همه مطالب

 نشست علمی «آسیب‌شناسی قوانین موجود و خلأهای قانونی در موضوع مهریه با تأکید بر تسهیل نقدبودگی مهریه» در مؤسسه آموزش عالی حوزوی معصومیه قم برگزار شد. به گزارش شبکه اجتهاد، نشست هم‌اندیشی «آسیب‌شناسی قوانین موجود و خلأهای قانونی در موضوع مهریه با تأکید بر تسهیل نقدبودگی مهریه» با مشارکت گروه آموزشی، فرهنگی و اجتماعی مرکز تحقیقات مجلس و معاونت پژوهش …

مراسم رونمایی از کتاب «عیار قانون مدنی در سنجش مشهور فقها» با حضور جمعی از اساتید حوزه و دانشگاه، پژوهشگران حقوق و فقه، طلاب و دانشجویان در دانشگاه باقرالعلوم(ع) برگزار شد. این نشست علمی و فرهنگی،با هدف بررسی و بازخوانی عمیق ریشه‌های فقهی قانون مدنی جمهوری اسلامی ایران و نقش آن در اداره نظم اجتماعی و حقوقی برگزار شد. به …

شبکه اجتهاد: از هفده سال پیش (۲۰۰۹ میلادی) تا امسال فهرست سالانه «پانصد مسلمان تأثیرگذار جهان» توسط «مرکز سلطنتی مطالعات راهبردی اسلامی» در اَمان پایتخت اُردن‌هاشمی منتشر‌ و به عنوان یک ابزار تحلیلی برای رصد کانون‌های نفوذ در اقصی نقاط جهان اسلام عمل کرده است. نسخه سال ۲۰۲۶ (ناظر به اقدامات سال ۲۰۲۵) با سر ویراستاری دکتر طارق الجوهری (فارغ …

اختصاصی شبکه اجتهاد: اجتهاد به‌مثابه موتور پویای استنباط در فقه اسلامی، در گذار تاریخ تحولاتی ژرف را پشت سر گذاشته است. از دوران نخستین که تنها بر علم به ظواهر نصوص تکیه می‌شد، تا عصر شکوفایی تفریع و تطبیق، و سپس دوره‌های رکود و بازگشت، هر مرحله نمایانگر رویکردی خاص به منابع شریعت و نیازهای زمانه بوده است. آنچه در …

استاد محمدتقی سبحانی اظهار داشت: ما نیازمند نوسازی دانش‌های اسلامی در یک چارچوب هماهنگ هستیم. در این چارچوب، فقه و اخلاق می‌توانند به عنوان دو دانش مکمل و عمیقاً مرتبط تعریف شوند که از مبانی معرفت‌شناختی و روش‌شناختی مشترک برخوردارند و به یک غایت واحد یعنی تکامل انسان در مسیر بندگی می‌اندیشند. این ایده، نه یک بازگشت به گذشته، بلکه …

نوشتار پیش‌روی با اتکا به مبانی نظریّه‌ی نوین «فقه کلان» و بهره‌گیری از ادبیّات مدرن اقتصاد کلان، به واکاوی حکم شرعی سیاست «افزایش تعمّدی نرخ ارز» (Devaluation) توسّط دولت‌ها برای جبران کسری بودجه می‌پردازد. فرضیّه‌ این است که اقدام دولت در کاهش ارزش پول ملی به منظور کسب درآمد (Seigniorage) و کاهش تعهّدات حقیقی خود، مصداق بارز «غش در معامله …

شهید آیت‌الله سید محمدباقر صدر، تنها یک اصولی برجسته در امتداد سنت رایج حوزه‌های علمیه نبود؛ او بنیان‌گذار «مدرسه‌ای مستقل در علم اصول» است که با نوآوری‌های روشمند، نگاه تمدنی و بازتعریف کارکرد علم اصول، مسیر فقه شیعه را وارد مرحله‌ای تازه کرد. بررسی شخصیت‌های محوری در نشر افکار اصولی شهید صدر، تقریرات درسی ایشان و ویژگی‌های مکتب اصولی او …

شبکه اجتهاد: در ژرفای مباحث اصول فقه، یکی از بنیادی‌ترین پرسش‌ها به حوزه عمل شارع بازمی‌گردد: آیا قانون‌گذار الهی می‌تواند اعتبارات عقلایی را منهدم کند؟ آیا شارع، آفریننده اعتبار است یا مصرف‌کننده اعتبارات عقلایی و جهت‌دهنده به آن؟ این پرسش، هرچند در نگاه نخست رنگی نظری دارد، در حقیقت بنیان فهم ما از نسبت دین با جهان متغیر انسانی را …

به باور استاد علیدوست اصل مشورت و پاسخ‌گویی در امور مردم از اصول بنیادین حکومت اسلامی است و باید رضایت و اقناع عمومی در فرآیندهای اجتماعی و تقنینی نیز مورد توجه قرار گیرد. به گزارش شبکه اجتهاد، هفتاد و دومین نشست از سلسله نشست‌های «یکشنبه‌های روش» با محوریت «روش‌شناسی حکمرانی تقنینی بر پایه موازین اسلامی» برگزار شد. در این نشست …

شبکه اجتهاد: داستان امر خدای متعال به حضرت ابراهیم علیه‌السلام به ذبح فرزند بزرگوارش که این فرزند عطیه خدای متعال به ایشان بود بعد از این‌که ایشان تا سنین بالا فرزنددار نشده بود [بسیار درس آموز است]، این فرزند حلیم بنا به فرموده خداوند، تا به سن رشد رسید و همراه حضرت ابراهیم در کارها کأنّ مشارکت می‌کرد، همکاری می‌کرد، …

آیت‌الله‌ جوادی آملی تصریح کرد: برخی احکام، ناظر به موضوعات اجتماعی خاص زمان صدور هستند و اگر موضوع دگرگون شود، حکم نیز نیازمند بازخوانی فقهی است. مسئله عاقله از جمله احکامی است که ریشه در ساختار قبیله‌ای جامعه بدوی داشته و در جامعه مدنی امروز باید با دقت اجتهادی بررسی شود. به گزارش شبکه اجتهاد، استاد ابوالقاسم علیدوست به همراه …

 همزمان با پنجاهمین سالگرد رحلت آیت‌الله العظمی سیدمحمدهادی میلانی (ره)، دوره هشت‌جلدی منشورات کنگره بزرگداشت این مرجع برجسته شیعه منتشر شد؛ مجموعه‌ای که ابعاد علمی، فقهی، اجتماعی و فرهنگی این مرجع برجسته شیعه را بازمی‌تاباند. این دوره شامل آثار ارزشمند زیر است: «خاندان و اندیشه‌های آیت‌الله میلانی»، «اجازات آیت‌الله میلانی»، «منهج‌شناسی اصولی آیت‌الله میلانی»، «اراده در اندیشه اصولی آیت‌الله میلانی»، …

دستگاه فقاهت، در هیچ‌ یک از دستگاه‌های کشور حتی در صداوسیما حضور پر­رنگی نداشته و مجبور نبوده است که پاسخ دهد، ولی با قسمت قضا، مقداری پیوند اساسی پیدا کرده و بعد از انقلاب، مباحث قضا و شهادات ما رشد بسیاری یافته است. یک دلیل آن، مطالبه دستگاه قضا با ورود سریع فقها به دستگاه قضاوت است. این ورود در …

استاد علیدوست با بیان اینکه استنباط فقهی در همه معارف دینی کاربرد دارد، به نقل قولی از آیت‌الله معرفت پرداخت و گفت: ایشان کل قرآن را آیات‌الاحکام می‌دانست و از نظر من، شمارش آیات‌الاحکام رویکرد درستی نیست؛ زیرا نگاه انسان در تعیین تعداد آن‌ها تأثیرگذار است. به گزارش شبکه اجتهاد، استاد ابوالقاسم علیدوست، در نشست علمی «نقش فقه در تفسیر …

شبکه اجتهاد: امروز در برابر پرسشی گشوده ایستاده‌ایم: آیا اندیشهٔ شهید محمدباقر صدر را می‌توان صرفاً پژواکی از گذشته دانست؟ یا آن‌که صدر از «موضوع پرسش» فراتر رفته و خود به «افقی» بدل شده است که از درون آن پرسش می‌کنیم؟ حقیقت آن است که حضور فکریِ صدر از قید زمان می‌گریزد؛ در اکنونِ ما امتداد می‌یابد، نه به‌مثابه حضوری …

اختصاصی شبکه اجتهاد: نظریه «منطقه الفراغ» برای نخستین‌بار با قلم آیت‌الله شهید سید محمدباقر صدر وارد ادبیات فقه شیعه شد. این نظریه به‌مثابه یکی از مهمترین جلوه‌های پویایی و انعطاف‌پذیری شریعت و سازوکار هم‌پایی آن با تحولات زندگی اجتماعی مطرح گردید؛ سازوکاری که ظرفیت راهبری فقاهت را در عرصه اداره ارتقاء می‌بخشید و ولی امر را قادر می‌ساخت تا متناسب …

اعضای ستاد برگزاری کنگره بزرگداشت آیت‌الله العظمی سید محمدهادی میلانی با حضور در حسینیه امام خمینی(ره) با رهبر معظم انقلاب اسلامی دیدار کردند. حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در این دیدار، ضمن قدردانی از برگزاری چنین کنگره‌ای، مرحوم آیت‌الله میلانی را یک شخصیت جامع‌الاطراف از لحاظ «معنوی»، «اخلاقی»، «علمی» و «اجتماعی و سیاسی» دانستند و تأکید کردند: آیت‌الله میلانی واقعاً احیاگر حوزه …

شبکه اجتهاد: یکی از خطاهای رایج در گفت‌وگو درباره اقتصاد اسلامی، خلط میان «غایت‌های ثابت شرعی» و «روش‌ها و سازوکارهای متغیر اجتماعی» است؛ خطایی که نتیجه آن، تولید فانتزی‌هایی ذهنی به نام اقتصاد اسلامی است؛ فانتزی‌هایی که بیش از آنکه از فقه تغذیه کنند، از ساده‌سازی واقعیت اجتماعی ناشی می‌شوند. در منطق قرآن، آنچه به‌صراحت مورد تأکید است، غایت عدالت …

شبکه اجتهاد: با بررسی دقیق آثار فقهی مرحوم آیت‌الله العظمی سیدمحمدهادی میلانی، می‌توان به روشنی دریافت که ایشان در زمره فقیهانی قرار می‌گیرند که ولایت عامه فقیه را پذیرفته‌اند، هرچند این مبحث را در قالب یک باب مستقل مطرح نکرده‌اند. ایشان در کتاب الخمس، به مناسبت بحث از سهم امام و نحوه تصرف در آن، به صراحت وارد مباحث ولایت …

شبکه اجتهاد: مراسم چهارمین سالگرد ارتحال حضرت آیت‌الله العظمی صافی گلپایگانی(ره) با حضور علما، فضلا، طلاب و اقشار مختلف مردم با سخنرانی استاد شیخ حسین انصاریان در مسجد امام حسن عسکری علیه السلام قم برگزار شد.

معاون پژوهشکده شورای نگهبان، با تأکید بر توانمندی فقه در مواجهه با مسائل نوین گفت: بحران‌های امروز را نباید به ناتوانی قانون چه شرعی و چه عرفی نسبت داد، بلکه مسئله اصلی تداوم صورت‌بندی خوانشی از فقه است که بتواند در برابر مسائل جهان مدرن و کاربست اجتهاد و قانون‌گذاری الگوریتم‌محور پاسخ‌گو باشد. به گزارش خبرنگار اجتهاد، نشست علمی «اجتهاد …

یک استاد حوزه فقه پزشکی اظهار داشت: مقام معظم رهبری اهدای اسپرم اجنبی را مجاز می‌دانند، اما در فتوای خود به‌صراحت تأکید کرده‌اند که باید از هرگونه مقدمات و ملازمات حرام پرهیز شود. متأسفانه بر اساس بازدیدهایی که از مراکز مختلف درمان ناباروری در سطح کشور انجام شده، به‌جز دو یا سه مورد محدود، در اغلب این مراکز فرآیند اخذ …

نشست خبری کنگره بزرگداشت پنجاهمین سال رحلت آیت‌الله سیّد محمّدهادی حسینی میلانی، روز سه‌شنبه ۲ دی ۱۴۰۴ با حضور خبرنگاران و اصحاب رسانه در سالن شیخ طبرسی بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی برگزار شد. به گزارش شبکه اجتهاد، حجت‌الاسلام ‌والمسلمین علی خیاط، مدیر حوزه‌های علمیه خراسان و عضو شورای سیاست‌گذاری کنگره بزرگداشت پنجاهمین سال ارتحال آیت‌الله العظمی محمدهادی میلانی، …

شبکه اجتهاد: نوشتار حاضر مروری بر فعالیت‌های آیت‌الله میلانی، برگرفته از کتاب «جریان‌ها و سازمان‌های مذهبی» است. پیش‌تر، چه در همان کتاب و چه در نوشته‌های دیگر، درباره آیت‌الله میلانی نوشته‌ام. با این همه، در این ایام که یادونام ایشان مطرح است، مناسب دیدم این متن نیز برای علاقه‌مندان در دسترس قرار گیرد. فعالیت‌های سیاسی آیت‌الله میلانی یک نکته توجه …

اختصاصی شبکه اجتهاد: یکی از مسائل امروز اندیشمندان علوم‌انسانی، نسبت بین مسئله‌ی دین و سیاست است. متفکران اسلامی سعی کرده‌اند که با واکاوی منابع اسلامی، نظریه‌ی خود را در این زمینه از نگاه اسلام، ذیل مسئله‌ی نبوت مطرح کنند که می‌توان رد پای آن را در علم کلام، تفسیر، فلسفه‌ی سیاست و فقه پیدا کرد. تعدد نظرات مطرح شده در …

شبکه اجتهاد: وقتی ابزار، جعل را بر سکوت ترجیح می‌دهد، دیگر در مقام جهل نیست؛ در مقام جعلِ اعتبارِبی‌مبناست. اصول عملیه بر جهل بنا شده‌اند؛ اما هوش مصنوعی جهل را برنمی‌تابد. تعارض ساختاری هوش مصنوعی با اصول عملیه تعارضی که هنوز دیده نشده، در نگاه نخست، نسبت هوش مصنوعی با فقه و اصول، نسبتی ابزاری به نظر می‌رسد: ابزارِ تسهیل، …

بخشی از کار وکیل به نظر کارشناسی وابسته است، ازاین‌رو دقت، امانت‌داری و صحت نظر کارشناسان و نحوه استفاده وکلا از این نظرات اهمیت فراوانی دارد.‌ به گزارش شبکه اجتهاد، حضرت آیت‌الله‌ مکارم شیرازی در دیدار با اعضای مرکز وکلا، کارشناسان رسمی و مشاوران قوه قضائیه، با اشاره به اهمیت جایگاه وکالت، بر ضرورت پایبندی وکلا به وظایف حرفه‌ای، اخلاقی …

بحث مصلحت دو طرف دارد که هر دو همدیگر را به‌شدت مورد حمله قرار می‌دهند. یک عده می‌گویند شما مصلحتی‌ها می‌خواهید اصلاً دین را از بین ببرید و در پی ازبین‌بردن همه مسلمات دین با عقل جزئی خودتان هستید. آن طرف دیگر هم متهم می‌کنند که شما ضدمصلحتی‌ها متحجر هستید و می‌خواهید مردم را در همه قالب‌های سنتی هزار و …

حلول فقه در نظام قانون‌گذاری، تعهد و رسالتی است بسیار سنگین که ما تجربه آن‌چنانی در این زمینه نداشته‌ایم. در این فرایند خطیر، تقریر فقه (تبیین و صورت‌بندی فقهی) از یک جهت مهم‌تر از فتواست؛ زیرا فتوا را مرجعی صادر می‌کند تا مقلدین عمل نمایند، اما قانون می‌خواهد مبنای اداره کل جامعه را ارائه دهد. این قانون‌گذاری چون باید مبنای …

آیا احراز «مصلحت اهم» توسط ولی‌امرمسلمین، شرط لازم برای ورود به منطقه‌ الفراغ است؟ اگر پاسخ مثبت باشد، این ضابطه اختصاصی به احکام غیرالزامی نخواهد داشت و در احکام الزامی نیز مصلحت اهم، حکم را کنار می‌زند؛ و اگر پاسخ منفی باشد، پذیرشِ تغییر حکم شرعی بدون مصلحت برتر، با مبانی عقلی و فقهی ناسازگار خواهد بود. به گزارش خبرنگار …