اندیشوران فقهی

نخستین همایش ملی «فقه و اخلاق؛ نسبت‌های علم‌شناختی» حضور آیت‌الله کریمی جهرمی، اندیشمندان، اساتید و پژوهشگران حوزه و دانشگاه در پژوهشگاه قرآن و حدیث قم برگزار شد. در این همایش یک‌روزه که نتیجه یک سال کار پژوهشی و برگزاری ۱۱ پیش‌نشست تخصصی بود، هفت تن از اساتید: علیرضا اعرافی، محمدتقی سبحانی، ابوالقاسم علیدوست، سید محمدمهدی میرباقری، محمد عالم‌زاده نوری،‌ هادی …

عضو هیئت علمی موسسه امام خمینی(ره) با تشریح مؤلفه‌های فقه اجتماعی بیان کرد: یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های فقه اجتماعی این است که نسبت به مسائل فقهی، نگاه اجتماعی داشته باشیم. این بحث ریشه در اندیشه‌های شهید صدر دارد. شهید صدر می‌فرماید که نگاه فقهای ما به شریعت، به‌تدریج به یک نگاه فردی تبدیل شده و همین نگاه فردی حتی بر …

شبکه اجتهاد: این روزها که بحث اجتهاد زنان بیشتر مطرح است؛ آیا اساسا اجتهاد زنان در حوزه علمیه، مسئله بوده است یا خیر؟ مدیران دانش در حوزه حتی در جامعه‌ الزهرا(س) که ۹۰ درصد آنان آقایان هستند باید این نوع دغدغه‌ها را داشته باشند که به عقیده بنده ندارند. طبیعی است که مدیران دانش در حوزه چون عمدتا مردان هستند …

بانو زهره صفاتی با اشاره به منظومه‌ی فکری رهبر انقلاب، اجتهاد بانوان را نه یک امکان صرفاً نظری، بلکه «ضرورتی عینی» برای پاسخگویی به مسائل مستحدثه و هدایت فکری جامعه زنان دانست و در نقد دیدگاه‌های محدودکننده تأکید کرد: مدعیان خانه‌نشینی بانوان، منطق روشنی ندارند و جامعه امروز به حضور متخصصانه‌ی بانوان در عرصه‌های علمی، اجتماعی و فقهی نیاز مبرم …

شیخ انصاری در قریب به شصت مورد مستقل به دیدگاه‌های سیدمجاهد استناد کرده است. این حجم از ارجاع، نشان‌دهنده تأثیرپذیری عمیق و نظام‌مند او از استاد خویش است. این ارجاعات تقریباً تمام مباحث اصلی علم اصول، از مباحث مقدماتی و الفاظ تا حجج، اصول عملیه و تعادل و تراجیح را شامل می‌شود. به گزارش شبکه اجتهاد، دکتر بلال شاکری، در …

استاد آملی لاریجانی ضمن تاکید برضرورت عبور از نگاه گزاره‌محور به دین و ترسیم نقشه راه‌ تحول علوم انسانی؛ با انتقاد از ترویج مصرف‌گرایی در رسانه‌های داخلی و صداوسیما، این پدیده را معلول فقدان تفکر نظام‌مند اسلامی دانست و گفت: وقتی نظام‌سازی اسلامی صورت نگیرد، مدیریت جامعه ناخودآگاه در دام «عقلانیت ابزاری» غرب می‌افتد که هدفش تنها محاسبه سود و …

رئیس دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، با اشاره به ضعف مدیریت اقتصادی، خلق پول بی‌رویه، سوءتدبیر بودجه و سیاست‌های مالیاتی ناعادلانه، گفت: این عوامل اصلی فشار بر معیشت مردم و زمینه‌ساز دین‌گریزی هستند و از دولتمردان میخواهم برای اصلاح آن اقدام کنند. به گزارش شبکه اجتهاد، حجت‌الاسلام والمسلمین استاد احمد واعظی، رئیس دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، در …

استاد محمدتقی سبحانی اظهار داشت: ما نیازمند نوسازی دانش‌های اسلامی در یک چارچوب هماهنگ هستیم. در این چارچوب، فقه و اخلاق می‌توانند به عنوان دو دانش مکمل و عمیقاً مرتبط تعریف شوند که از مبانی معرفت‌شناختی و روش‌شناختی مشترک برخوردارند و به یک غایت واحد یعنی تکامل انسان در مسیر بندگی می‌اندیشند. این ایده، نه یک بازگشت به گذشته، بلکه …

شبکه اجتهاد: داستان امر خدای متعال به حضرت ابراهیم علیه‌السلام به ذبح فرزند بزرگوارش که این فرزند عطیه خدای متعال به ایشان بود بعد از این‌که ایشان تا سنین بالا فرزنددار نشده بود [بسیار درس آموز است]، این فرزند حلیم بنا به فرموده خداوند، تا به سن رشد رسید و همراه حضرت ابراهیم در کارها کأنّ مشارکت می‌کرد، همکاری می‌کرد، …

استاد علیدوست با بیان اینکه استنباط فقهی در همه معارف دینی کاربرد دارد، به نقل قولی از آیت‌الله معرفت پرداخت و گفت: ایشان کل قرآن را آیات‌الاحکام می‌دانست و از نظر من، شمارش آیات‌الاحکام رویکرد درستی نیست؛ زیرا نگاه انسان در تعیین تعداد آن‌ها تأثیرگذار است. به گزارش شبکه اجتهاد، استاد ابوالقاسم علیدوست، در نشست علمی «نقش فقه در تفسیر …

شبکه اجتهاد: امروز در برابر پرسشی گشوده ایستاده‌ایم: آیا اندیشهٔ شهید محمدباقر صدر را می‌توان صرفاً پژواکی از گذشته دانست؟ یا آن‌که صدر از «موضوع پرسش» فراتر رفته و خود به «افقی» بدل شده است که از درون آن پرسش می‌کنیم؟ حقیقت آن است که حضور فکریِ صدر از قید زمان می‌گریزد؛ در اکنونِ ما امتداد می‌یابد، نه به‌مثابه حضوری …

اعضای ستاد برگزاری کنگره بزرگداشت آیت‌الله العظمی سید محمدهادی میلانی با حضور در حسینیه امام خمینی(ره) با رهبر معظم انقلاب اسلامی دیدار کردند. حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در این دیدار، ضمن قدردانی از برگزاری چنین کنگره‌ای، مرحوم آیت‌الله میلانی را یک شخصیت جامع‌الاطراف از لحاظ «معنوی»، «اخلاقی»، «علمی» و «اجتماعی و سیاسی» دانستند و تأکید کردند: آیت‌الله میلانی واقعاً احیاگر حوزه …

استاد هادوی تهرانی با بیان اینکه برخی فقط تکرار کارهای علمای گذشته را به نام اجتهاد بیان می‌کنند، تاکید کرد: برخی از شهرت‌ها، بی‌ریشه است و باید از آن بگذریم و خودمان اجتهاد جدید داشته باشیم؛ مثلا از مسلمات فقهای ما این است که کفار نجس هستند و اهل کتاب را هم به زمره کفار وارد کرده بودند؛ طبق نقل …

شبکه اجتهاد: حوزه شیعه در طول تاریخ هماره با جریان‌ها و رویکردهای گوناگون روبرو بوده و مکتب‌های فکری مختلفی را در خود جای داده است: از فقیهان و متکلمان و محدثان گرفته تا فیلسوفان و عارفان شیعه هر کدام با تفسیری از مبانی و منابع، در تولید میراث تمدنی ما سهم داشته و طیف رنگارنگی از ایده‌ها و اندیشه‌ها را …

استاد محمدتقی شهیدی با هشدار نسبت به «بی‌اعتنایی به تحقیق در اصول دین» و «ایجاد تردید میان عموم مردم»، از افرادی انتقاد کرد که بدون  آشنایی با مبانی فقه و اصول، باورهای دینی جامعه را دچار تزلزل می‌کنند. او همچنین با اعتراض به اطلاق عنوان «حجّهالاسلام» به کسانی که در وجود امام زمان(عج) تردید کرده و حتی تحقیق لازم را …

مدیر حوزه‌های علمیه خطاب به طلاب جوان گفت: حوزه نیازمند حفظ فقه سنتی و در عین حال گسترش مباحث فقه معاصر، مقایسه با حقوق نوین و پاسخ‌گویی به نیازهای دولت و جامعه است. به گزارش شبکه اجتهاد، استاد اعرافی مدیر حوزه‌های علمیه در دیدار با طلاب و اساتید ایرانی مقیم حوزه نجف که در محل ساختمان مفتاح نجف اشرف حسینیه …

مسئله اصلی شهید صدر، تحقق اسلام در تمام ابعاد زیست انسان است. ایشان معتقدند که اگر ساختارهای یک جامعه بر اساس مبانی غیراسلامی شکل گرفته باشد، نمی‌توان از افراد انتظار داشت که صرفاً با اراده فردی، یک رفتار دینی را اصلاح کنند. به گزارش شبکه اجتهاد، اولین نشست از سلسله نشست‌های آشنایی با زیست و اندیشه‌های شهید آیت‌الله سیدمحمد باقر …

استاد محمد عندلیب همدانی، با تأکید بر دفاع از اصول مکتب اهل بیت علیهم السلام، هرگونه شبهه‌افکنی در حوزه اعتقادات شیعه، به ویژه مسئله امامت، را محکوم و در سخنانی صریح، ضمن تمایز میان آزاداندیشی علمی و شبهه‌افکنی، از مجمع محققین و مدرسین حوزه علمیه قم خواست نسبت به افرادی که اساس امامت را زیر سؤال می‌برند، قاطعانه موضع بگیرند …

آیا می‌دانستید که درک عمیق‌تر احادیث و ادعیهٔ اسلامی، می‌تواند وامدار مطالعه‌ی زبانی باشد که امروزه کمتر نامی از آن شنیده می‌شود؟ این پرسش محوری نشستی بود با عنوان «لزوم توجه به مطالعات سریانی در حدیث‌پژوهی» که با ارائه‌ محمدمهدی سیاهکالی در پژوهشگاه قرآن و حدیث برگزار شد. به گزارش خبرنگار اجتهاد، در این نشست که با هدف بررسی تأثیر …

دکتر جاشوا لیتل، پژوهشگر حوزه حدیث و اسلام‌شناس دانشگاه آکسفورد در یک گفتگویی به بررسی دیدگاه‌های تاریخی-انتقادی درباره حدیث می‌پردازد. او به ۲۱ دلیل اشاره می‌کند که چرا مورخان نسبت به صحت احادیث اسلامی شکاک هستند! در ادامه، ترجمه بخش‌های مهم این مصاحبه را می‌خوانید. اختصاصی شبکه اجتهاد: دکتر جاشوا لیتل در مصاحبه عمدتاً بر احادیث منسوب به پیامبر اسلام …

آیا سکوت اولیای امر در مسئله‌ای از این قبیل و عدم اهتمام به چنین مواردی، بی‌غیرتی نیست؟ ما باید غیرت سیاسی داشته باشیم که اگر به فردی یا امری، جسارتی با جنبه سیاسی شد، مثلاً گفته شود “مرگ بر فلان” یا “خلع لباس”، واکنش نشان دهیم. اما اگر مسائل اصول اعتقادی و مذهب مورد توهین قرار گیرد، به نحوی که …

شبکه اجتهاد: در دههٔ ۱۳۳۰ شمسی، علامه سید محمدحسین طباطبایی بر ۸۸ موضع از «بحار الانوار» اثر علامه مجلسی تعلیقه نگاشت. قرار بود چاپ جدید این دائرهالمعارف حدیثی شیعه، همراه با این تعلیقات علامه منتشر شود. با این حال، انتشار نخستین مجلدات، واکنش‌هایی را در پی داشت که به مداخلهٔ آیت‌الله العظمی بروجردی انجامید؛ زعیم وقت حوزهٔ علمیه قم با …

با تطبیق سندی که نجاشی برای کتاب «صلح الحسن» ذکر کرده، با روایتی که شیخ طوسی در کتاب «الأمالی» نقل کرده است، می‌توان نشان داد که بخش قابل‌توجهی از این دو سند با یکدیگر تطابق دارد. این مسئله احتمال اینکه شیخ طوسی حدیث مذکور را از همین کتاب گرفته باشد، تقویت می‌کند. به گزارش خبرنگار اجتهاد، دکتر محمود ملکی، عضو هیئت …

رئیس دانشگاه قرآن و حدیث گفت: اکنون باب شده است هر کسی بخواهد فقاهت کند باید رجال را از اول تا انتها خودش تحقیق کند ولی وقتی حضرت آیت‌الله شبیری زنجانی چنین کاری را با دقت انجام داده‌اند چرا دوباره ما این کار را انجام دهیم به همین دلیل فقه ما خیلی جلو نمی‌رود. به گزارش شبکه اجتهاد، حجت‌الاسلام والمسلمین …

دبیر شورای عالی حوزه با طرح سؤالی درباره شیوه فعلی آموزش دروس استدلالی، گفت: اکنون شیوه غالب در تدریس فقه استدلالی منحصر در مباحث مکاسب، بیع و خیارات مرحوم شیخ انصاری(ره) است. البته آثار ارزشمند شیخ اعظم نقش مهمی در ارتقای سطح علمی حوزه داشته است، اما با گذشت زمان و پیشرفت مباحث باید بررسی شود که آیا ادامه همین …

عضو هیأت علمی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه «عفاف» را در دو علم «اخلاق» و« فقه» دارای معنای متفاوتی دانست و گفت: در اصطلاح اخلاقی عفاف یک حالت درونی است و جایگاه عفت را قلب انسان می‌داند. به گزارش شبکه اجتهاد، حجت‌الاسلام والمسلمین حسین بستان، عضو هیأت علمی گروه جامعه‌شناسی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، به بررسی نگاه دوگانه به مفاهیم حجاب …

استاد حوزه علمیه قم، گفت: رهبری معظم بر این نکته تأکید کرده‌اند که گرایش سیاسی در حوزه وجود دارد، اما اندیشه سیاسی، که شامل تحلیل ساختار قدرت و حکمرانی است، بسیار کم است. برای مثال، تحلیل مسائل حکمرانی مدرن، از جمله موضوعاتی مانند حجاب یا مدیریت اجتماعی، پیچیدگی‌های خاص خود را دارد که نیازمند درک عمیق از اندیشه سیاسی و …

شبکه اجتهاد: سقوط رژیم در عراق فرصتی فراروی حوزه هزارساله نجف برای بازسازی قرار داد. این حوزه هر چند سازمان مدیریت متمرکزی ندارد اما با حدود ۱۵ هزار طلبه تقریباً از نظام آموزشی و منابع درسی ذیل پیروی می‌کند. با این توضیح که طلبه می‌تواند در یک مدرسه ثبت نام و فرایند آموزشی هر دوره را طی کند یا همه …

بعد که میرزای نائینی دید از این کتاب برای مقاصد نادرست خودشان می‌خواهند سوءاستفاده کنند، به این دلیل نسخه‌های موجود را جمع‌آوری کرد که سوءاستفاده از کتاب نشود. بنابراین، اصل جمع‌آوری کتاب درست است، نواده‌های ایشان هم قبول دارند، منتها در بعضی کتاب‌ها مبالغه شده که ایشان هر کتابی را به چند لیر می‌خرید! این‌ها اصلاً درست نیست؛ ایشان لیری …

دبیر شورای‌عالی انقلاب فرهنگی با تأکید بر ضرورت تحول در فقه گفت: فقه نظام باید از حالت انفعالی و فردمحور خارج شده و در عرصه حکمرانی و اداره جامعه اسلامی حضور فعال و راهبردی پیدا کند. به گزارش شبکه اجتهاد، مؤسسه پژوهشی فقه نظام در راستای تبیین پیام راهبردی رهبر معظم انقلاب به حوزه های علمیه با عنوان «حوزه‌ پیشرو …