دیدگاه و گزارش

حجت‌الاسلام والمسلمین وحدتی شبیری با تأکید بر اینکه فقه اسلامی و نظام حقوقی ظرفیت کامل برای تحلیل، پیگیری و پاسخگویی به اغتشاشات سازمان‌یافته را دارد، گفت: آنچه در حوادث اخیر رخ داد صرفاً اعتراض اجتماعی نبود، بلکه حرکتی برنامه‌ریزی‌شده با نقش‌آفرینی آمران خارجی است که از منظر فقهی و حقوقی، مسئولیت مدنی و کیفری آن قابل بررسی و پیگیری در …

امام راحل قائل شدند که نیازی به قتل و جرح در مجازات قتل نیست، همینکه «شهر سلاح» برای اخافه الناس کرد حاکم شرعی حق دارد حکم قتل او را بدهد، کما اینکه سایر مجازات‌های محارب هم برای او می‌تواند جاری شود و انتخاب نوع مجازات بنا به مصحلتی است که حاکم تشخیص می‌دهد. به گزارش شبکه اجتهاد، استاد علی‌اکبر سیفی …

شبکه اجتهاد: امام خمینى (ره) در روز چهارشنبه اول بهمن ماه ۱۳۴۸ (۱۲ ذیقعده ۱۳۸۹) بحث حکومت اسلامى را زیر عنوان «ولایت فقیه» در مسجد شیخ انصارى در نجف اشرف آغاز کرد. آن روز که این بحث مطرح شد، مبارزان ایرانى از نظر اهداف و آرمان چند دسته بودند: ۱. سلطنت‌‌طلبانى که مى‌‌خواستند «شاه سلطنت کند، نه حکومت» و اجراى …

اساتید در این نشست تأکید کردند که اعتراض مسالمت‌آمیز، حق بنیادین و نشانه بلوغ اجتماعی است. اما وقتی این اعتراض‌ها به تخریب اموال، خشونت و آدم‌کشی کشیده شود، دیگر در چارچوب حق نمی‌گنجد و به عنوان اغتشاش و بغی تلقی می‌شود. آنان همچنین بر ضرورت طراحی الگویی مشخص برای اعتراض در جامعه اسلامی تأکید کردند، الگویی که بتواند نیت‌های خیرخواهانه …

شبکه اجتهاد: نظام جمهوری اسلامی ایران از بدو تاسیس آن تا کنون همواره در معرض تهاجمات بیرونی، جنگ‌های تجزیه طلبانه، آشوب و اغتشاش بوده است تا امکان ارایه الگویی موفق از حکمرانی دینی از آن سلب شود. این اغتشاشات هر چند در بدو امر،‌ گاه بر خواسته‌های معقول و اعتراضات به حق استوار بوده لیکن به سرعت از سوی قدرت‌های …

نشست علمی «حوزه علمیه نجف و نظریه دولت»، به طرح یکی از جدی‌ترین چالش‌های فکری سال‌های اخیر درباره نسبت نجف با دولت مدرن پرداخت؛ جایی که دکتر عبدالوهاب فراتی با نقد رویکرد متن‌محور رایج در حوزه قم، بر ضرورت بازخوانی زمینه‌ای اندیشه سیاسی فقهای نجف تأکید کرد و نشان داد که فهم سنت نجف بدون توجه به شرایط تاریخی و …

رهبر معظم انقلاب، ماهیت فتنه اخیر را آمریکایی خواندند و در تبیین هدف اصلی آمریکایی‌ها در توطئه‌های گوناگون، گفتند: هدف و سیاست مستمر آمریکا – و نه فقط رئیس‌جمهور فعلی آن-، بلعیدن ایران و بازگردادن سلطه نظامی، سیاسی و اقتصادی خود بر کشور ماست؛ چرا که کشوری با این وسعت، جمعیت، امکانات و پیشرفت‌‌های علمی و فناوری آن هم در …

علمای بزرگ خراسان ضمن محکومیت جنایات مزدوران آمریکایی و رژیم صهیونیستی در تخریب اموال عمومی، هجمه به مساجد و مدارس علمیه و به شهادت رساندن حافظان نظم و امنیت و مردم بیگناه، همدلی خود را با مردم مومن در اعتراض به نابسامانی بازار اعلام کردند. به گزارش شبکه اجتهاد، حضرات آیات مصطفی اشرفی شاهرودی، سیدحسن مرتضوی، رجبعلی رضازاده و سیدجعفر …

یک عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی تصریح کرد: الگوی حکمرانی رهبر معظم انقلاب مانع فروپاشی نظام شد و اگر در آن مقطع الگوی دیگری از حکمرانی انتخاب می‌شد قطعاً حاکمیت و کشور با خطر فروپاشی مواجه می‌شدند و در چنین شرایطی قدرت‌یابی و تقویت ایران اسلامی و حفظ استقلال نه یک آرمان انتزاعی بلکه یک ضرورت راهبردی …

شبکه اجتهاد: بررسی داده‌های میدانی، رسانه‌ای و الگوهای کنش در هفته‌های اخیر نشان می‌دهد ناآرامی‌ها وارد فاز جدیدی شده‌اند که ماهیت آن با دوره‌های پیشین تفاوت معنادار دارد. این تغییر فاز نه به معنای تشدید فوری بحران، بلکه به معنای گذار از اعتراضات توده‌ای و هیجانی به الگوی فرسایشی، شبکه‌ای و نقطه‌ای است؛ الگویی که هدف آن بیش از «فتح …

مراسم رونمایی از کتاب «عیار قانون مدنی در سنجش مشهور فقها» با حضور جمعی از اساتید حوزه و دانشگاه، پژوهشگران حقوق و فقه، طلاب و دانشجویان در دانشگاه باقرالعلوم(ع) برگزار شد. این نشست علمی و فرهنگی،با هدف بررسی و بازخوانی عمیق ریشه‌های فقهی قانون مدنی جمهوری اسلامی ایران و نقش آن در اداره نظم اجتماعی و حقوقی برگزار شد. به …

اختصاصی شبکه اجتهاد: یکی از مسائل امروز اندیشمندان علوم‌انسانی، نسبت بین مسئله‌ی دین و سیاست است. متفکران اسلامی سعی کرده‌اند که با واکاوی منابع اسلامی، نظریه‌ی خود را در این زمینه از نگاه اسلام، ذیل مسئله‌ی نبوت مطرح کنند که می‌توان رد پای آن را در علم کلام، تفسیر، فلسفه‌ی سیاست و فقه پیدا کرد. تعدد نظرات مطرح شده در …

بحث مصلحت دو طرف دارد که هر دو همدیگر را به‌شدت مورد حمله قرار می‌دهند. یک عده می‌گویند شما مصلحتی‌ها می‌خواهید اصلاً دین را از بین ببرید و در پی ازبین‌بردن همه مسلمات دین با عقل جزئی خودتان هستید. آن طرف دیگر هم متهم می‌کنند که شما ضدمصلحتی‌ها متحجر هستید و می‌خواهید مردم را در همه قالب‌های سنتی هزار و …

حلول فقه در نظام قانون‌گذاری، تعهد و رسالتی است بسیار سنگین که ما تجربه آن‌چنانی در این زمینه نداشته‌ایم. در این فرایند خطیر، تقریر فقه (تبیین و صورت‌بندی فقهی) از یک جهت مهم‌تر از فتواست؛ زیرا فتوا را مرجعی صادر می‌کند تا مقلدین عمل نمایند، اما قانون می‌خواهد مبنای اداره کل جامعه را ارائه دهد. این قانون‌گذاری چون باید مبنای …

آیا احراز «مصلحت اهم» توسط ولی‌امرمسلمین، شرط لازم برای ورود به منطقه‌ الفراغ است؟ اگر پاسخ مثبت باشد، این ضابطه اختصاصی به احکام غیرالزامی نخواهد داشت و در احکام الزامی نیز مصلحت اهم، حکم را کنار می‌زند؛ و اگر پاسخ منفی باشد، پذیرشِ تغییر حکم شرعی بدون مصلحت برتر، با مبانی عقلی و فقهی ناسازگار خواهد بود. به گزارش خبرنگار …

در تبیین وظایف بنیادین حاکمیت سیاسی، اصل نخستین بر عدم سکوت قانون‌گذار استوار است؛ چرا که شأن اصلی قدرت حاکمه، حل‌وفصل اختلافات و فصل خصومت در جامعه تلقی می‌شود. با این حال، شناسایی مواردی که در آن سکوت قانون‌گذار مجاز شمرده می‌شود، به یکی از مباحثات کلیدی در حقوق عمومی تبدیل شده است. چالش اساسی زمانی رخ می‌نماید که شمول …

بسیاری از ناهماهنگی‌های قانونی ریشه در رویکرد «فتوا محوری» به‌جای «منظومه‌نگری» دارد. برای نیل به نظام حقوقی کارآمد، بایستی از پوسته سخت احکام توقیفی عبور کرد و با بهره‌گیری از «روش گزینشی» و «تدابیر حکومتی»، قوانینی را تدوین نمود که علاوه بر حجیت شرعی، از قابلیت اقناع وجدانی و انسجام سیستمی برخوردار باشند. به گزارش خبرنگار اجتهاد، هشتمین مدرسه پارلمانی …

نظام قانون‌گذاری کنونی با نوعی انفعال در نظارت شرعی مواجه است که درمان آن در گرو گذار از نگاه کنترلی شورای نگهبان به سمت طراحی نهاد فعال فقهی در بطن مجلس است. واکاوی سه دوره تحول در پیوند فقه و قانون نشان می‌دهد که تحقق کامل اصل چهارم قانون اساسی نیازمند ایجاد سازوکارهای رسمی برای «انطباق» پیشینی قوانین با موازین …

شبکه اجتهاد: یکی از مهم‌ترین و مترقی‌ترین ارزش‌های اسلامی، اصل امر به معروف و نهی از منکر و مسئولیت یکایک افراد جامعه در برابر هدایت و شقاوت دیگر افراد جامعه است. تحقق این اصل موجب حیات و سرزندگی جامعه و بیداری و حساسیت آن نسبت به سرنوشت خود و تعالی و پیشرفت خود می‌شود. رواج این اصل نشانه مسئولیت‌پذیری آحاد …

تبدیل حکم فقهی به قانون نیازمند تفکیک دقیق میان مقام «کشف حکم» و «صحنه اجرا» است. غفلت از قابلیت اجرایی قوانین و اکتفا به مشهورات فقهی بدون در نظر گرفتن پیامدهای اجتماعی، می‌تواند به انسداد باب قضا یا ترویج انتقام‌جویی شخصی منجر شود. به گزارش خبرنگار اجتهاد، هشتمین مدرسه پارلمانی مرکز تحقیقات اسلامی مجلس شورای اسلامی با مشارکت دانشگاه علوم …

فقه و شریعت در پی ایجاد التزامی درونی و ترغیب مکلفان به فعل است، حال آنکه قانون با تکیه بر فشار بیرونی و قوه قاهره، الزام ایجاد می‌کند. تبدیل هر آنچه موضوع التزام مؤمنانه است به الزام قانونی، به‌گونه‌ای که کنش‌ها از سر اعتقاد نبوده و افراد در پی راه فرار از آن باشند، خدمت به فقه نیست؛ این امر …

ریشه بسیاری از ابهامات و تعارضات در رویه قضایی، نه در ذات فقه، بلکه در فرآیند «تقنین ترجمه‌ای» و شتاب‌زدگی در رفع ایرادات شورای نگهبان نهفته است. گذار از رویکرد حداقلی به فقه و نیل به قانون‌گذاری کارآمد، مستلزم تدوین «پیوست شرعی» به مثابه منظومه تبیین‌گر مبانی، اهداف و انسجام مواد قانونی است. به گزارش خبرنگار اجتهاد، نشست تخصصی «رسالت …

عضو شورای فقهای شورای نگهبان در سخنانی به پرونده‌های ارجاعی از دیوان عدالت اداری به شورای نگهبان اشاره کرد و اظهار داشت: بسیاری از این موارد به ادعای خلاف شرع بودن برخی مقررات مربوط می‌شود؛ به‌ویژه موضوعات پیچیده مانند مابه‌التفاوت نوسانات ارزی. راه‌حل‌های فقهی روشنی مانند شرط ضمن عقد و حق خیار وجود دارد که می‌توان به آسانی آنها را …

دکتر عبدالوهاب فراتی گفت: کسانی که از فقه بین‌الملل سخن می‌گویند عادتاً در هندسه قدیم قرار دارند؛ درحالی‌که هندسه جدید ضمن احترامی که به دین می‌گذارد اما کاری به دین ندارد و البته تعرض افراد و دولت به دین دیگران را منع می‌کند. در چنین شرایطی دیگر فقه نمی‌تواند بر اساس مرزهای عقیدتی به ترسیم قواعد بین‌الملل بپردازد و باید …

شبکه اجتهاد: در سالروز شهادت آیت‌الله مدرس، بازخوانی نسبت میان «ساختار حکمرانی» و «اهداف کلان نظام» ضروری به نظر می‌رسد. جمهوری اسلامی ایران با وجود دستاوردهای شگرف، در دو ساحت با چالش‌ها و افق‌های متفاوتی روبروست: نخست، چالش‌های داخلی در اجرای تمام‌عیار احکام شریعت و عدالت اجتماعی؛ و دوم، افق‌های بلند در عرصه بین‌الملل برای تثبیت قدرت منطقه‌ای و رهبری …

حضرت زهرا‌(س) در خطبه فدکیه، هم از فضایل و ظرفیت‌های امت سخن می‌گوید و هم دو آفت بنیادین را هشدار می‌دهد: شتاب‌زدگی در پذیرش سخن باطل و چشم‌پوشی از رفتار ناپسند؛ دو آسیبی که می‌تواند جامعه دینی را از درون فرسوده و ارزش‌های الهی را به انحراف بکشاند. این هشدار یادآور آن است که توده مردم نیز، در کنار نقش …

رئیس مرکز تحقیقات اسلامی مجلس با بیان اینکه نظام حکمرانی در صورت کج کارکردهایی در موضوع مهریه، ناگزیر از ورود به مباحث تخصصی برای صیانت از نهاد خانواده است، گفت: هر چند براساس نصوص دینی و عرف اجتماعی از ایران کهن تا امروز، مهریه به عنوان یک هدیه و حقوق طبیعی زن به رسمیت شناخته شده و عامل پیوند است، …

«علمای اصول غالباً «واجب منظومه‌ای» را به دلیل دو اشکال اساسی محال دانسته‌اند: نخست، مشکل امتثال؛ یعنی اگر قرار شد امتثال کنیم، چه کسی باید شروع‌کننده باشد؟ که در اینجا هرج و مرج به وجود می‌آید چرا که معلوم نیست چه کسی باید امتثال کند و دوم، مشکل عقاب و عصیان؛ به این معنا که اگر یک جزء از منظومه …

استاد درس خارج فقه تقنین ضمن تبیین مفاهیم عرف و رضایت عمومی، مرزهای کاربرد آن‌ها در استنباط فقهی و تقنین حکومتی را تشریح و بر لزوم اتخاذ چارچوب‌های سیستمی برای حفظ تقوای حکمرانی تأکید نمود و گفت: عرف و پسند عمومی می‌تواند در فهم الفاظ و در قوانین حکومتی نقش داشته باشد؛ اما در مواردی که با حکم شرعی تعارض …

شریعت در حال تسلط بر بریتانیا نیست؛ بلکه میراثی ناگزیر از تاریخ حقوقی استعمار این کشور است. شبکه اجتهاد: هر چند سال یکبار اضطرابی آشنا در گفتمان عمومی بریتانیا سربرمی‌آورد این نگرانی که «قانون شریعت» در حال ایجاد نظام حقوقی موازی است و حاکمیت قانون انگلیسی را تهدید می‌کند. این ترسها بار دیگر پس از سخنرانی اخیر دونالد ترامپ در …