قالب وردپرس افزونه وردپرس
خانه / بایگانی برچسب: حسن انصاری

بایگانی برچسب: حسن انصاری

روشنفکران دینی به مطالعات تاریخی در فهم منابع دینی کم توجه بوده‌اند/ برخی از روشنفکران دینی با یک حکم کلی معتقدند حدیث غیر اصیل است/ هرگونه اصلاح فهم دینی، باید از فقه آغاز شود   

روشنفکران دینی به مطالعات تاریخی در فهم منابع دینی کم توجه بوده‌اند/ برخی از روشنفکران دینی با یک حکم کلی معتقدند حدیث غیر اصیل است/ هرگونه اصلاح فهم دینی، باید از فقه آغاز شود   

روشنفکری دینی عموماً در نقد حدیث به کلیاتی بسنده می کند اما جزییات مسائل را به بحث نمی گذارد. بدین ترتیب برخی از روشنفکران دینی با یک حکم کلی معتقدند حدیث غیر اصیل است الا ما خرج بالدلیل. من با این رویکرد طبعاً نمی توانم همدلی نشان دهم. این با شیوه های مقبول مطالعات تاریخی سازگار نیست. به گزارش خبرنگار اجتهاد، دکتر حسن انصاری عضو شورای علمی دایرةالمعارف بزرگ اسلامی در گفتگوی اخیر خود با ایرناپلاس به نقد روشنفکری دینی پرداخت و با بیان اینکه جریان روشنفکری دینی کمتر به سهم مطالعات تاریخی در فهم درست دین و منابع دینی …

توضیحات بیشتر »

نهج‌البلاغه از تشیع تا تسنن/ حسن انصاری

نهج‌البلاغه از تشیع تا تسنن/ حسن انصاری

شبکه اجتهاد: برخلاف تصور عمومی تاریخچه اهتمام علمای شیعه به نهج‌البلاغه در حد اهتمامی همگانی چندان زیاد نیست. نخستین شروح را علمای اهل سنت از میان معتزله و سنیان دیگر بر این کتاب نوشتند و حتی نخستین اهتمام‌ها برای روایت آن بیشتر از ناحیه علمای اهل سنت و یا معتزله خراسان بود. البته شیعیان امامی هم به این کتاب توجه داشتند اما نه در حدی که بعدها مشاهده می‌شود. تعداد شرح‌های نهج‌البلاغه تألیف علمای امامیه تا قبل از دوره صفوی چندان زیاد نیست و بعداً البته اهتمام بدان بیشتر شد. در این میان بی‌تردید مهمترین شرح نهج‌البلاغه از ابن ابی …

توضیحات بیشتر »

سنت تقريرات نويسی در ميان فقهای اماميه/ حسن انصاری

سنت تقريرات نويسی در ميان فقهای اماميه/ حسن انصاری

شبکه اجتهاد: سابقه تقريرات نويسی گرچه با عناوين ديگر دست کم به قرن پنجم می‌رسد. اما آنچه با عنوان تقريرات امروزه می‌شناسيم دست کم سابقه‌اش به درس سيد مهدی بحر العلوم می‌رسد. صاحب مفتاح الکرامه بخشی از درس او را در طهارت شرح کتاب وافی تحرير کرده بود. شيخ محمد تقی صاحب حاشيه هم همين کار را کرده است.  احتمالا تقرير نويسی از دوره خود وحيد بهبهانی معمول شده است، به ويژه اينکه تقريبا از همان دوره‌هاست که سنت تقريرگویی درس استادان به شکل سنت معيدی معمول شد و البته امروزه منسوخ شده است. بعد از اين دوره تقريبا بيشتر …

توضیحات بیشتر »

اصولیان و اخباریان و سهم سیاسی و اجتماعی مجتهدان در ایران/ حسن انصاری

نهج‌البلاغه از تشیع تا تسنن/ حسن انصاری

شبکه اجتهاد: در دو سه دهه اخیر در نوشته‌هایی که درباره تاریخ ایران در دوران قاجار و یا درباره مشروطیت نوشته شده به ویژه آنهایی که به زبان‌های اروپایی منتشر شده موارد زیادی را‌‌ می‌بینیم که در آنها درباره گفتمان اصولی و اجتهادی علمای عتبات و ایران، نزاع اخباری‌ها و اصولی‌ها و نتایج آن بر سپهر سیاست و اجتماع و فرهنگ و فکر دینی بحث‌‌ می‌شود؛ از جمله برای بحث از نتایج آن در عصر مشروطیت و یا اندیشه و کردار سیاسی علما و یا مناسبات علما با قدرت و حاکمیت قاجار. همچنین برای بحث درباره مناسبات علما با صوفیه …

توضیحات بیشتر »

مشکل «احادیث طوال»/ حسن انصاری

مشکل «احادیث طوال»/ حسن انصاری

شبکه اجتهاد: در منابع حدیثی ما احادیثی با متونی بلند و یا در واقع آنچه به عنوان «احادیث طوال» خوانده می‌شود کم نیست. گاهی این احادیث در برگیرنده خطبه‌ای بلندند و گاهی مکتوبی مطول و در بسیاری مواقع هم متن گفتگو و یا مناظره‌ای بلند را شامل می‌شوند. طبعا با توجه به محدودیت توانایی حفظ راویان از یک سو و محدودیت نوشت افزارها و کاغذ و از این قبیل در عصر پیامبر (ص) (در این مورد خاص، علاوه بر این‌‌ها معدود بودن راویانی که توانایی خواندن و نوشتن داشتند هم مطرح است) و بخشی از تاریخ حیات امامان شیعه همواره …

توضیحات بیشتر »

فقه شیعی و تفکر داعشی/ حسن انصاری

فقه شیعی و تفکر داعشی/ حسن انصاری

فقه شیعی تنها زمانی‌ می‌تواند خود را از افتادن در خطاها و خطراتی که از آن‌ها در این یادداشت سخن می‌گویم مصون دارد که به ضرورات و مصالح و مقتضیات زمان و مکان و به اجتهاد مداوم در اصول و به مقتضیات بشری بودن هر اجتهادی در دین پایبند بماند. شبکه اجتهاد: متأسفانه در سال‌های اخیر ملاحظه‌ می‌شد که برخی از روشنفکران دینی در ایران در مقام نوعی مقایسه میان برداشت‌هایی از فقه شیعی و ایدئولوژی داعش بر ضرورت اصلاح فکر دینی تأکید‌ می‌کردند. البته در ضرورت اصلاح فکر دینی و اجتهاد در اصول و بارور کردن فقه اجتهادی مبتنی …

توضیحات بیشتر »

جزئیاتی از پروژه تصحيح «مجموعه اجازات روايی زيديه»

شش کتاب جدید در زمینه اقتصاد و مالی اسلامی منتشر شد

پروژه تصحيح مجموعه اجازات روايی زيديه طرحی دراز دامن است که چند سالی کار بر روی آن آغاز شده است و بخش‌هايی از آن به صورت مقالاتی در ژورنال‌های خارجی منتشر شده است. به گزارش خبرنگار اجتهاد، این پژوهش مطالعه‌ای همه جانبه درباره انتقال آثار زيديه از ايران به يمن در سده‌های ميانه اسلامی و تصحيح تعداد زيادی از متون اجازات زيديه به شيوه انتقادی است. بنابر این گزارش، در اين چارچوب نسخه‌های زيادی از اجازات زيدی بر اساس مجموعه‌های مختلف اجازات و از جمله مجموع الاجازات تأليف احمد بن سعد الدين المسوری مورد استخراج، تصحيح انتقادی و تحليل قرار …

توضیحات بیشتر »

بازسازی متون حديثی و مشکل کتاب میراث مکتوب شیعه از سه قرن نخستین هجری/ حسن انصاری

بازسازی متون حديثی و مشکل کتاب میراث مکتوب شیعه از سه قرن نخستین هجری/ حسن انصاری

شبکه اجتهاد: برای بازسازی متون حدیثی گذشته تنها انبار کردن نقل‌های یک راوی در موضوع کتابی که به او در فهارس نسبت داده‌اند راهکار اساسی نیست و اساساً علمی نیست. باری می‌دانیم فلان راوی شیعی کتابی داشته با عنوان صلات اما از کجا معلوم که همه احادیث موجود در آثار روایی بعدی به نقل از آن کتاب بوده است؟ اینجاست که بررسی شواهد تاریخی و بررسی تک تک روایات و سندها ضروری است. این کار بزرگی است که نیازمند پژوهش‌های گسترده‌‌ای در اسانید کتاب‌های حدیثی است اما پیش از ‌آن نیازمند ارائه دیدگاه‌های تئوریک و نظری درباره منطق اسانید کتاب‌های …

توضیحات بیشتر »

جای خالی «ذریعه» سید مرتضی در آموزش اصول فقه/ حسن انصاری

نهج‌البلاغه از تشیع تا تسنن/ حسن انصاری

با توجه به سهم مهم دو کتاب ذریعه و عده در اصول فقه شیعی بدون مطالعه و تدریس دقیق این کتاب‌ها برخی از پیش زمینه‌ها و مبانی مباحث اصولی و از آن جمله آنچه از اصول معتزله و اهل سنت وارد اصول فقه شیعی شده به خوبی شناخته نخواهد بود. شبکه اجتهاد: در قدیم مرسوم این بود که یکی از دو کتاب عده شیخ و یا در سطح محدودتری ذریعه مرتضی را در آموزش‌های اصولی در نظر‌ می‌گرفتند. البته عده شیخ مورد اقبال بیشتری بود خاصه برای قائلان به حجیت اخبار آحاد؛ به همین دلیل هم هست که در حوزه‌های …

توضیحات بیشتر »

نهاد روحانیت و سده نوزدهم/ حسن انصاری

مشکل «احادیث طوال»/ حسن انصاری

اختصاصی شبکه اجتهاد: برای شناخت تاریخ شکل‌گیری نهاد روحانیت شیعی باید به تحولات فکری و دینی و سیاسی سده نوزدهم ایران و عراق توجه کرد. قبل از هر چیز مطالعه شکل‌گیری جریان اصولی در عراق و ایران از دوران وحید بهبهانی به بعد. شکل‌گیری نهاد روحانیت در شکل کنونی آن به سده نوزدهم باز می‌‌گردد و در این میان مهمترین عامل پیروزی اصولیان بود بر اخباریان و قدرت گرفتن تدریجی علمای اصولی در عتبات و بعد در ایران. مناسبات آنان با قاجار خود در پیوند با این مسئله بود گرچه این مناسبات همیشه هموار نبود. تحولات سیاسی منطقه و از …

توضیحات بیشتر »

راه اصلاح تفکر دینی از اصلاح حدیث و ادبیات حدیثی می‌‌گذرد/ حسن انصاری

نهج‌البلاغه از تشیع تا تسنن/ حسن انصاری

اختصاصی شبکه اجتهاد: حدیث سهمی مهم در منظومه اندیشه دینی ما دارد. بدون مواجهه نقادانه با حدیث هیچ گونه اصلاح اندیشه دینی در اسلام ممکن نیست. در اسلام سنی و سلفی گرا جریان تدوین حدیث تحت تأثیر دو سازمان سیاسی و دینی رسمی و نهادی بوده: یکی در آغاز اسلام که حدیث در پیوند با نهاد قدرت خلیفگان و برای مشروعیت دهی به اعمال قدرت آنان به ویژه در عصر اموی و البته تا اندازه‌‌ای هم در آغاز عصر عباسی شکل گرفت. بیشتر این نوع احادیث که بخش مهمی از میراث حدیثی اهل سنت را شکل می‌‌دهد ساخته دوران اموی …

توضیحات بیشتر »

وهابیت به مثابه منبع اصلی مواد خام برای هرگونه افراط گرایی مذهبی و سیاسی/ حسن انصاری

مشکل «احادیث طوال»/ حسن انصاری

شبکه اجتهاد: آگاهان می‌دانند که افراط گرایی مذهبی و آنچه به اسلام سیاسی بنیاد گرا در چند دهه اخیر معروف شده یکدست نیست. برخی گرایش جهادی دارند و برخی دیگر بر جنبه‌های تبلیغی تأکید می‌کنند. شماری گروه‌ها بیش از آنکه سیاسی باشند افراط گرایی مذهبی با مایه‌های تکفیری و ضد شیعی تند دارند و برخی بیشتر سیاسی‌اند و دلمشغولی آنها امر قدرت است به نام حکومت خدا بر روی زمین. در این میان کسانی نظرشان صرفا تطبیق شریعت بوده و گروه‌هایی با اندیشه‌های تکفیری هرگونه مشروعیت را برای حکومت و تمدن بشری نفی می‌کنند و اندیشه‌های جهاد و هجرت را …

توضیحات بیشتر »

درباره تقیه در فقه شیعی/ حسن انصاری

فقه شیعی و تفکر داعشی/ حسن انصاری

شبکه اجتهاد: درباره تقیه و ابعاد آن هنوز تحقیق جامعی صورت نگرفته است منتهی یک نکته معمولاً در این زمینه مورد غفلت قرار می‌‌گیرد و آن اینکه می‌‌بایست برای درک ابعاد تقیه در فقه شیعی در سده‌های دوم و سوم یعنی تا قبل از سال ۲۶۰ ق و آغاز دوران غیبت به مناسبات فقهای سنی و دولت و به‌ویژه سهم خلیفگان در فرآیند تدوین فقه اسلامی توجه داشت. در عصر عباسی این مناسبات خلفا با فقها و نوع نگاهی که خلفا به فرایند تدوین داشتند بود که می‌‌توانست در نوع واکنش امامان شیعه نسبت به فقه حاکم تأثیر داشته باشد. …

توضیحات بیشتر »

کتاب السیر، ادبیاتی غائب در فقه شیعی/ حسن انصاری

نهج‌البلاغه از تشیع تا تسنن/ حسن انصاری

شبکه اجتهاد: در فقه اهل سنت از همان سده دوم قمری در کوفه و مدینه و به ویژه شام ادبیاتی فقهی در عرصه مسائل مربوط به حکومت و وظائف سیاسی و فقهی حاکم شکل گرفت که خیلی زود ادبیات آن تحت عنوان کتاب السیر شناخته شد. از محمد نفس زکیه روایاتی تحت عنوان کتاب السیر در منابع زیدی باقی مانده. در فقه سده دوم به ویژه آرای اوزاعی، فقیه شام و همچنین آرای ابو یوسف و محمد بن الحسن الشیبانی در زمینه فقه السیر اهمیت داشت و به تدریج تدوین شد. اصل اندیشه ادبیات باب و یا کتاب السیر مسائل …

توضیحات بیشتر »

فقه جعفری در‌ آثار زیدی/ حسن انصاری

نهج‌البلاغه از تشیع تا تسنن/ حسن انصاری

شبکه اجتهاد: زیدیان مکتب قدیم کوفه در عصر ابو خالد واسطی و بعد از او در دوران راویان او تا عصر احمد بن عیسی بن زید و شاگردانش مانند محمد بن منصور مرادی و شاگردان او به روایات و فقه امامان شیعی و از همه مهمتر امامین باقر و صادق (ع) اعتنا داشتند. خود قاسم رسی و سنت‌ هادوی از میان شاگردانش در یمن و ایران هم همواره در آثار خود به فقه امام باقر و صادق علیهماالسلام عنایت نشان می‌دادند. آثار‌هادی الی الحق در فقه و همچنین شروح آن آثار تألیف کسانی مانند ابو العباس حسنی و برادران ‌هارونی …

توضیحات بیشتر »

اندر بحث تورم علم اصول/ حسن انصاری

مشکل «احادیث طوال»/ حسن انصاری

شبکه اجتهاد: گاه و بیگاه می‌بینم برخی این بحث را مطرح می‌کنند که علم اصول در ادوار و سده‌های اخیر تورم پیدا کرده و حاوی مباحثی است که ارتباطی با فرایند اجتهاد و تفقه در احکام شرعی ندارد. نتیجه هم گرفته می‌شود که باید علم اصول را پاکسازی و مختصر و مفیدش کرد. اگر از نقطه نظر ضرورت‌ها و بایسته‌های آموزشی این سخن گفته شود شاید وجهی داشته باشد. آن هم برای کسانی که می‌خواهند آموزش متوسطی درباره مباحث علم اصول داشته باشند. اگر هم مقصود میزان بهره‌وری از بحث‌های اصولی در استنباط احکام فرعی فقهی است باز این سخن …

توضیحات بیشتر »

متن زیارت عاشوراء، مرامنامه سیاسی و مذهبی شیعیان در دوره اموی و عباسی/ حسن انصاری

متن زیارت عاشوراء، مرامنامه سیاسی و مذهبی شیعیان در دوره اموی و عباسی/ حسن انصاری

شبکه اجتهاد: باید متن زیارت عاشوراء را به عنوان مرامنامه شیعیان در دوره اموی و اوائل عصر عباسی دانست. این متن بازتاب دهنده باورها و اندیشه‌ها‌ی ضد اموی شیعیان است در دورانی که یاد و خاطره قیام امام حسین (ع) در دل و ضمیر شیعیان به عنوان موتور محرک بر علیه سلطه امویان به کار گرفته می‌شد و مایه وحدتبخشی به جامعه شیعه بود. امویان ایدئولوژی قدرت پرستانه خود را تحت پوشش اندیشه وحدت جماعت و خلافت اللهی قرار داده بودند و متن زیارت عاشوراء با ادبیاتی برخاسته از عمق متون دینی هم امویان و مذهبشان را به چالش می‌کشد …

توضیحات بیشتر »

نواندیشی دینی باید از «فقه» آغاز و در چارچوب آن شکل بگیرد/ حسن انصاری

مشکل «احادیث طوال»/ حسن انصاری

شبکه اجتهاد: دکتر حسن انصاری پژوهشگر حوزه علم کلام و فلسفه اسلامی در انستیتوی مطالعات اسلامی برلین و مدرس اصول فقه و تاریخ علم کلام در این دانشگاه است. این عضو هیئت علمی مؤسسه مطالعات عالی پرینستون آمریکا در یادداشتی در خصوص نواندیشی دینی آورده است: نکته نخست: در اینکه نواندیشی دینی در مآل قصد خدمت به دین و تفکر دینی و دفاع از دین دارد البته تردیدی نیست. همچنانکه تردیدی نیست که تأملات نظری نواندیشان دینی به ویژه آنچه در حوزه فلسفه معرفت دینی و هرمنوتیک متون دینی ارائه داده‌اند توانسته در دو دهه گذشته تأملاتی را از سوی …

توضیحات بیشتر »

حجیت قول امام ربطی به مقوله نبوت ندارد/ حسن انصاری

مشکل «احادیث طوال»/ حسن انصاری

شبکه اجتهاد: «در میان قدمای ما، معتزله دربارۀ شرایط نزول وحی و ریزش فرهنگ عربی در متن مقدس سخن گفته بودند. این هم یک امر نامتعارف بود و منتقدان معتزله، یعنی اشاعره و فقها، سخنان آن‌ها را نمی‌پسندیدند. به هر حال فرهنگ عربی اقتضائاتی داشته و منتقدان معتزله فکر می‌کردند اگر پای این مباحث به میان بیاید، از قدسی بودن متن مقدس کاسته می‌شود؛ چراکه در فرهنگ عربی درست و نادرست و خالص و ناخالص قاطی است و اگر بپذیریم این امور در متن مقدس ریزش کرده است، متن از آن یکدستی و قدسی بودن خارج می‌شود؛ اما معتزله چنین …

توضیحات بیشتر »

وسواس، شناخت و درمان آن از منظر فقه و روانشناسی

وسواس، شناخت و درمان آن از منظر فقه و روانشناسی

نشست علمی پژوهشی «وسواس، شناخت و درمان آن از منظر فقه و روانشناسی» با حضور اساتید کارشناس از سوی معاونت پژوهش و با همکاری انجمن علمی پژوهشی فقه و اصول جامعه الزهرا(س) برگزار شد. به گزارش شبکه اجتهاد، در ابتدای نشست علمی – پژوهشی «وسواس، شناخت و درمان آن از منظر فقه و روانشناسی»، خانم افتخار یوسفی دبیر علمی به بیان اهداف و ضرورت این موضوع اشاره کرد و در ادامه حجت‌الاسلام‌ والمسلمین دکتر حسن انصاری با بیان اینکه نشست‌هایی با این موضوع، قاعدتا با نگاه‌های تخصصی و مطابق با واقعیات هستند، به تبیین ماهیت وسواس پرداخت. وی اظهار داشت: …

توضیحات بیشتر »
Real Time Web Analytics