قالب وردپرس افزونه وردپرس
خانه / یادداشت

یادداشت

شبکه اجتهاد در مقابل هجمه‌ها، چه باید بکند؟/ علی‌‌اصغر همایون

شبکه اجتهاد در مقابل هجمه‌ها، چه باید بکند؟/ علی‌اصغر همایون

اختصاصی شبکه اجتهاد: چند صباحی است که هجمه‌های متعددی علیه شبکه اجتهاد و در قیاس بزرگ‌تر، مجموعه دفتر تبلیغات اسلامی به راه افتاده است. یک بار به بزرگداشت یک شخصیت در دفتر تبلیغات حمله می‌کنند و بار دیگر، حضور یک فقه‌پژوه در یکی از برنامه‌های دفتر را بهانه می‌کنند. اگر از سنتی‌ها بگوید، عقب‌مانده و حامی وضع موجود می‌خوانندش و اگر از نواندیشان سخن به میان آورد، به هزار انگ آغشته‌اش می‌سازند. موارد مختلف است اما بیت الغزل همه آن‌ها یکی است: «شبکه اجتهاد و دفتر تبلیغات نباید باشند». در این مقال، بنا نیست به اینکه دفتر تبلیغات چه باید …

توضیحات بیشتر »

مفهوم ظرفیت تمدنی اربعین/ محسن الویری

مفهوم ظرفیت تمدنی اربعین/ محسن الویری

شبکه اجتهاد: مراد از ظرفیت تمدنی اربعین این است که با هر تعریفی از تمدن و مؤلفه‌های تشکیل‌دهنده آن مانند خرد جمعی، نظم اجتماعی، انسجام اجتماعی، هم‌افزایی دانشی، فداکاری، کلان‌نگری، تولید علم، تولید ثروت، رواداری و پذیرش تنوع دیدگاه‌ها و جز آن می‌توان در مناسک بزرگ اربعین، نمونه‌های بسیاری از آن‌ها را در سطح خرد مشاهده کرد، آن‌ها را برجسته کرد و راهپیمایان اربعین را به خو گرفتن با آن و رواج آن در فردای پیاده‌روی هم فراخواند. مگر حضور گرایش‌های مختلف شیعی و اسلامی و دینی در اربعین شاهد و تمرینی بر رواداری و هم‌افزایی اجتماعی نیست؟ مگر پذیرایی …

توضیحات بیشتر »

اجتهاد شیعی؛ پاسدار حقوق عامه/ محسن اسماعیلی

اجتهاد شیعی؛ پاسدار حقوق عامه/ محسن اسماعیلی

شبکه اجتهاد: حقوق عامه تعبیر دیگری از حقوقی است که همه مردم از آن برخوردارند و امروزه حقوق بشر و شهروندی نامیده می‌شود. می‌گویند: همه‌ی افراد، فارغ از اینکه چه دین و چه مرامی داشته باشند، چه سن و جنسی داشته باشند، و مثلاً از کدام طبقه‌ی اجتماعی و سیاسی باشند از حقوق مشترک و اولیه‌ای برخوردارند که حکومت موظف به تأمین و حفظ آن است. اصل نوزدهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران هم به صراحت اعلام کرده است که: «‌‌‌‌‌مردم‌ ایران‌ از هر قوم‌ و قبیله‌ که‌ باشند از حقوق‌ مساوی‌ برخوردارند و رنگ‌، نژاد، زبان‌ و مانند اینها …

توضیحات بیشتر »

ظرفیت اربعین در مسئله‌ی امت‌سازی/ سیدمحمدمهدی میرباقری

ظرفیت اربعین در مسئله‌ی امت‌سازی/ سیدمحمدمهدی میرباقری

شبکه اجتهاد: «امت‌سازی» در تقسیم کلان آن به دو گونه است که هر کدام الزامات و امکانات خود را می‌طلبد. یکی امت‌سازی در جبهه‌ی باطل است که بر محور حیات دنیاست و به تعبیر قرآن «اعْلَمُوا أَنَّمَا الْحَیَاةُ الدُّنْیَا لَعِبٌ وَلَهْوٌ وَزِینَةٌ وَتَفَاخُرٌ بَیْنَکُمْ وَتَکَاثُرٌ فِی الْأَمْوَالِ وَالْأَوْلَادِ»(۱) و به تعبیر روایات «محیط ولایت دشمنان اهل بیت علیهم‌السّلام حیات دنیاست و نه عالم طبیعت». اقتضائات تمدن‌سازی باطل در طول تاریخ نیز همین فراهم آوردن روح گرایش به لهو و لعب و زینت و تفاخر و تکاثر و ایجاد عقلانیت متناسب با آن (البته اگر جسارت به عقلانیت نباشد) و بعد …

توضیحات بیشتر »

طلبگی و بیانیه گام دوم انقلاب/ محسن الویری

طلبگی و بیانیه گام دوم انقلاب/ محسن الویری

شبکه اجتهاد: پرداختن به بیانیه گام دوم و فهم و تبیین آن و سپس فرهنگ‌سازی برای اهتمام عمومی به آن و سرانجام مشارکت در تحقق آن یک وظیفه همگانی است ولی اگر سهم و نقش اقشار و گروه‌های مختلف به تفکیک مورد توجه قرار گیرد چه بسا بتوان تفاوت‌ها و تمایزهایی را در این زمینه برای هر یک از این اقشار و گروه‌ها برشمرد. طلبگی یک منزلت اجتماعی است و طلبه‌ها را هم می‌توان یک قشر اجتماعی دانست که بر اساس هویت و منزلت و جایگاه مشترکشان در سلسله مراتب مختلف اجتماعی، نقش و وظایف ویژه‌ای دارند و کارکردهای ویژه‌ای …

توضیحات بیشتر »

پیش‌نیازهای طراحی الگوی اسلامی نظام‌ آموزشی/ علی نعمتی

پیش‌نیازهای طراحی الگوی اسلامی نظام آموزشی/ علی نعمتی

 الف) رویکرد ما به الگوی پیشرفت الگوی پیشرفت همان وضع مطلوبی است که در پی آنیم، و قصد تغییر وضع موجود یا واقع فاسد به آن را داریم. موضوع آن نیز (بر خلاف ادبیات توسعه) محدود به اقتصاد نبوده یا اینکه لزوما از عینک اقتصاد نگریسته نمی‌شود. هر چیزی که خوب و بد داشته باشد یا قابل اتصاف به درست و نادرست باشد، و به عبارت دیگر هر مسأله‌ای که ناظر به یک «انتخاب» انسانی (Choice) باشد، داخل در موضوع الگوی پیشرفت است. با این بیان تمام مسائلی که در حوزه علوم انسانی (به معنای حکمت عملی و دانش‌هایی که …

توضیحات بیشتر »

صدای پای تحول در حوزه علمیه خراسان/ محمد باقری

صدای پای تحول در حوزه علمیه خراسان/ محمد باقری

اختصاصی شبکه اجتهاد: پس از انتصاب اعضای شورای عالی و مدیر حوزه علمیه خراسان از سوی مقام معظم رهبری، با گذشت زمان اخباری به گوش رسید که بناست تحولات مبنایی و مطابق با اسناد بالادستی حوزه خراسان و مبتنی بر تأکیدات رهبری، برای این حوزه کهن طراحی و پی‌ریزی شود. مدیر حوزه خراسان از سبکی سخن می‌گفت که بناست فعالیت‌های دانشی و مساله محور را در هفت قرارگاه علمی و چندین هیئت اندیشه‌ورز برای پاسخگویی به نیازهای نظام، جامعه و عرصه‌های بین‌الملل دنبال کند. طرح ایجاد قرارگاه‌های هفتگانه و اندیشه‌ورز برای بسیاری از علما، اساتید و طلاب مسرت بخش بود …

توضیحات بیشتر »

آیا می‌توان به معصوم(ع) اعتراض و انتقاد کرد؟/ یدالله مقدسی

آیا می‌توان به معصوم(ع) اعتراض و انتقاد کرد؟/ یدالله مقدسی

شبکه اجتهاد: نگارنده دراین یادداشت با بیان فراز‌هایی از فرمایشات آیت‌الله جوادی آملی به تشریح سخنان ایشان در خصوص این موضوع پرداخته و ضمن بیان دلائل عقلی و نقلی، در پایان اثبات می‌نماید که اعتراض و انتقاد در گفتار و رفتار معصومان، راه ندارد. پرسش: انتقاد که به معنای بررسی گفتار و رفتار فرد و سنجش آن با معیاری است که خالص را از ناخالص جدا می‌‌کند، در عرصه زندگی امر رایج است. در این راستا این پرسش مطرح می‌‌شود که آیا می‌‌توان گفتار و رفتار معصوم مانند پیامبر(ص) یا امام هم انتقادپذیر است و به آنان می‌‌توان اعتراض کرد؟ …

توضیحات بیشتر »

اهدای عضو از منظر فقهی/ ابوالقاسم علیدوست

اهدای عضو از منظر فقهی/ ابوالقاسم علیدوست

مسأله پیوند اعضا، یکی از موضوعات مهم شرعی است که در زمان پیغمبر خدا(ص) و حتی فقهای سلف به شکل امروز مطرح نبود، اما با توجه به پیشرفت‏های علمی پزشکی و پیوند عمیقی که بین فقه اسلامی و امر سلامت انسان به وجود آمده است، حکم فقهیِ پیوند اعضا از دغدغه‌‌‌‌های بزرگ جوامع اسلامی قرار گرفته و فقهای معاصر با توجه به آیات و روایات و بررسی قواعد و متون فقهی برداشت‌های متفاوتی ارائه داده‏ اند. برخی معتقد به عدم جواز پیوند اعضا بوده و بعضی دیگر، طبق برداشت‌‌‌‌های اجتهادی خود با نوعی محدودیت و رعایت شرایطی، آن را جایز …

توضیحات بیشتر »

امت، به‌مثابه نهاد امر به معروف و نهی از منکر/ محمدعلی میرزایی

امت، به‌مثابه نهاد امر به معروف و نهی از منکر/ محمدعلی میرزایی

اختصاصی شبکه اجتهاد: بدون تردید، امر به معروف و نهی از منکر از اصول قطعی فقه اسلامی است. بلکه فراتر از فقه، این مسأله تضمین کننده حیات اجتماعی بشریت است. تصور این که بدون رسالت عمومی تمام مردم و مسئولیت و مقاومت همه نسبت به گسترش فساد، با قانون و حکومت می‌توان از اضمحلال انسان و حکومت پیشگیری شود تصوری باطل است. ازاین‌رو پایه امر به معروف و نهی از منکر مقوله‌ای فرافقه است. بدون آن هیچ حکم دیگری باقی نمی‌ماند. منظور این قلم از سرنوشت‌ساز بودن آن همین است که بود و نبود اصل اجتماعیت انسانی در گرو وضعیت …

توضیحات بیشتر »

خورشید آسمان فقاهت/ حسن طالبیان شریف

خورشید آسمان فقاهت/ حسن طالبیان شریف

اختصاصی شبکه اجتهاد: یکی از فقهای بزرگ و با عظمت معاصر آیت‌الله حاج سید ابوالقاسم خویی (رحمه‌الله‌علیه) است. ایشان در شب نیمه رجب سال ۱۳۱۷ هق در شهر خوی و در بیت علم و سیادت و تقوا متولد شد. پدر ایشان علامه آیت‌الله سید علی‌اکبر خویی از اساتید سطوح عالیه فقه و اصول حوزه علمیه خوی بود. آیت‌الله خویی در تألیفات متعدد خود از پدر خویش تعبیر به «علامه» نموده و برخی از دروس سطح را نزد ایشان فرا گرفته است. آیت‌الله سید علی‌اکبر خویی اواخر عمر در مشهد زندگی نمود و به وجود فرزندش افتخار می‌کرد. دوران کودکی و …

توضیحات بیشتر »

آیا فقها با فلسفه مخالف بودند؟/ حسن انصاری

آیا فقها با فلسفه مخالف بودند؟/ حسن انصاری

شبکه اجتهاد: تصوری عمومی در میان شماری از اهالی دانش‌های دینی وجود دارد که در تاریخ تشیع فقها با فلسفه مخالف و حتی خواندن و آموختن آن را نادرست و بل حرام می‌دانسته‌اند. این تصور افسانه‌ای بیش نیست. من به تاریخ قدیم تشیع کاری ندارم. حتی به زمان علامه حلی و شاگردانش هم کاری ندارم (در هر دو مورد می‌توان از نمونه‌های بسیار از اهتمام به فلسفه و دانش‌های عقلی سراغ گرفت). در همین چند قرن اخیر بسیاری از فقها و اصولیان در عین حال اهل فلسفه و بل فیلسوف و متفلسف به معنای متعارف در سنت اسلامی بوده‌اند. در …

توضیحات بیشتر »

حضور امام خمینی در پاریس و نقش مرجعیت دینی/ مهدی سلحشور

حضور امام خمینی در پاریس و نقش مرجعیت دینی/ مهدی سلحشور

اختصاصی شبکه اجتهاد: ۱۳ مهر روز هجرت تاریخی امام خمینی (ره) از نجف به پاریس می‌‌باشد. هجرتی که فصل تازه‌ای از هدایت‌‌های بی‌مانند امام امّت را در قامت یک مرجع دینی در ایجاد حکومت اسلامی رقم زد. در دوران حضور و اقامت امام در پاریس علاوه بر فعالیت‌های پررنگ سیاسی، نحوه مدیریت و رهبری امام به عنوان یک مرجع دینی عالم تشیع در یک کشور غیر اسلامی، حاوی نکات مهم و اثر‌بخشی از جهت تبلیغ دین مبین اسلام می‌باشد که می‌تواند چراغ راهی برای الگوگیری در مدیریت دینی بسیاری از حوزه‌های دینی قرار گیرد. در طول تاریخ اسلام نقش علما …

توضیحات بیشتر »

نظر فقهای یکصد سال اخیر پیرامون تصوف/ آیت پیمان و محمدصادق رجبی

نظر فقهای یکصد سال اخیر پیرامون تصوف/ آیت پیمان و محمدصادق رجبی

مواضع فقهای شیعه در یکصد اخیر را می‌توان در سه گروه قرار داد. گروهی به شدت با آن مخالفت کرده و آن را غیرشرعی شمرده‌اند و اهل تصوف را تکفیر می‌کردند. گروه دوم با برخی نظرات تصوف همراه بودند و به دنبال استفاده از اندیشه‌های عرفانی در تفسیر متون دینی بودند. گروه سوم هم تصوف برای آن‌ها مساله نبوده و موضع روشنی را نمی‌توان به آن‌ها نسبت داد؛ اما به نظر می‌رسد بیشتر اختلافات بین فقهای موافق و مخالف بر سر مصداق صوفی و عدم تفکیک بین عرفان و تصوف است. لذا این تحقیق بر آن است تا مروری اجمالی …

توضیحات بیشتر »

«فقه حکومتی» و «الگوی پیشرفت» در بستر انقلاب اسلامی/ عباسعلی مشکانی سبزواری

«فقه حکومتی» و «الگوی پیشرفت» در بستر انقلاب اسلامی/ عباسعلی مشکانی سبزواری

شبکه اجتهاد: در این یادداشت تلاش می‌‏شود «فقه حکومتی» و «الگوی پیشرفت» در بستر انقلاب اسلامی نسبت فقه و مقوله پیشرفت و الگوی پیشرفت در فرآیند تکاملی انقلاب اسلامی مورد بحث و بررسی قرار گیرد، بدین منظور در قالب سه نکته، ابتدا به نسبت فقه و پیشرفت به طور مطلق پرداخته شده است، در ادامه و در قالب نکته دوم، پس از تبیین چیستی فرآیند تکاملی انقلاب اسلامی، جایگاه مقوله پیشرفت در هندسه انقلاب اسلامی تحلیل شده است. در نکته سوم، با تکیه بر دو نکته پیشین، به تبیین و تحلیل نسبت فقه و مقوله پیشرفت در فرآیند تکاملی انقلاب …

توضیحات بیشتر »

چهارنکته اساسی درباره ازدواج دختران خردسال/علی‌‌نصیری

چهارنکته اساسی درباره ازدواج دختران خردسال/علی‌‌نصیری

شبکه اجتهاد: چندی است مساله‌ای فرعی به عنوان یک مساله اصلی و مهم در کشور مطرح شده و برخی افراد از آن اعلان انزجار کرده و برخی دیگر آن را تایید‌ می‌کنند. این سوال مطرح است که آیا ازدواج دختر در سن ۱۰ سالگی به بعد اشکال شرعی و عرفی دارد؟ اگر چنین عملی اشکال دارد، چرا کسانی که خود عقل کل و محض بوده و به تمام زوایای عقل و شرع اشراف کامل دارند، چنین عملی را تایید، تقریر و تجویز کرده و بدان ملتزم بوده و هستند؟ در پاسخ به این پرسش نخست باید دانست که آن چه …

توضیحات بیشتر »

خاندان‌‌های روحانیت شیعه/ حسن انصاری

خاندان‌‌های روحانیت شیعه/ حسن انصاری

شبکه اجتهاد: به مناسبت پژوهشی که سال‌‌هاست بدان مشغولم یعنی تاریخ روحانیت شیعه یکی از موضوعاتی که انجام‌‌ می‌دهم بررسی تاریخچه خاندان‌‌های روحانیت شیعه است. در میان اهل سنت هم در طول تاریخ ما چندین خاندان مهم پر سابقه در فتوا و قضاء و دانش در ایران و همچنین در شامات و مصر داشته‌ایم (مانند آل منده، آل صاعد، آل خجند، آل برهان، آل جماعه، خاندان مقدسی‌‌های صالحیه و …). اما بی‌تردید این پدیده یعنی سلسله‌‌هایی از خاندان‌‌های اهل علم که به مدت چندین قرن دارای نفوذ دینی و اجتماعی و سیاسی باشند دست‌کم از لحاظ تعداد و میزان نفوذ …

توضیحات بیشتر »

بنیاد امامت و سلطنت در عمان/ میرجواد میرگلوی

بنیاد امامت و سلطنت در عمان/ میرجواد میرگلوی

شبکه اجتهاد: خاندان الهنایی نیز از قبایلی هستند که در امور مذهبی اباضی صاحب نفوذ بوده و در امور مذهبی به آنها توجه می‌شود و در ساختار مذهبی صاحب جایگاه هستند. سه خاندان الهنایی، الخروصی و الخلیلی قبایل صاحب نفوذ مذهبی هستند که در قرن گذشته امام اباضی و مفتی اعظم از بین آنها انتخاب شده است. یکی از وقایع بسیار مهمی که در عمان به وقوع پیوست در دوره سلطان فیصل اتفاق افتاد، علمای اباضیه که عملاً از زمان به قدرت رسیدن آل بوسعیدی به حاشیه رفته بودند این وضع را برنتافتند و بالاخره در زمان سلطان فیصل بن …

توضیحات بیشتر »

حق هدایت شهروندان؛ مطالبه مردم از حاکمان/ محمد عابدی

حق هدایت شهروندان؛ مطالبه مردم از حاکمان/ محمد عابدی

شبکه اجتهاد: به مناسبت ایام شهادت حضرت زین العابدین، نگاهی کوتاه به بخشی از مسئله «حق هدایت شهروندی» داریم که امروزه مورد غفلت جامعه نخبگانی ما قرار گرفته و به آن جایگاهی در خور همانند حق آزادی و …. در نظر نمی‌گیرند و به همین جهت، عموم مردم نیز هرگز آن را بعنوان حقی که باید از مسئولان خود مطالبه نمایند مورد توجه قرار نمی‌دهند. این مطلب را با مقدماتی تبیین می‌کنیم. ۱- امام در برابر هدایت مردم، مسئولیت دارد و این ویژگی به فلسفه جعل امامت بر می‌گردد. این ویژگی موجب می‌شود امام نسبت به هر آنچه به هدایت …

توضیحات بیشتر »

درنگی در مخاطرات افزایش سن ازدواج/ محمدجواد ارسطا

اطلاع نگاشت/ مشکلات ناشی از نگاه فردی به فقه را با رویکرد فقه اجتماعی می‌توان حل کرد

شبکه اجتهاد: در عصر کنونی، با رشد تفکرات لیبرالیستی و اباحه گری در مغرب زمین و صدور آن به جوامع دیگر، ازجمله جامعه ایران، مهم‌ترین نهاد اجتماعی، یعنی خانواده مورد هدف قرارگرفته است. مشکلاتی که برای این نهاد به وجود آمده، باعث بروز بسیاری از ناهنجاری‌های اجتماعی شده است که ازجمله آن‌ها می‌توان به گسترش فساد و فحشا اشاره کرد که نمونه بارز آن، هم خانگی یا اصطلاحاً ازدواج سفید نامیده می‌شود.  باید اذعان داشت که این پدیده، خود عاملی برای وقوع بسیاری از ناهنجاری‌های دیگری است که در اجتماع به وجود خواهد آمد و با توجه به چنین مخاطراتی …

توضیحات بیشتر »
Real Time Web Analytics