قالب وردپرس افزونه وردپرس
خانه / بایگانی برچسب: عقل‌گرایی

بایگانی برچسب: عقل‌گرایی

سیدمرتضی نقطه اوج عقل‌گرایی در تفکر شیعی/ نقد روایات ضد عقل

سیدمرتضی نقطه اوج عقل‌گرایی در تفکر شیعی/ نقد روایات ضد عقل

شبکه اجتهاد: سید مرتضی، نقطه اوج عقل گرایی در تفکر شیعی است، به طوری که بسیاری از آراء او متمایز از پیشینیان بود و بعد از او هم، برخی از آنها به فراموشی سپرده شده و کنار گذاشته شد. در این نوشته، خاستگاه عقل گرایی سید مرتضی از نظر توجه به مبحث معرفت شناسی توسط وی به عنوان رکن اول در تفکر، دیدگاه او در عدم حجیت خبر واحد به دلیل غیر علمی بودن آن و نیز نقادی او نسبت به برخی از روایات شگفت مورد بحث قرار گرفته است. به علاوه، شهامت وی در مخالفت با احکام نجومی در …

توضیحات بیشتر »

مبارزه با عقل در اعتقادیه‌های اصحاب حدیث در قرن سوم و چهارم

مبارزه با عقل در اعتقادیه‌های اصحاب حدیث در قرن سوم و چهارم

این متن، گزارشی از مجلد اول کتاب شرح اصول اعتقاد اهل السنه و الجماعه، از طبری لالکائی (م ۴۱۸) است، معتقداتی که متعلق به اصحاب الحدیث بوده و طی قرن‌‌های سوم و چهارم به تدریج شکل گرفته و در رساله‌‌ها و کتاب‌های اعتقادیه ارائه شده است. این آثار و از جمله همین کتاب، منبع مهمی برای شناخت تاریخ تفکر و اندیشه میان مسلمانان است، منابعی که دست کم میان ما، کمتر به آنها توجه شده است. نویسنده، پیش از این، گزارشی از صریح السنه طبری، و برخی دیگر از این اعتقادیه‌‌ها نوشته است. یک جنبه مهم آنها، مبارزه با عقل …

توضیحات بیشتر »

نیم‌نگاهی به مبانی کلامی نص‌گرایی متکلمان عقل‌گرا در فقه

تضعیف راویان؛ بازخوانی مبانی و معیارهای عالمان رجالی

ممکن است برای پژوهشگر تاریخ فقه این گزاره که «متکلّمان در فقه، نص‌گرا هستند» در نگاه نخست قدری عجیب در نظر آید؛ شاید به این سبب که استدلالات کلامی این گروه بر پایه عقل و همچنین گرایششان به فقه تحلیلی موجب شکل‌گیری تصویری دیگر در ذهن می‌شود؛ اما حقیقت آن است که نام این جریان در تاریخ فقه (و فقه امامیه) به عنوان نخستین مخالفان شیوه‌های استنباط فرامتنی ثبت شده است. برای نمونه همواره به مخالفت این دسته با «قیاس» در کنار «ظاهریه» و همچنین برخی از فقیهان معتزلی (به ویژه پیروان ابراهیم نظّام) اشاره شده است. شبکه اجتهاد: به …

توضیحات بیشتر »

بیداری دینی آگاهانه در «کنش دینی و نوسازی عقل»

بیداری دینی آگاهانه در «کنش دینی و نوسازی عقل»

کتاب «کنش دینی و نوسازی عقل» نوشته طاها عبدالرحمن و ترجمه‌‌ هادی بیگی توسط نشر ترجمان علوم انسانی به چاپ رسیده است. به گزارش شبکه اجتهاد، «بیداری دینی»ای که جهان اسلام در دو دهه اخیر از سر گذرانده است نزد موافقان و مخالفان، موضع گیری‌های متفاوت و متباینی برانگیخته است. این موضع گیری‌ها، حتی اگر باعث افزایش اشتباهات و وقوع فتنه نشده باشد، بیداری دینی را از عواقب خود بی ‌نصیب نمی‌‌گذارد. این بیداری عقیدتی، به ‌رغم گسترش در آفاق عالم و تاثیرگذاری آن بر انسان‌‌‌ها، نیازمند پشتوانه‌‌ای فکری است که بنابر اختصاصات روش‌‌های عقلی و معیارهای علمی جدید تحریر …

توضیحات بیشتر »

کلینی متعلق به جریان عقل گرای شیعه است/مقایسه شیخ کلینی و شیخ صدوق

تعامل کلینی با راویان واقفی در فروع کافی

یک محقق علوم قرآنی و حدیث گفت: شیخ کلینی متعلق به جریان عقل گرای شیعه است و معتقد است پیش‌شرط ورود به دین و آغاز دین داری، داشتن «عقل» است. به گزارش شبکه اجتهاد، شیخ کلینی و شیخ صدوق (رحمت الله علیهما) هر دو از بزرگان اصحاب حدیث امامیه و از کبار علمای ما در میان متقدمان هستند. تمام دوست داران و علاقه مندان به احادیث اهل بیت (علیهم السلام) این دو بزرگوار را‌ می‌شناسند و تمام آثار این دو، همیشه مورد استفاده علمای ما در حوزه های مختلف علمی، از فقه و کلام گرفته تا حدیث و تفسیر بوده …

توضیحات بیشتر »

اصول فقه غنی در حوزه مانع از خطر “نقد معصوم” می‌شود

عاشورا برای ما یک اصل و عزاداری ما عبادت است

آیت‌الله جوادی آملی با بیان این که اگر علم اصول زنده شود جان خیلی‌ها را می‌خرد و حوزه را حفظ می‌کند، گفت: اگر اصول زنده شود نه ما آن روزها مشکل شهید جاوید می‌داشتیم و نه این روزها مسأله «عصمت امام» پیش می‌آمد. به گزارش شبکه اجتهاد، آیت‌الله عبدالله جوادی آملی در درس خارج فقه خود که در مسجد اعظم قم برگزار شد، با اشاره به طرح برخی مسائل درباره نقد معصوم و عصمت ائمه طاهرین(ع)، اهمیت علم اصول را مورد توجه قرار داد و گفت: این «اجماع» هم که غالب این بزرگواران یا همه اینها تصریح کردند که این …

توضیحات بیشتر »

هدایت موحدانه/ سیده مژگان سخایی

هدایت موحدانه/ سیده مژگان سخایی

اختصاصی شبکه اجتهاد: عقل از منظر پیامبر اسلام (ص) این گونه تعریف می‌شود این حضرت می‌فرمایند: یا علی، عقل چیزی است که با آن به خشنودی خداوند رحمان دست پیدا می‌کنید و به رضایت خداوند رهنمون می‌شوید.

توضیحات بیشتر »

عقل شرط اول در دینداری علمای سلف شیعه

رویکرد عقب ماندگی درمانی ما با طرح پزشکی سنتی ـ اسلامی/ رسول جعفریان

شبکه اجتهاد: با این که آگاهم مباحث علمی به گونه‌ای نیست که برای آن یادداشت اینترنتی نوشت، اما این احتمال را می‌دهم با باز کردن باب این قبیل نوشته‌ها در وب، بتوان قدمی برای بازتبیین اندیشه‌های کهن شیعی که قرنهاست [و این این روزها هم] مورد حمله اخباری‌ها و غالی‌ها و افراطی‌ها قرار گرفته، برداشت. بیشتر عالمانی که در قرن چهارم و پنجم هجری گرایش به عقلیات و حتی پژوهشهای جهانشناسانه مستقل در فرهنگ اسلامی داشتند، یا رسما در زمره شیعیان بودند یا گرایش به تشیع داشتند. افرادی چون ابوریحان بیرونی (م ۴۴۰)، ابن سینا (م ۴۲۸)، فارابی (م ۳۳۹)، …

توضیحات بیشتر »

توسعه اصول فقه باید در جهت فقه مقارن باشد

توسعه اصول فقه باید در جهت فقه مقارن باشد

فقه مقارن ما اصول فقه ندارد. فقه مقارن در زمان سید مرتضی و شیخ طوسی بوده و به قدرت هم بوده است. امروزه نه فقه مقارن به معنای تقارن بین فقه شیعه و سنی و نه بین فقه و حقوق به طور شایسته وجود ندارد و البته اصول فقه آن هم وجود ندارد. چرا فقه مقارن ما در برابر فقه سنی قوی نیست، به دلیل اینکه اصول فقه آن منقح نشده است.

توضیحات بیشتر »

رویکرد غالب حوزه‌های علمیۀ ما، اصولی است یا اخباری؟!

رویکرد غالب حوزه‌های علمیۀ ما، اصولی است یا اخباری؟!

شبکه اجتهاد: آنچه که در اذهان عموم اهل علم رسوخ و شیوع یافته این است که پس از برافتادن رویکرد اخباری، تفکر اصولی به طور کامل غلبه یافته و اخباری گری از حوزه‌های علمیۀ شیعی برای همیشه رخت بر بسته است، اما به نظر می‌رسد واقعیت اندکی متفاوت است!

توضیحات بیشتر »

«الفکر و الاجتهاد» جدیدترین اثر علمی دکتر زکی المیلاد

«الفكر و الاجتهاد» جدیدترین اثر علمی دکتر زکی المیلاد

«الفکر والاجتهاد؛ دراسات فی الفکر الإسلامیّ الشیعی» جدید‌ترین اثر دکتر زکی المیلاد پژوهشگر نواندیش شیعه عربستانی توسط مرکز الحضاره‌ی بیروت روانه بازار کتاب شد. به گزارش خبرنگار اجتهاد، به طور کلی اندیشه‌ شیعه، اندیشه‌ای عقلی و عقل‌گرایانه است؛ اما در سیر اندیشه‌ی اجتهادی امامیه جریاناتی که نگرش منفی به عقل داشته‌اند از این قاعده مستثنی شده‌اند. «جایگاه عقل و تأثیر آن در علم دینی»، محور اصلی مباحث کتاب «الفکر والاجتهاد؛ دراسات فی الفکر الإسلامیّ الشیعی» است و نویسنده تلاش کرده این مساله را مورد کنکاش قرار دهد. زکی المیلاد در مقدمه‌ کتاب می‌نویسد: تصویر تفکر اسلامی شیعی در تاریخ، تصویری …

توضیحات بیشتر »

اخباری‌گری، واکنشی به عقل‌گرایی افراطی / بلال شاکری

نقش دست‌آوردهای میدانی در استنباط / بلال شاکری

شبکه اجتهاد: اعتدال و میانه‌روی در امور مورد تأیید و سفارش اسلام بوده است. به‌گونه‌ای که خداوند متعال خود اسلام را دینی میانه و معتدل معرفی می‌کند؛ اما این میانه‌روی و اعتدال گاه در میان مسلمین کمتر دیده می‌شود؛ به‌گونه‌ای که حتی علمای اسلامی همچون فقیهان نیز از این آسیب بی‌نصیب نمانده‌اند. مسلماً هر افراطی، تفریطی را در پی خواهد داشت و این یک عکس‌العمل طبیعی است. ازاین‌رو می‌بایست همیشه حد اعتدال را سرلوحه خود در تمام‌کارها ازجمله مباحث علمی قرار داد. تاریخ علوم ازجمله علم اصول نیز ازاین‌گونه افراط‌وتفریط‌ها خالی نبوده و در روند تکاملی خود از ابتدا تاکنون …

توضیحات بیشتر »
Real Time Web Analytics