Tag Archives: انتخاب سردبیر

شبکه اجتهاد: از هفده سال پیش (۲۰۰۹ میلادی) تا امسال فهرست سالانه «پانصد مسلمان تأثیرگذار جهان» توسط «مرکز سلطنتی مطالعات راهبردی اسلامی» در اَمان پایتخت اُردن‌هاشمی منتشر‌ و به عنوان یک ابزار تحلیلی برای رصد کانون‌های نفوذ در اقصی نقاط جهان اسلام عمل کرده است. نسخه سال ۲۰۲۶ (ناظر به اقدامات سال ۲۰۲۵) با سر ویراستاری دکتر طارق الجوهری (فارغ …

شهید آیت‌الله سید محمدباقر صدر، تنها یک اصولی برجسته در امتداد سنت رایج حوزه‌های علمیه نبود؛ او بنیان‌گذار «مدرسه‌ای مستقل در علم اصول» است که با نوآوری‌های روشمند، نگاه تمدنی و بازتعریف کارکرد علم اصول، مسیر فقه شیعه را وارد مرحله‌ای تازه کرد. بررسی شخصیت‌های محوری در نشر افکار اصولی شهید صدر، تقریرات درسی ایشان و ویژگی‌های مکتب اصولی او …

دستگاه فقاهت، در هیچ‌ یک از دستگاه‌های کشور حتی در صداوسیما حضور پر­رنگی نداشته و مجبور نبوده است که پاسخ دهد، ولی با قسمت قضا، مقداری پیوند اساسی پیدا کرده و بعد از انقلاب، مباحث قضا و شهادات ما رشد بسیاری یافته است. یک دلیل آن، مطالبه دستگاه قضا با ورود سریع فقها به دستگاه قضاوت است. این ورود در …

اعضای ستاد برگزاری کنگره بزرگداشت آیت‌الله العظمی سید محمدهادی میلانی با حضور در حسینیه امام خمینی(ره) با رهبر معظم انقلاب اسلامی دیدار کردند. حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در این دیدار، ضمن قدردانی از برگزاری چنین کنگره‌ای، مرحوم آیت‌الله میلانی را یک شخصیت جامع‌الاطراف از لحاظ «معنوی»، «اخلاقی»، «علمی» و «اجتماعی و سیاسی» دانستند و تأکید کردند: آیت‌الله میلانی واقعاً احیاگر حوزه …

معاون پژوهشکده شورای نگهبان، با تأکید بر توانمندی فقه در مواجهه با مسائل نوین گفت: بحران‌های امروز را نباید به ناتوانی قانون چه شرعی و چه عرفی نسبت داد، بلکه مسئله اصلی تداوم صورت‌بندی خوانشی از فقه است که بتواند در برابر مسائل جهان مدرن و کاربست اجتهاد و قانون‌گذاری الگوریتم‌محور پاسخ‌گو باشد. به گزارش خبرنگار اجتهاد، نشست علمی «اجتهاد …

یک استاد حوزه فقه پزشکی اظهار داشت: مقام معظم رهبری اهدای اسپرم اجنبی را مجاز می‌دانند، اما در فتوای خود به‌صراحت تأکید کرده‌اند که باید از هرگونه مقدمات و ملازمات حرام پرهیز شود. متأسفانه بر اساس بازدیدهایی که از مراکز مختلف درمان ناباروری در سطح کشور انجام شده، به‌جز دو یا سه مورد محدود، در اغلب این مراکز فرآیند اخذ …

بحث مصلحت دو طرف دارد که هر دو همدیگر را به‌شدت مورد حمله قرار می‌دهند. یک عده می‌گویند شما مصلحتی‌ها می‌خواهید اصلاً دین را از بین ببرید و در پی ازبین‌بردن همه مسلمات دین با عقل جزئی خودتان هستید. آن طرف دیگر هم متهم می‌کنند که شما ضدمصلحتی‌ها متحجر هستید و می‌خواهید مردم را در همه قالب‌های سنتی هزار و …

حلول فقه در نظام قانون‌گذاری، تعهد و رسالتی است بسیار سنگین که ما تجربه آن‌چنانی در این زمینه نداشته‌ایم. در این فرایند خطیر، تقریر فقه (تبیین و صورت‌بندی فقهی) از یک جهت مهم‌تر از فتواست؛ زیرا فتوا را مرجعی صادر می‌کند تا مقلدین عمل نمایند، اما قانون می‌خواهد مبنای اداره کل جامعه را ارائه دهد. این قانون‌گذاری چون باید مبنای …

آیا احراز «مصلحت اهم» توسط ولی‌امرمسلمین، شرط لازم برای ورود به منطقه‌ الفراغ است؟ اگر پاسخ مثبت باشد، این ضابطه اختصاصی به احکام غیرالزامی نخواهد داشت و در احکام الزامی نیز مصلحت اهم، حکم را کنار می‌زند؛ و اگر پاسخ منفی باشد، پذیرشِ تغییر حکم شرعی بدون مصلحت برتر، با مبانی عقلی و فقهی ناسازگار خواهد بود. به گزارش خبرنگار …

در تبیین وظایف بنیادین حاکمیت سیاسی، اصل نخستین بر عدم سکوت قانون‌گذار استوار است؛ چرا که شأن اصلی قدرت حاکمه، حل‌وفصل اختلافات و فصل خصومت در جامعه تلقی می‌شود. با این حال، شناسایی مواردی که در آن سکوت قانون‌گذار مجاز شمرده می‌شود، به یکی از مباحثات کلیدی در حقوق عمومی تبدیل شده است. چالش اساسی زمانی رخ می‌نماید که شمول …

بسیاری از ناهماهنگی‌های قانونی ریشه در رویکرد «فتوا محوری» به‌جای «منظومه‌نگری» دارد. برای نیل به نظام حقوقی کارآمد، بایستی از پوسته سخت احکام توقیفی عبور کرد و با بهره‌گیری از «روش گزینشی» و «تدابیر حکومتی»، قوانینی را تدوین نمود که علاوه بر حجیت شرعی، از قابلیت اقناع وجدانی و انسجام سیستمی برخوردار باشند. به گزارش خبرنگار اجتهاد، هشتمین مدرسه پارلمانی …

نظام قانون‌گذاری کنونی با نوعی انفعال در نظارت شرعی مواجه است که درمان آن در گرو گذار از نگاه کنترلی شورای نگهبان به سمت طراحی نهاد فعال فقهی در بطن مجلس است. واکاوی سه دوره تحول در پیوند فقه و قانون نشان می‌دهد که تحقق کامل اصل چهارم قانون اساسی نیازمند ایجاد سازوکارهای رسمی برای «انطباق» پیشینی قوانین با موازین …

تبدیل حکم فقهی به قانون نیازمند تفکیک دقیق میان مقام «کشف حکم» و «صحنه اجرا» است. غفلت از قابلیت اجرایی قوانین و اکتفا به مشهورات فقهی بدون در نظر گرفتن پیامدهای اجتماعی، می‌تواند به انسداد باب قضا یا ترویج انتقام‌جویی شخصی منجر شود. به گزارش خبرنگار اجتهاد، هشتمین مدرسه پارلمانی مرکز تحقیقات اسلامی مجلس شورای اسلامی با مشارکت دانشگاه علوم …

فقه و شریعت در پی ایجاد التزامی درونی و ترغیب مکلفان به فعل است، حال آنکه قانون با تکیه بر فشار بیرونی و قوه قاهره، الزام ایجاد می‌کند. تبدیل هر آنچه موضوع التزام مؤمنانه است به الزام قانونی، به‌گونه‌ای که کنش‌ها از سر اعتقاد نبوده و افراد در پی راه فرار از آن باشند، خدمت به فقه نیست؛ این امر …

ریشه بسیاری از ابهامات و تعارضات در رویه قضایی، نه در ذات فقه، بلکه در فرآیند «تقنین ترجمه‌ای» و شتاب‌زدگی در رفع ایرادات شورای نگهبان نهفته است. گذار از رویکرد حداقلی به فقه و نیل به قانون‌گذاری کارآمد، مستلزم تدوین «پیوست شرعی» به مثابه منظومه تبیین‌گر مبانی، اهداف و انسجام مواد قانونی است. به گزارش خبرنگار اجتهاد، نشست تخصصی «رسالت …

شبکه اجتهاد: چندى ست که کرارً افرادى به اینجانب مراجعه کرده و یا نامه نوشته‌اند و از انتشار اخبارى در فضاى مجازى راجع به ائمه اهل بیت(علیهم السلام) بسیار نارحت بودند و از من مى‌خواستند که در این باره اقدامى کنم.چند روزى صبر کردم سرانجام تصمیم گرفتم که مطالبى را به عنوان نصیحت و ارشاد بگویم شاید عرائضم مؤثر باشد. …

«از جهت فقهی، بانک مرکزی یا دولت تا چه میزانی مجاز به خلق اعتبار پول است؟» در شرایط اضطراری مانند جنگ یا بازسازی مناطق ویران‌شده، این امر ممکن است ضرورت یابد، اما آیا «کسری بودجه دولت» که تنها به قشر محدودی از جامعه (مثلاً پانزده میلیون کارمند و بازنشسته) مربوط می‌شود، می‌تواند مجوزی فقهی برای خلق نقدینگی باشد که تورم …

ظهور عقود جدید و مستحدثه مانند عقد بیمه که در زمان شارع (بنابر برخی مبانی) سابقه‌ای نداشته‌اند، و همچنین تحول در شرایط عقود سنتی، فقه را با پرسش‌های جدی مواجه کرده است. برای مثال، مفاهیمی مانند «قبض و اقباض» یا «خیار مجلس» که در گذشته مبتنی بر حضور فیزیکی طرفین معامله بود، امروز در معاملات اینترنتی و تلفنی چه جایگاهی …

نماینده ایران در مجمع جهانی فقه اسلامی تاکید کرد: اگر فرایند دقیق مهندسی حقوقی-مالی نظام‌مند و چندبعدی در عقود صورت نگیرد، هم بانک به دلیل ناکارآمدی متضرر می‌شود و هم فقه به ناتوانی در اداره نهادهای مالی متهم خواهد شد. به گزارش خبرنگار اجتهاد، نشست علمی «الزامات ساختارمندسازی عقود کلاسیک در بازارهای مالی نوین» با ارائه استاد احمد مبلغی، همراه …

استاد علیدوست با بیان اینکه اگر فقه را صرفاً دانشِ کارشناسی حکمی ندانیم، جایگاه آن در نسبت با علوم انسانی به‌کلی دگرگون می‌شود بر ضرورت تعامل منضبط میان فقه و علوم انسانی تاکید و تصریح کرد: متخصص علوم انسانیِ متعبد باید حجیت و اعتبار شرعی را از فقه بگیرد و در مقابل، فقه برای دستیابی به موضوع‌شناسی دقیق، ناگزیر از …

برخی از این امور هست که احراز می‌شود تعارض با مفسده‌ای اقوی یا مصلحتی اقوی ندارد و حتی شک در این اقوائیت نیز وجود ندارد؛ مثلاً خانمی که باردار است و معالجه آن متوقف بر این است که فصد انجام شود و یقین داریم که جنینش سقط نمی‌شود و حتی شکی در آن نداریم. این موارد قطعاً از مقاصد نیست …

دکتر عبدالعزیز ساچادینا، اسلام‌پژوه و استاد مطرح مطالعات اسلامی در دانشگاه‌های آمریکا، در سن ۸۳ سالگی درگذشت. او که شیعه‌ای هندی‌تبار بود، کارشناسی مطالعات اسلامی را در دانشگاه علیگر هند گذراند و در سال ۱۹۶۷ برای تحصیل در رشته زبان و ادبیات فارسی وارد دانشگاه فردوسی مشهد شد. ساچادینا در این دوران از مرحوم علی شریعتی بهره برد و بخشی …

حضرت آیت‌الله خامنه‌ای با اشاره به اصرار غرب برای صادرات فرهنگ غلط خود به دنیا، افزودند: آنها مدعی هستند که محدودیت‌های معیّن برای زن از جمله حجاب، مانع پیشرفت او خواهد شد اما جمهوری اسلامی این منطق غلط را باطل کرد و نشان داد که زن مسلمان و مقیّد به پوشش اسلامی می‌تواند در همه عرصه‌ها، بیشتر از دیگران حرکت …

استاد محمدتقی شهیدی با هشدار نسبت به «بی‌اعتنایی به تحقیق در اصول دین» و «ایجاد تردید میان عموم مردم»، از افرادی انتقاد کرد که بدون  آشنایی با مبانی فقه و اصول، باورهای دینی جامعه را دچار تزلزل می‌کنند. او همچنین با اعتراض به اطلاق عنوان «حجّهالاسلام» به کسانی که در وجود امام زمان(عج) تردید کرده و حتی تحقیق لازم را …

کنگره بین‌المللی آیت‌الله میرزا محمدحسین غروی نائینی (قدس سره)، روز پنجشنبه ۶ آذر ۱۴۰۴ با حضور پرشور جمع کثیری از علما، چهره‌های علمی و حوزوی در شهر نجف اشرف آغاز به‌کار کرد. این کنگره در مرحله نخست، اول آبان ۱۴۰۴ در شهر مقدس قم با پیام رهبر معظم انقلاب اسلامی و با سخنرانی ویژه حضرت آیت‌الله جعفر سبحانی، و با …

استاد محمد عندلیب همدانی، با تأکید بر دفاع از اصول مکتب اهل بیت علیهم السلام، هرگونه شبهه‌افکنی در حوزه اعتقادات شیعه، به ویژه مسئله امامت، را محکوم و در سخنانی صریح، ضمن تمایز میان آزاداندیشی علمی و شبهه‌افکنی، از مجمع محققین و مدرسین حوزه علمیه قم خواست نسبت به افرادی که اساس امامت را زیر سؤال می‌برند، قاطعانه موضع بگیرند …

دکتر مرتضی کریمی‌نیا با تأکید بر اینکه کتاب «نص و تفسیر» را نمی‌توان با رویکرد دانش‌های سنتی حوزه تولید کرد، جایگاه این اثر را در مطالعات اسلامی مدرن توضیح داد و گفت قصد مؤلف در «نص و تفسیر» بررسی مسئله‌های فقهی نیست؛ نشان دادن یک چارچوب کلی است. در ادامه، حجت‌الاسلام علی الهی خراسانی با موضوع «بحران قیاس‌گرایی» به بررسی …

حضرت زهرا‌(س) در خطبه فدکیه، هم از فضایل و ظرفیت‌های امت سخن می‌گوید و هم دو آفت بنیادین را هشدار می‌دهد: شتاب‌زدگی در پذیرش سخن باطل و چشم‌پوشی از رفتار ناپسند؛ دو آسیبی که می‌تواند جامعه دینی را از درون فرسوده و ارزش‌های الهی را به انحراف بکشاند. این هشدار یادآور آن است که توده مردم نیز، در کنار نقش …

آیا می‌دانستید که درک عمیق‌تر احادیث و ادعیهٔ اسلامی، می‌تواند وامدار مطالعه‌ی زبانی باشد که امروزه کمتر نامی از آن شنیده می‌شود؟ این پرسش محوری نشستی بود با عنوان «لزوم توجه به مطالعات سریانی در حدیث‌پژوهی» که با ارائه‌ محمدمهدی سیاهکالی در پژوهشگاه قرآن و حدیث برگزار شد. به گزارش خبرنگار اجتهاد، در این نشست که با هدف بررسی تأثیر …

دکتر جاشوا لیتل، پژوهشگر حوزه حدیث و اسلام‌شناس دانشگاه آکسفورد در یک گفتگویی به بررسی دیدگاه‌های تاریخی-انتقادی درباره حدیث می‌پردازد. او به ۲۱ دلیل اشاره می‌کند که چرا مورخان نسبت به صحت احادیث اسلامی شکاک هستند! در ادامه، ترجمه بخش‌های مهم این مصاحبه را می‌خوانید. اختصاصی شبکه اجتهاد: دکتر جاشوا لیتل در مصاحبه عمدتاً بر احادیث منسوب به پیامبر اسلام …