شبکه اجتهاد اجتهاد و اصول فقه, حکومت و قانون, اقتصاد و بازار, عبادات و مناسک, فرهنگ و ارتباطات, خانواده و سلامت
اختصاصی شبکه اجتهاد: برای رؤیت هلال در شب اوّل ماه، عواملی چون «زمان غروب خورشید و ماه» و «اختلاف زمان غروب آن دو» و «مختصّات خورشید و ماه و جدایی زاویهای ماه و خورشید که از اختلاف ارتفاع ماه و خورشید، و نیز اختلاف سمت آن دو نشئت میگیرد» و «درصد روشنایی هلال و به اصطلاح فاز ماه» و … مؤثّرند. امروزه، برنامههایی تهیّه شدهاند که با محاسبات رایانهای و طبق معیارهای ریاضی و تجربی، این عوامل را برای بیشترِ نقاط زمین در نظر میگیرند و الگوهای رؤیتپذیری هلال ماه را پیشبینی و ترسیم میکنند. (معیارها برای محدودۀ عرض جغرافیایی ۶۰ درجۀ جنوبی تا ۶۰ درجۀ شمالی است و برای عرضهای بیشتر از ۶۰ درجه پاسخگو نیست.)
به تصاویر زیر بنگرید:
نقشۀ یک: نقشۀ رؤیتپذیری هلال ماه شوّال 1445 قمری، در غروب دوشنبه 20 فروردین 1403 شمسی برابر با 8 آوریل 2024 میلادی، بر اساس معیار «یالوپ»:
نقشۀ دو: نقشۀ رؤیتپذیری هلال ماه شوّال 1445 قمری، در غروب سهشنبه 21 فروردین 1403 شمسی برابر با 9 آوریل 2024 میلادی، بر اساس معیار «یالوپ»:
نقشۀ سه: نقشۀ رؤیتپذیری هلال ماه شوال 1445 قمری، در غروب چهارشنبه 22 فروردین 1403 شمسی برابر با 10 آوریل 2024 میلادی، بر اساس معیار «یالوپ»:
توضیحات رنگ در نقشۀ با معیار «یالوپ»:
در مناطقی که در رنگ سبز قرار دارند، هلال بهسادگی با چشم غیر مسلّح دیده میشود.
در مناطقی که در رنگ زرد (شبیه نارنجی) قرار دارند، هلال در اوضاع جوّی مناسب، با چشم غیر مسلّح دیده میشود.
در مناطقی که در رنگ ارغوانی (شبیه صورتی) قرار دارند، رؤیت هلال ممکن است نیاز به ابزار و چشم مسلّح داشته باشد؛ یعنی پس از رؤیت با ابزار، ممکن است هلال با چشم غیر مسلّح نیز دیده شود.
در مناطقی که در رنگ آبی قرار دارند، هلال فقط با چشم مسلّح دیده میشود.
در مناطقی که بیرنگ هستند، رؤیت هلال ناممکن و نشدنی است. (زیرا مقارنه پیش از غروب آفتاب رخ میدهد و ماه نیز پس از غروب آفتاب، غروب میکند؛ امّا روشنایی هلال به اندازهای نیست که حتّی با چشم مسلّح دیده شود!)
در مناطقی که در رنگ قرمز قرار دارند، رؤیت هلال ممتنع و غیر قابل تحقّق است. (زیرا ماه پیش از غروب آفتاب، غروب میکند یا اینکه مقارنه پس از غروب آفتاب رخ میدهد.)
نتیجهگیری:
مقارنۀ ماه و خورشید در ساعت 18:22 UTC یا 21:52 IRST دوشنبه 8 آوریل 2024 میلادی رخ میدهد؛ امّا حدود 14 ساعت برای امکان نخستین رؤیت هلال با چشم مسلّح، و حدود 17 ساعت برای امکان نخستین رؤیت هلال با چشم عادی زمان لازم است.
رؤیتپذیری هلال بنا بر مبانی مختلف فقهی، تنها برای کشور ایران چنین پیشبینی میشود:
(کافی است مبنای مرجع تقلید خویش را بیابید و فقط بندهای همان مبنا را بخوانید.)
مبنای یکم: مبنای «لزوم رؤیت هلال با چشم عادی» و «اشتراط اتّحاد افق» (مبنای فقهی مشهور فقهاء مانند حضرات آیات امامخمینی(ره)، گلپایگانی(ره)، اراکی(ره)، سیّدمحمّد صدر(ره)، سیستانی، شبیری زنجانی، مکارم شیرازی، سبحانی، جوادی آملی، سیّدمحمّدتقی مدرّسی)
۱- رؤیت هلال با چشم عادی در غروب دوشنبه 20 فروردین 1403 شمسی (و 28 رمضان المبارک 1445 قمری در ایران) برابر با 8 آوریل 2024 میلادی، در سراسرِ زمین، ممتنع و ناممکن است.
2- در غروب سهشنبه 21 فروردین 1403 شمسی (و 29 رمضان المبارک 1445 قمری در ایران) برابر با 9 آوریل 2024 میلادی، هلال در سراسر ایران با چشم عادی دیده میشود و چهارشنبه 22 فروردین 1403 شمسی برابر با 10 آوریل 2024 میلادی، روز اوّل ماه شوّال 1445 قمری و عید فطر خواهد بود.
***
مبنای دوم: مبنای «لزوم رؤیت هلال با چشم عادی» و «کفایت رؤیت در نقاطی که در بیشترِ شب با هم مشترکاند» (مبنای فقهی حضرت آیتالله وحید خراسانی)
۱- رؤیت هلال با چشم عادی در غروب دوشنبه 20 فروردین 1403 شمسی برابر با 8 آوریل 2024 میلادی، در سراسرِ زمین، ممتنع و ناممکن است.
2- در غروب سهشنبه 21 فروردین 1403 شمسی برابر با 9 آوریل 2024 میلادی، هلال در سراسر ایران با چشم عادی دیده میشود و چهارشنبه 22 فروردین 1403 شمسی برابر با 10 آوریل 2024 میلادی، روز اوّل ماه شوّال 1445 قمری و عید فطر خواهد بود.
***
مبنای سوم: مبنای «لزوم رؤیت هلال با چشم عادی» و «کفایت رؤیت در نقاطی که در بخشی از شب با هم مشترکاند» (مبنای فقهی حضرات آیات خویی(ره)، تبریزی(ره)، لطفالله صافی گلپایگانی(ره)، محمّداسحاق فیّاض)
۱- رؤیت هلال با چشم عادی در غروب دوشنبه 20 فروردین 1403 شمسی برابر با 8 آوریل 2024 میلادی، در سراسرِ زمین، ممتنع و ناممکن است.
2- در غروب سهشنبه 21 فروردین 1403 شمسی برابر با 9 آوریل 2024 میلادی، هلال در سراسر ایران با چشم عادی دیده میشود و چهارشنبه 22 فروردین 1403 شمسی برابر با 10 آوریل 2024 میلادی، روز اوّل ماه شوّال 1445 قمری و عید فطر خواهد بود.
***
مبنای چهارم: مبنای «لزوم رؤیت هلال با چشم عادی» و «کفایت رؤیت در هر نقطهای برای همۀ نقاط زمین» (مبنای فقهی حضرت آیتالله بشیرحسین نجفی)
۱- رؤیت هلال با چشم عادی در غروب دوشنبه 20 فروردین 1403 شمسی برابر با 8 آوریل 2024 میلادی، در سراسرِ زمین، ممتنع و ناممکن است.
2- در غروب سهشنبه 21 فروردین 1403 شمسی برابر با 9 آوریل 2024 میلادی، هلال در مناطق بسیاری از زمین (سراسر آمریکای شمالی و مرکزی، نیمۀ شمالی آمریکای جنوبی، بیشترِ آفریقا جز جنوب آن، سراسرِ اروپا، غرب و مرکز آسیا) با چشم عادی دیده میشود؛ از اینرو، برای ایران و همۀ نقاط زمین، چهارشنبه 22 فروردین 1403 شمسی برابر با 10 آوریل 2024 میلادی، روز اوّل ماه شوّال 1445 قمری و عید فطر خواهد بود.
***
مبنای پنجم: مبنای «کفایت رؤیت هلال با چشم مسلّح» و «اشتراط اتّحاد افق» (مبنای فقهی حضرت آیتالله خامنهای)
۱- رؤیت هلال با چشم مسلّح در غروب دوشنبه 20 فروردین 1403 شمسی (و 28 رمضان المبارک 1445 قمری در ایران) برابر با 8 آوریل 2024 میلادی، در سراسرِ زمین، ممتنع و ناممکن است.
2- در غروب سهشنبه 21 فروردین 1403 شمسی (و 29 رمضان المبارک 1445 قمری در ایران) برابر با 9 آوریل 2024 میلادی، هلال در سراسر ایران بهراحتی با چشم مسلّح و نیز، با چشم عادی دیده میشود و چهارشنبه 22 فروردین 1403 شمسی برابر با 10 آوریل 2024 میلادی، روز اوّل ماه شوّال 1445 قمری و عید فطر خواهد بود.
***
مبنای ششم: مبنای «کفایت رؤیت هلال با چشم مسلّح» و «کفایت رؤیت در نقاطی که در بخشی از شب با هم مشترکاند» (مبنای فقهی حضرات آیات فاضل لنکرانی(ره)، سیّدکاظم حائری، نوری همدانی)
۱- رؤیت هلال با چشم مسلّح در غروب دوشنبه 20 فروردین 1403 شمسی برابر با 8 آوریل 2024 میلادی، در سراسرِ زمین، ممتنع و ناممکن است.
2- در غروب سهشنبه 21 فروردین 1403 شمسی برابر با 9 آوریل 2024 میلادی، هلال در سراسر ایران بهراحتی با چشم مسلّح و نیز، با چشم عادی دیده میشود و چهارشنبه 22 فروردین 1403 شمسی برابر با 10 آوریل 2024 میلادی، روز اوّل ماه شوّال 1445 قمری و عید فطر خواهد بود. / محسن فصاحت
***
برای مطالعه مبانی فقهی مربوط به «رؤیت هلال» و «اتّحاد افق»، خواندن مطالب زیر پیشنهاد میشود:
http://aasemaan25.blog.ir/post/Royat-Helal-Ofoq
