فرهنگ و ارتباطات

کتاب «فقه آغاز ارتباطات اجتماعی» نوشته حجت‌الاسلام والمسلمین مصطفی همدانی (استاد سطوح عالی حوزه و دکترای علوم ارتباطات) در دو جلد توسط پژوهشگاه فقه معاصر در بهار ۱۴۰۵ منتشر شده است. به گزارش شبکه اجتهاد، نقطه آغاز ارتباط عبارت است از اولین فراگرد ارتباطی که میان دو نفر برگزار می‌شود و این نقطه به عنوان مقدمه برای ادامه ارتباط و …

اختصاصی شبکه اجتهاد: بحث از هوش مصنوعی در سال‌های اخیر از حوزه مسائل صرفاً فنی فراتر رفته و به یکی از موضوعات مؤثر در مباحث معرفت‌شناسی، فلسفه ذهن، فلسفه علم و حتی اجتهاد و استنباط تبدیل شده است. با این حال، به نظر می‌رسد بخش قابل توجهی از مباحث موجود، مبتلا به نوعی خلط میان سطوح مختلف مسئله است؛ به‌گونه‌ای …

شبکه اجتهاد: در گفتمان برخی سیاستمداران آمریکایی، به‌ویژه در سطوح عالی تصمیم‌گیری، نوعی گرایش آشکار به بهره‌گیری از زبان و مفاهیم دینی برای توجیه اقدامات متجاوزانه نظامی مشاهده می‌شود. این گفتمان، با استفاده از مفاهیمی چون «مأموریت اخلاقی»، «دفاع از ارزش‌های الهی» و «مبارزه با شر»، می‌کوشد جنگ را از سطح یک کنش سیاسی به سطحی قدسی ارتقا دهد. در …

مدیر حوزه‌های علمیه ایران اسلامی با توجه به جنایت‌های اخیر آمریکایی- صهیونی علیه ملت مظلوم ایران و ترور و به شهادت رساندن مقام معظم رهبری و جمعی از فرماندهان کشورمان، نامه مهمی را خطاب به پاپ لئو چهاردهم رهبر کاتولیک‌های جهان ارسال کرد. به گزارش شبکه اجتهاد، آیت‌الله علیرضا اعرافی، مدیرحوزه‌های علمیه جمهوری اسلامی ایران با توجه به جنایت‌های اخیر …

در پی حمله متجاوزانه آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران و شهادت رهبر معظم انقلاب و بمباران مراکز غیرنظامی و به خاک و خون کشیدن مردم بی‌گناه ایران عزیز، دو تن از استادان حوزه و دانشگاه در نامه‌هایی جداگانه به پاپ لیون چهاردهم رهبر کاتولیک‌های جهان خواستار محکومیت این اقدامات شدند. استاد فقیهی در نامه خود از پاپ خواست «این …

آیت‌الله جوادی آملی با اشاره به ساختار نظام اسلامی اظهار داشت: نظام ما نظام «امامت و امت» است. کار نظام امامت و امت، تنها عالم‌کردن مردم و جهل‌زدایی نیست؛ جهل‌زدایی وظیفه حوزه‌های علمیه و دانشگاه است و جهالت‌زدایی رسالت حسینیه و مسجد به شمار می‌رود. مسئولیت اصلی نظام امامت و امت، جاهلیت زدایی است. به گزارش شبکه اجتهاد، حجت‌الاسلام والمسلمین …

اختصاصی شبکه اجتهاد: قرآن کریم در آیه شریفه ششم سوره حجرات «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِنْ جَاءَکُمْ فَاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَیَّنُوا أَنْ تُصِیبُوا قَوْمًا بِجَهَالَهٍ فَتُصْبِحُوا عَلَىٰ مَا فَعَلْتُمْ نَادِمِینَ» قاعده‌ای کلی را درباره خبر قاسق بیان می‌کند. اصولیون در باب حجیت خبر واحد به مفهوم شرط و مفهوم وصف آیه برای فبول خبر عادل واحد استدلال کرده‌اند که البته نزاع …

اختصاصی شبکه اجتهاد: در پهنه علم و عمل، گاه انسان‌هایی پدیدار می‌شوند که نه تنها مظهر دانش‌اند، بلکه تجسم اخلاق، مدیریت و خدمت خالصانه به جامعه حوزوی و دانشگاهی نیز هستند. حجت‌الاسلام والمسلمین حاج سید مهدی نقیبی (رضوان‌الله‌علیه) یکی از همین چهره‌های برجسته بود؛ عالمی فرهیخته که بیش از چهار دهه با تدریس و مدیریت مدرسه علمیه امام حسن عسکری …

در دیدار حجت‌الاسلام والمسلمین محمدحسین مختاری، با آیات عظام ناصر مکارم شیرازی و حسین نوری همدانی، بر «گسترش تعاملات فرهنگی و دینی»، «ایجاد رفت‌وآمدهای فرهنگی و شناخت متقابل»، «افزایش تبادلات علمی و فرهنگی»، «سفر اندیشمندان و جوانان مسیحی به ایران و اعزام طلاب ایرانی به واتیکان»، «برگزاری برنامه‌های مشترک علمی و نگارش کتاب‌های مشترک»، «بهره‌برداری رسانه‌ای از دیدار رهبران ادیان»، …

آیت‌الله حاج شیخ مصطفی اشرفی شاهرودی، از علمای برجسته حوزه علمیه مشهد و از شاگردان آیت‌الله خویی و امام خمینی، در سفری چندروزه به شهر مقدس قم، ضمن زیارت حرم مطهر بانوی کریمه اهل البیت (ع) حضرت فاطمه معصومه (س) در چارچوب سنت دیرینه حوزوی، با مراجع عظام تقلید و شماری از علما و اساتید حوزه علمیه قم دیدار و …

اختصاصی شبکه اجتهاد: موضوع امکان موتورسواری بانوان و صدور گواهینامه برای آنان، اگرچه در ظاهر ممکن است مسئله‌ای اجتماعی یا ترافیکی به نظر برسد، اما رفته‌رفته به یکی از آزمون‌های فقه شیعی در عصر ما بدل می‌شود. آزمونی که در آن، نه صرفاً یک حکم فردی، بلکه توانایی «فقه حکومتی» برای تنظیم عاقلانه و عادلانه نسبت میان ثابتات شریعت و …

اختصاصی شبکه اجتهاد: در تاریخ معاصر حوزه‌های علمیه، شماری از عالمان دینی کوشیده‌اند میان فقاهت حوزوی، آموزش دانشگاهی و حضور اجتماعی پیوندی فعال برقرار کنند. آیت‌الله دکتر محمدهادی عبدخدایی (ره) از جمله این شخصیت‌ها بود که مسیر علمی و عملی او، بازتابی از تلاش برای تداوم سنت اجتهادی خراسان در مواجهه با مسائل فکری و اجتماعی جهان معاصر به شمار …

عضو مجلس خبرگان رهبری با تشریح رویکرد نوین الازهر شریف، بازگشت به علم کلام با نگاه هستی‌شناسانه را تنها راه تحقق وحدت عمیق در امت اسلامی دانست و گفت: توصیه به مدارای اخلاقی و حتی فقهِ مدارا، اگرچه لازم است اما برای ایجاد وحدت اسلامیِ پایدار، کارآمدی نهایی را ندارد. به گزارش شبکه اجتهاد، استاد احمد مبلغی، عضو مجلس خبرگان …

شبکه اجتهاد: درگذشت عالم ربانی آیت‌الله محمدهادی عبدخدایی، پایانی بر یک عمر مجاهدت علمی و عملی و غروب یک منظومه فکری است. در این نوشته ابعاد شخصیت ممتاز و تأثیرات عمیق او بر سپهر اندیشه و فرهنگ معاصر بازخوانی شود. پیوند عمیق حوزه و دانشگاه شخصیت علمی آیت‌الله عبدخدایی بر بنیان یک جامعیت استثنایی استوار بود. او از یک سو، …

آیت‌الله عبدخدایی(ره): ما در اولین قدم بایستی یک وحدتی مابین ملل ایجاد کنیم. کسانی که انسانیت دارند در راه دفاع از انسانیت و حقوق انسانیت با هم اشتراک مساعی داشته باشند، کسانی که وحدت دینی دارند و خدا را پرستش می‌کنند، در این راه اشتراک مساعی داشته باشند، کسانی که وحدت اسلامی دارند در راه اسلام اشتراک مساعی داشته باشند. …

اختصاصی شبکه اجتهاد: سال‌هاست که از «اجتهاد معاصر» سخن می‌گوییم؛ نه فقط به‌عنوان یک اصطلاح فنی، بلکه به‌عنوان خط دفاعی در برابر داوری‌هایی که فقه شیعه را در برابر تحولات جهانی، «بی‌بضاعت» ارزیابی می‌کنند. ما با ظرفیت‌هایی همچون اصول فقه، عقل عملی، قواعد عامه و ظرفیت زمان و مکان، همواره ثابت کرده‌ایم که فقه از حیث ابزار و روش، زنده …

شبکه اجتهاد: مردم ایران در تجربه تاریخیِ قبل و بعد از انقلاب، به یک بلوغ عقلانی دست یافته‌ و رفتارهای پیچیده‌ای در عرصه‌های سیاسی و اجتماعی از خود نشان می دهند. یکی از این عرصه‌های بسیار مهمی که باید در باره‌اش فکر کرد موضوع «نفرت بزرگ» و «تبرّی‌های اخلاقی و عقلانی» از بی‌عدالتی‌های بزرگ جهانی و فراملی و نیز فسادهای …

شبکه اجتهاد: در شرایطی که فشارهای اقتصادی و دغدغه‌های معیشتی، اعتراضات بحق مردمی را به دنبال داشته است، نقش علما و نهادهای دینی برای هدایت صحیح این مطالبات بیش از همیشه اهمیت می‌یابد. ورود به‌موقع و شجاعانه روحانیت در دفاع از حق مردم، نه تنها می‌تواند اعتماد عمومی به نهاد دین را بازسازی کند، بلکه با جدا کردن صف معترضان …

شبکه اجتهاد: جوامع انسانی بدون رهبران الهی، دچار سکون و رکودو در نهایت به فرومایگی و انحطاط  می‌رسند. تاریخ نشان داده است که مردان بزرگ، همچون موج‌هایی در دریای جامعه، سرنوشت ملت‌ها را رقم می‌زنند؛ موج‌هایی که گاه ویرانگر و گاه نجات‌بخش‌اند. در میان این موج‌آفرینان، پیامبران الهی جایگاهی والایی دارند، زیرا آنان با هدایت آسمانی، خِرد انسان را بیدار …

شبکه اجتهاد: از هفده سال پیش (۲۰۰۹ میلادی) تا امسال فهرست سالانه «پانصد مسلمان تأثیرگذار جهان» توسط «مرکز سلطنتی مطالعات راهبردی اسلامی» در اَمان پایتخت اُردن‌هاشمی منتشر‌ و به عنوان یک ابزار تحلیلی برای رصد کانون‌های نفوذ در اقصی نقاط جهان اسلام عمل کرده است. نسخه سال ۲۰۲۶ (ناظر به اقدامات سال ۲۰۲۵) با سر ویراستاری دکتر طارق الجوهری (فارغ …

دستگاه فقاهت، در هیچ‌ یک از دستگاه‌های کشور حتی در صداوسیما حضور پر­رنگی نداشته و مجبور نبوده است که پاسخ دهد، ولی با قسمت قضا، مقداری پیوند اساسی پیدا کرده و بعد از انقلاب، مباحث قضا و شهادات ما رشد بسیاری یافته است. یک دلیل آن، مطالبه دستگاه قضا با ورود سریع فقها به دستگاه قضاوت است. این ورود در …

شبکه اجتهاد: امروز در برابر پرسشی گشوده ایستاده‌ایم: آیا اندیشهٔ شهید محمدباقر صدر را می‌توان صرفاً پژواکی از گذشته دانست؟ یا آن‌که صدر از «موضوع پرسش» فراتر رفته و خود به «افقی» بدل شده است که از درون آن پرسش می‌کنیم؟ حقیقت آن است که حضور فکریِ صدر از قید زمان می‌گریزد؛ در اکنونِ ما امتداد می‌یابد، نه به‌مثابه حضوری …

نشست خبری کنگره بزرگداشت پنجاهمین سال رحلت آیت‌الله سیّد محمّدهادی حسینی میلانی، روز سه‌شنبه ۲ دی ۱۴۰۴ با حضور خبرنگاران و اصحاب رسانه در سالن شیخ طبرسی بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی برگزار شد. به گزارش شبکه اجتهاد، حجت‌الاسلام ‌والمسلمین علی خیاط، مدیر حوزه‌های علمیه خراسان و عضو شورای سیاست‌گذاری کنگره بزرگداشت پنجاهمین سال ارتحال آیت‌الله العظمی محمدهادی میلانی، …

شبکه اجتهاد: وقتی ابزار، جعل را بر سکوت ترجیح می‌دهد، دیگر در مقام جهل نیست؛ در مقام جعلِ اعتبارِبی‌مبناست. اصول عملیه بر جهل بنا شده‌اند؛ اما هوش مصنوعی جهل را برنمی‌تابد. تعارض ساختاری هوش مصنوعی با اصول عملیه تعارضی که هنوز دیده نشده، در نگاه نخست، نسبت هوش مصنوعی با فقه و اصول، نسبتی ابزاری به نظر می‌رسد: ابزارِ تسهیل، …

شبکه اجتهاد: روزگاری مفهومی واقعی در عرصه روحانیت وجود داشت با عنوان «علمای بلاد» که رفته رفته رو به افول گذاشت. این علمای بلاد که مجتهدینی توانمند و آینده‌دار و اکثرا در حوزه‌های نجف یا قم درس خوانده بودند، بعضا اگر در نجف یا قم می‌ماندند در شمار مراجع تقلید یا اساتید برجسته و نامدار جای می‌گرفتند. اما ایشان پس …

 در نشست تحلیلی با حضور سرپرست پژوهشگاه ملی فضای مجازی و رئیس مرکز تحقیقات اسلامی مجلس شورای اسلامی اولین نتیجه افکارسنجی زیست مجازی ایرانیان مورد بررسی قرار گرفت. استاد علی نهاوندی در سخنانی تأکید کرد: فضای مجازی امروز بدون چارچوب‌گذاری فقهی و حکمرانی روشن، می‌تواند به بروز بحران‌های اخلاقی، امنیتی، سیاسی و اجتماعی منجر شود. به گزارش شبکه اجتهاد، سرپرست …

اختصاصی شبکه اجتهاد: چندی پیش یادداشتی از نویسنده‌ای در عرصه مسائل اجتماعی منتشر شد که در آن، پرسش‌هایی درباره سخنان یکی از بزرگان حوزه علمیه پیرامون «دوران طلایی حوزه» مطرح شده بود. تلاش نویسنده برای دقت در واژگان یک عالم دینی و به اشتراک گذاشتن چالش‌های ذهنی خود در قالب گفت‌وگو، اقدامی مناسب است. با این حال، نکاتی در نقد و …

رئیس مرکز تحقیقات اسلامی مجلس، در نشست علمی ابعاد فقهی متاورس تأکید کرد: فناوری متاورس فراتر از فضای مجازی است و برای مدیریت حضور، غوطه‌وری و تعاملات کاربران در این جهان نوظهور، تدوین یک نظام‌نامه فقهی جامع ضروری است. به گزارش شبکه اجتهاد، حجت‌الاسلام و المسلمین علی نهاوندی رئیس مرکز تحقیقات اسلامی مجلس شورای اسلامی، در نشست علمی «ابعاد فقهی …

مسئول کرسی‌های نظریه پردازی حوزه علمیه قم گفت: آزادی بیان در زمینه مقدسات باید به گونه‌ای باشد که مصالح کشور و وحدت امت را برهم نزند ضمن اینکه این مباحث در محیط‌های علمی و آکادمیک از جمله کرسی‌های نظریه پردازی بیان شود. به گزارش شبکه اجتهاد، استاد ابوالقاسم علیدوست، عضو جامعه مدرسین و مدرس خارج فقه و اصول حوزه علمیه …

شبکه اجتهاد: چندى ست که کرارً افرادى به اینجانب مراجعه کرده و یا نامه نوشته‌اند و از انتشار اخبارى در فضاى مجازى راجع به ائمه اهل بیت(علیهم السلام) بسیار نارحت بودند و از من مى‌خواستند که در این باره اقدامى کنم.چند روزى صبر کردم سرانجام تصمیم گرفتم که مطالبى را به عنوان نصیحت و ارشاد بگویم شاید عرائضم مؤثر باشد. …