شبکه اجتهاد اجتهاد و اصول فقه, حکومت و قانون, اقتصاد و بازار, عبادات و مناسک, فرهنگ و ارتباطات, خانواده و سلامت
با گسترش مسائل مستحدثه و تحولات ساختاری در جوامع اسلامی، ضرورت بازخوانی نقش قرآن در فرآیند اجتهاد، بیش از پیش احساس میشود. کتاب «توسعهپذیری آیات الأحکام؛ برداشت اول: مبانی و ملاکها» تلاشی است روشمند برای تبیین مبانی نظری و اصول روششناختی توسعه دایره آیات الاحکام در فقه امامیه است.
به گزارش خبرنگار اجتهاد، قرآن کریم به عنوان منبع اصلی شریعت، همواره در فرآیند اجتهاد جایگاهی بنیادین داشته است. با این حال، جایگاه واقعی آیات الاحکام در نظام استنباط فقهی، نیازمند بازخوانی روشمند و بازتعریف نظری است.
کتاب «توسعهپذیری آیات الأحکام؛ برداشت اول: مبانی و ملاکها» که بهتازگی توسط محمدرضا عباسلو و محسن قمرزاده، تهیه و تدوین و از سوی گروه فقه قرآن و حدیث مرکز فقهی ائمه اطهار (علیهم السلام) منتشر شده، با تبیین مبانی نظری و ملاکهای روشمند توسعهپذیری آیات الاحکام، برآن است تا الگوی جدیدی از تعامل فقه با قرآن ارائه دهد؛ الگویی که با استناد به نظریات و مفاهیمی چون: خطابات قانونیه، گستره مخاطب حکم، نقش نظامواره قرآن در حوزههای اجتماعی و حکومتی و ظرفیتهای دلالی مغفول، امکان بازتولید فقهی متناسب با نیازهای نوپدید را فراهم میسازد.
بازخوانی اصول استنباط، آسیبشناسی رویههای رایج و ارائه چارچوبهای بدیل در بهرهبرداری از قرآن، این اثر را به منبعی نظری برای پژوهشگران حوزه فقه، اصول و مطالعات قرآنی تبدیل کرده است.
اثر حاضر، مجموعه نشستهایی است که با مشارکت علمی استاد محمدجواد فاضل لنکرانی، استاد محمد عندلیب همدانی، دکتر ولیالله نقیپورفر، دکتر محمد فاکر میبدی، حجتالاسلام والمسلمین خالد غفوری، و سیدجعفر صادقی فدکی تدوین و تنظیم شده است.
در این پژوهش، موضوعاتی چون «مبانی نظری توسعهپذیری»، «نسبت حکم و موضوع در چارچوب خطابات قانونیه»، «قرآن بهمثابه نظام معرفتی و اجتماعی»، «کارکرد دلالات غیرصریح»، و «استخراج قواعد نوین فقهی از بافتهای غیرحکمی قرآن» مورد بررسی قرار گرفتهاند.
همچنین، تمایز مفهومی و روشی میان «آیات الأحکام» و «أحکام الآیات»، نقد رویههای کلاسیک در استنباط قرآنی، و پیشنهاد الگوهای جایگزین برای توسعه کیفی و کمی بهرهبرداری از آیات، از دیگر محورهای کلیدی این اثر است.
علاقهمندان می توانند برای تهیه اثر به قم، میدان معلم، مرکز فقهی ائمه اطهار (ع) یا شعبات آن در قم و مشهد مراجعه نمایند.
