قالب وردپرس افزونه وردپرس
خانه / آخرین اخبار / بررسی تطبیقی روش‌شناسی كشف و تأسیس قواعد فقهی از دیدگاه فقهای شیعه و اهل تسنن
بررسی تطبیقی روش‌شناسی كشف و تأسیس قواعد فقهی از دیدگاه فقهای شیعه و اهل تسنن

معرفی مقاله؛

بررسی تطبیقی روش‌شناسی كشف و تأسیس قواعد فقهی از دیدگاه فقهای شیعه و اهل تسنن

شبکه اجتهاد: اهمیت قواعد فقه و نقش آن در شناخت بهتر احكام شرع و نیز نظم بخشیدن به آموزه‌های فقهی، بر پژوهشگران عرصه‌ی فقه پوشیده نیست. این قواعد گرچه همچون قواعد اصولی نقش ابزاری در استنباط احكام را ندارد، اما در شناخت تفصیلی احكام و تطبیق موارد جزئی و مصادیق هریك از احكام كلی، نقش بارزی را ایفا‌ می‌نماید.

در این میان پرسشی كه برای بسیاری از دانش پژوهان این رشته ممكن استبه وجود آمده باشد این است كه این قواعد از كجا به وجود آمده و خاستگاه آن كجاست؟ آیا این قواعد، مورد تصریح آیات و روایات است و به صورت مستقیم، در متون و منابعِ استنباط ذكر شده است یا به صورت غیر مستقیم از نصوص شرعی حاصل شده است و یا این كه فقهاء از مجموعه‌ی احكام جزئی، آن‌ها را استنباط و استخراج كرده اند؟

افسانه محمودآبادی، دکتر محمدرضا کاظمی گلوردی در این مقاله، به تبیین روش‌های كشف و تاسیس قواعد فقهی در امامیه و اهل تسنن پرداخته و شیوه‌ی تحصیل قواعد فقهی را در هر یك از این دو فرقه، همراه با ذكر نمونه و مثال برای هر مورد، به تفصیل بیان كرده است.

نویسندگان به این نتیجه رسیده‌اند كه فقهای مذاهب در كشف قواعد فقهی، از همان منابعی كه برای كشف مسائل فقهی استفاده‌ می‌شود بهره جسته‌اند و اگرچه دو مذهب امامیه و اهل تسنن دارای طرق مشتركی در این جهت‌ می‌باشند اما با یكدیگر اختلافاتی نیز دارند. مثلاً چون نزد اهل تسنن دلیل عقلی اگر ظنی هم باشد معتبر است و‌ می‌تواند اثبات كننده‌ی حكم شرعی باشد بدین جهت به عنوان دلیل عقلی از عناوینی چون قیاس و مصالح مرسله نیز دركشف قواعد فقهی بهره جسته‌اند؛ و هم چنین از آن جا كه اهل تسنن علاوه بر استقراء تام كه نزد امامیه هم حجت است استقراء ناقص كه ظن آور است را هم حجت‌ می‌دانند، نزد برخی از فقهاء اهل تسنن، استقراء، رایج ترین روش برای كشف قواعد فقهی به شمار‌ می‌آید.

از طرف دیگر امامیه از روش‌هایی برای كشف قواعد فقهی بهره برده است كه چنین روش‌هایی در متون اهل تسنن رویت نشد، مثل بناء عقلاء، ارتكاز عقلی، قواعد كلامی و از همه مهمتر امامیه به دلیل تمسك به سنت ائمه اطهار (علیهم السلام)، بهره مند از منبع عقل سلیمی شده است كه به راحتی به بسیاری از قواعد فقه مستقیماً نائل گشته است.

گردآوری این مقاله، كتابخانه ایی و روش تحقیق آن، توصیفی- تحلیلی‌ می‌باشد، به این صورت كه ابزار اصلی در تهیه‌ی این مقاله، متون معتبر فقهی و قواعد فقه امامیه و اهل تسنن است كه روش‌های استخراج قواعد فقه، همراه با توضیح مختصری از آن روش، تبیین و بررسی شده است.

مقاله یاد شده در شماره ۳۸ فصلنامه فقه و تاریخ تمدن به چاپ رسیده است و علاقه‌مندان می‌توانند اصل مقاله را در اینجا بخوانند.

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

Real Time Web Analytics