شبکه اجتهاد: دولت مدرن» و «قانون» از مظاهر مدرنیته در عرصه اجتماع و سیاست است که جایگزین «حاکم» و «فرمان حاکم» در گذشته است. علیرغم آنکه برخی از فقیهان همچنان به «حاکمیت فرد و فرمان حاکم» در عرصه سیاست و کشورداری میاندیشند، اما برخی دیگر از فقیهان از ظرفیتهای فقه برای عبور از «حاکمیت فردی» به «حاکمیت نهادی» استفاده کردهاند. …
Read More »آخرین اخبار
ولایت فقیه در عروه و حواشی آن/ سید محمدمهدی رفیعپور
شبکه اجتهاد: در کتاب مرجع و مهم «العروه الوثقی» بحث ولایت فقیه و دامنه آن به صورت مستقل مطرح نشده است و از همین رو محشیان هم کمتر وارد اظهار نظر در این زمینه شدهاند. با این حال از لابه لای برخی از مباحث دیگری که به تناسب طرح شده تا حدی میتوان به نظرات فقیهان در این موضوع مهم …
Read More »فتنه اخیر شبیه کودتا بود که سرکوب شد/ آمریکا میخواهد ایران را ببلعد، ملت رشید ایران و جمهوری اسلامی مانع است/ اگر جنگی راه بیاندازید، جنگ منطقهای خواهد بود
حضرت آیتالله خامنهای در تشریح خصوصیات فتنه آمریکایی اخیر، اولین ویژگی آن را پنهان شدن اغتشاشگران پشت اعتراضات بازاریها دانستند و گفتند: فتنهگران همچون جنایتکارانی که در حمله به شهرها، زنان و کودکان را سپر خود میکنند، پشت بازاریها که حرف منطقی و درستی داشتند و به خیابان آمده بودند، پنهان شدند تا شناخته نشوند. ایشان دومین خصوصیت فتنه اخیر …
Read More »حکایت آن روز و امروز/ محسن مهاجرنیا
شبکه اجتهاد: حکایتِ این ایام، مَثَلِ رُخنماییِ روزگاری است که بدخواهانِ عنود در توهّماتِ باطلِ خویش، به دنبال آناند که طومارِ شوکتِ این مُلک و ملت را درهم بپیچند؛ غافل از آنکه این بنایِ شامخ، بر تربتِ پاکی استوار گشته که حضرتِ عزت، آن را مهدِ تجلیاتِ کبرایِ خویش قرار داده است. محاصره دریایی ایرانِ امروز، ما را به یادِ …
Read More »غروب فقیه فیلسوف در افق خراسان
شبکه اجتهاد: درگذشت عالم ربانی آیتالله محمدهادی عبدخدایی، پایانی بر یک عمر مجاهدت علمی و عملی و غروب یک منظومه فکری است. در این نوشته ابعاد شخصیت ممتاز و تأثیرات عمیق او بر سپهر اندیشه و فرهنگ معاصر بازخوانی شود. پیوند عمیق حوزه و دانشگاه شخصیت علمی آیتالله عبدخدایی بر بنیان یک جامعیت استثنایی استوار بود. او از یک سو، …
Read More »
حجتالاسلام والمسلمین علی راد؛
بازاندیشی در مرزهای دانش فقه و فقه الحدیث: از مسئله تا هدف
شبکه اجتهاد: در هندسه گسترده علوم اسلامی، دو حوزه علمی فقه و فقه الحدیث به عنوان دو رشته مرتبط اما دارای تمایزات بنیادین نقش برجستهای ایفا میکنند. هر یک از این دو حوزه دارای قلمرو موضوعی مشخص، مبانی نظری متمایز، روششناسی خاص و همچنین اهداف معرفتی مستقل هستند که به طور مستقیم بر فرایندها و نتایج پژوهشهای دینی تأثیرگذارند. فقه، …
Read More »بیانیه مهم اتحادیه علمای دینی آنکارا در حمایت از ایران/ جهان اسلام در برابر تهدید آمریکا و اسرائیل سکوت نکند
اتحادیه علمای دینی آنکارا با انتشار بیانیهای مهم، نسبت به آنچه «محاصره ایران مقاوم» و احتمال حمله آمریکا و اسرائیل» خوانده شده هشدار داد و از دولتهای اسلامی و کشورهای منطقه خواست در برابر سیاستهای مداخلهجویانه واشنگتن و تلآویو سکوت نکنند. به گزارش خبرنگار اجتهاد، انجمن اتحادیه علمای دینی در آنکارا با انتشار بیانیهای مهم اعلام کرد که آمریکا و …
Read More »از حوزه مشهد تا تصدی سفارت ایران در واتیکان/ یادی از فدائیان اسلام و نقد و نظر درباره مکتب تفکیک
آیتالله عبدخدایی(ره): ما در اولین قدم بایستی یک وحدتی مابین ملل ایجاد کنیم. کسانی که انسانیت دارند در راه دفاع از انسانیت و حقوق انسانیت با هم اشتراک مساعی داشته باشند، کسانی که وحدت دینی دارند و خدا را پرستش میکنند، در این راه اشتراک مساعی داشته باشند، کسانی که وحدت اسلامی دارند در راه اسلام اشتراک مساعی داشته باشند. …
Read More »«خامنهای» نه مورد مذاکره، نه تفدیه!/ محسن قنبریان
شبکه اجتهاد: در آستانه جنگ ۱۲ روزه، نتانیاهو رهبر انقلاب اسلامی را در لیست ترور نهاد؛ اما ترامپ آن وقت حرفش این بود: «ما او را هدف قرار نمیدهیم، حداقل فعلاً»! (خرداد۱۴۰۴) تیرماه هم منّت نهاد که: «او را از مرگی (…) نجات دادم!» بعد از جنگ معلوم شد که نتوانسته اند نه نخواستهاند! افشا شد با مقامات سیاسی و …
Read More »از استنباط حکم تا مهار سیستم؛ اجتهاد در عصر حکمرانی دادهها/ محمدرضا فارسیان
اختصاصی شبکه اجتهاد: سالهاست که از «اجتهاد معاصر» سخن میگوییم؛ نه فقط بهعنوان یک اصطلاح فنی، بلکه بهعنوان خط دفاعی در برابر داوریهایی که فقه شیعه را در برابر تحولات جهانی، «بیبضاعت» ارزیابی میکنند. ما با ظرفیتهایی همچون اصول فقه، عقل عملی، قواعد عامه و ظرفیت زمان و مکان، همواره ثابت کردهایم که فقه از حیث ابزار و روش، زنده …
Read More »مبانی فقه نظام، حسن قبح اشیاء یا اعتباری بودن آنها/ هادی غلامی
اختصاصی شبکه اجتهاد: امروزه بحثهای ثبوتی از وجود فقه نظام در میان متعاطیان فقه بسیار بالا گرفته است؛ عدهای قائل شدهاند که فقه از همان بدو تأسیس دارای ساختار و نظامی بوده است که هنوز کشف نشده است و وظیفه ماست که چنین ساختاری را از دل فقه بیرون بکشیم؛ تا فقه بتواند در مسائل جدید ورود کرده و از …
Read More »آیا فقه و حقوق ظرفیت پاسخگویی به اغتشاشات سازمانیافته را دارد؟
حجتالاسلام والمسلمین وحدتی شبیری با تأکید بر اینکه فقه اسلامی و نظام حقوقی ظرفیت کامل برای تحلیل، پیگیری و پاسخگویی به اغتشاشات سازمانیافته را دارد، گفت: آنچه در حوادث اخیر رخ داد صرفاً اعتراض اجتماعی نبود، بلکه حرکتی برنامهریزیشده با نقشآفرینی آمران خارجی است که از منظر فقهی و حقوقی، مسئولیت مدنی و کیفری آن قابل بررسی و پیگیری در …
Read More »عقلانیت پیچیدۀ ایرانیانِ معترض در «تزاحم نفرتها»/ حبیبالله بابایی
شبکه اجتهاد: مردم ایران در تجربه تاریخیِ قبل و بعد از انقلاب، به یک بلوغ عقلانی دست یافته و رفتارهای پیچیدهای در عرصههای سیاسی و اجتماعی از خود نشان می دهند. یکی از این عرصههای بسیار مهمی که باید در بارهاش فکر کرد موضوع «نفرت بزرگ» و «تبرّیهای اخلاقی و عقلانی» از بیعدالتیهای بزرگ جهانی و فراملی و نیز فسادهای …
Read More »بررسی مبانی و رویکردهای نوین در «فقه اجتماعی» + صوت ارائه اساتید
مدرسه زمستانه «فقه اجتماعی» در مرکز فقهی ائمه اطهار(ع) و با همکاری مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) و انجمن مطالعات اجتماعی حوزه علمیه، در روزهای ۱ و ۲ بهمنماه ۱۴۰۴ و با حضور اندیشمندان و محققان حوزه و دانشگاه در شهر قم برگزار شد. به گزارش خبرنگار اجتهاد، این دوره آموزشی – پژوهشی با هدف بازخوانی جایگاه فقه در …
Read More »بررسی «حکم فقهی فریب» در یک کتاب
انتشار کتاب «بررسی حکم فقهی فریب و ارتباط آن با موضوعات مشابه» را میتوان پاسخی فقهی به یکی از پیچیدهترین مفاهیم اخلاقی و اجتماعی در زیست معاصر دانست؛ مفهومی که از سطح رفتارهای فردی فراتر رفته و در عرصههای سیاست، اقتصاد، رسانه و روابط اجتماعی نقشی تعیینکننده یافته است. به گزارش شبکه اجتهاد، این اثر که به همت پژوهشکده فقه …
Read More »
دکتر حسن انصاری، محقق و استاد دانشگاه پرینستون امریکا؛
یک نکته اساسی درباره حدیث و اصالتسنجی احادیث
شبکه اجتهاد: احادیث نبوی که در کتابهای حدیث اهل سنت نقل شده موضوع گفتوگوی ما در اینجا نیست. عمده احادیث صحاح سته بر اساس نیاز فقها و محدثین اهل حدیث از اواخر سده دوم قمری به بعد تنظیم شده و فتاوی و نظرات صحابه و تابعین و خلفا در قالب حدیث پیامبر به حضرت منسوب شده است. در واقع فقه …
Read More »آیا حکم محارب با توبه تغییر میکند؟/ قصد در بحث اخافه الناس دخیل است؟
امام راحل قائل شدند که نیازی به قتل و جرح در مجازات قتل نیست، همینکه «شهر سلاح» برای اخافه الناس کرد حاکم شرعی حق دارد حکم قتل او را بدهد، کما اینکه سایر مجازاتهای محارب هم برای او میتواند جاری شود و انتخاب نوع مجازات بنا به مصحلتی است که حاکم تشخیص میدهد. به گزارش شبکه اجتهاد، استاد علیاکبر سیفی …
Read More »اختلال در «امنیت روحی و روانی» ریشه بسیاری از اعتراضات!/ مهدی عبداللهی
شبکه اجتهاد: ریشه بسیاری از اعتراضات و اغتشاشات، شیطنتهای شیاطین جن و انس در میدان جدال همهجانبه و درگیری و رویارویی جریان حق و باطل است که ابتدائاً و عمدتاً در ناحیه قلوب و نظام تمایلات و احساسات است و امنیت روحی و روانی مردم را نشانه گرفته است و راه مقابله با این دستگاه طاغوت، «سکانداری قلوب» است که …
Read More »
گزارشی از همایش ملی «فقه و اخلاق»،
نقد ریشهای جدایی فقه و اخلاق و دعوت به وحدتگرایی/ اخلاق بدون فقه، اخلاق سکولار خواهد شد/ تقابل «فقه نصمحور» و «فقه عدالتمحور»
نخستین همایش ملی «فقه و اخلاق؛ نسبتهای علمشناختی» حضور آیتالله کریمی جهرمی، اندیشمندان، اساتید و پژوهشگران حوزه و دانشگاه در پژوهشگاه قرآن و حدیث قم برگزار شد. در این همایش یکروزه که نتیجه یک سال کار پژوهشی و برگزاری ۱۱ پیشنشست تخصصی بود، هفت تن از اساتید: علیرضا اعرافی، محمدتقی سبحانی، ابوالقاسم علیدوست، سید محمدمهدی میرباقری، محمد عالمزاده نوری، هادی …
Read More »
گونه نقشآفرینی فعال علما در بزنگاههای اقتصادی، مرز میان اعتراض سازنده و اغتشاش ویرانگر را روشن میکند؟
مرهم معیشت، رسالت تاریخی علما/ سید محمدمهدی آقایی
شبکه اجتهاد: در شرایطی که فشارهای اقتصادی و دغدغههای معیشتی، اعتراضات بحق مردمی را به دنبال داشته است، نقش علما و نهادهای دینی برای هدایت صحیح این مطالبات بیش از همیشه اهمیت مییابد. ورود بهموقع و شجاعانه روحانیت در دفاع از حق مردم، نه تنها میتواند اعتماد عمومی به نهاد دین را بازسازی کند، بلکه با جدا کردن صف معترضان …
Read More »
به مناسبت سالروز آغاز درسهای ولایتفقیه امام خمینی در نجف،
تأثیر دروس ولایتفقیه امام خمینی در صفبندیهای سیاسی
شبکه اجتهاد: امام خمینى (ره) در روز چهارشنبه اول بهمن ماه ۱۳۴۸ (۱۲ ذیقعده ۱۳۸۹) بحث حکومت اسلامى را زیر عنوان «ولایت فقیه» در مسجد شیخ انصارى در نجف اشرف آغاز کرد. آن روز که این بحث مطرح شد، مبارزان ایرانى از نظر اهداف و آرمان چند دسته بودند: ۱. سلطنتطلبانى که مىخواستند «شاه سلطنت کند، نه حکومت» و اجراى …
Read More »از فتوای جزئی تا فهم نظامات اجتماعی
برخی اساتید بنیاد شیخ انصاری در دیدار با استاد علیرضا اعرافی تاکید کردند که پاسخ فقهی زمانی اثرگذار است که در چارچوب یک منظومه منسجم اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی قرار گیرد. بدون این نگاه کلان، حتی پاسخهای معتبر فقهی نیز ممکن است در مقام اجرا به نتایج ناخواسته منجر شود. به گزارش شبکه اجتهاد، در امتداد پیام راهبردی رهبر معظم …
Read More »امنیت مردم؛ خط قرمز در سیره سیاسی امام رضا(ع) / علی راد
شبکه اجتهاد: آیا دستاوردهای سیاسی امام رضا(ع) در افق کنونی انسان معاصر کارآمدی دارد و میتواند به گرهگشایی از چالشهای انسان معاصر مددکار باشد یا خیر؟ تاکید ما این است که امام رضا(ع) با توجه به عصمت و علمی که دارند و در بالاترین سطح انسانشناسی هستند لذا روایات ایشان بهترین الگو برای استخراج سیره سیاسی کارآمد است و کاملا …
Read More »چرا «محاربه و بغی»، مفاهیم رسایی برای «تبیینِ» ناآرامیهای اجتماعی-سیاسی نیست؟/ محسن قتبریان
شبکه اجتهاد: نه به خاطرِ «اسلام رحمانی» و نفی مطلقِ خشونت، با دگراندیشی دینی یا مصلحت بافیِ سیاسی! نه به خاطر اینکه در اعتراضات و ناآرامیهای دههی اخیر ایران هیچ کس متهم به این عناوین نمیشود! بلکه بدین خاطر که: ناآرامیها، اوّل «پدیدههای اجتماعی- سیاسی» و بعد «قضائی-فقهی»اند. اول نیازمند «تبیین و توصیف» و بعد نوبت «حُکم یا مجازات» است. …
Read More »هیچ مسلمانی تهدید رهبر انقلاب را برنمیتابد/ تهدید یا تعرضی به رهبری و مرجعیت حکم «محارب» دارد
شبکه اجتهاد: اتفاقات و وقایع روزهای اخیر قلب هر انسان دلسوزی را به درد آورده است. این ملت بهای سنگینی برای استقلال و عزّت خود پرداخته و اکنون که دشمن جدی تر از گذشته به خیال خود برای ضربه زدن به این سرزمین و مردم آن توطئه نموده است باید بیش از پیش وحدت خویش را حفظ نماییم. لذا توجه …
Read More »هرگونه تعرض به رهبر انقلاب حکم محارب را دارد/ انتقاد شدید از خواص ساکت در فتنه اخیر
رسماً رئیس جمهور آمریکا میآید به آشوبگران امید میدهد و اخیراً هم رهبر نظام اسلامی را تهدید میکند البته او شایسته جواب نیست ولی باید بداند شخص آیت الله خامنهای به عنوان یک فقیه و رهبر یک امت هر کسی که بخواهد تعرض به او داشته باشد محارب است. قبلاً هم ما گفتهایم و ادله فقهی آن را هم بیان …
Read More »
گزارش میزگرد علمی،
ابعاد فقهی و حقوقی تفکیک «اعتراض» از «اغتشاش»/ حق اعتراض؛ تضمین امنیت جامعه یا دریچه اغتشاش؟
اساتید در این نشست تأکید کردند که اعتراض مسالمتآمیز، حق بنیادین و نشانه بلوغ اجتماعی است. اما وقتی این اعتراضها به تخریب اموال، خشونت و آدمکشی کشیده شود، دیگر در چارچوب حق نمیگنجد و به عنوان اغتشاش و بغی تلقی میشود. آنان همچنین بر ضرورت طراحی الگویی مشخص برای اعتراض در جامعه اسلامی تأکید کردند، الگویی که بتواند نیتهای خیرخواهانه …
Read More »
بررسی سویههای جنسیتی در فقه؛
جنسیت تا چه حدی بر فقه اثرگذار است؟
یک عضو هیئت علمی دانشگاه امام صادق(ع) معتقد است: نقش جنسیت در تبیین «موضوع» بسیار مهم هست؛ مثلاً در حوزه فقه پزشکی تا موضوع دقیقاً مشخص نشود حکمی هم بهصورت دقیق بیان نمیشود. بر فرض در باروریهای نوین، روشهای باروری بهصورت مصنوعی، تلقیح مصنوعی و… ابتدا باید تبیینی تخصصی و پزشکی صورت بگیرد و موضوع کاملاً روشن شود؛ سپس فقیه …
Read More »مسؤولیت کیفری و مدنی تحریک کنندگان به اغتشاش/ حسینعلی بای
شبکه اجتهاد: نظام جمهوری اسلامی ایران از بدو تاسیس آن تا کنون همواره در معرض تهاجمات بیرونی، جنگهای تجزیه طلبانه، آشوب و اغتشاش بوده است تا امکان ارایه الگویی موفق از حکمرانی دینی از آن سلب شود. این اغتشاشات هر چند در بدو امر، گاه بر خواستههای معقول و اعتراضات به حق استوار بوده لیکن به سرعت از سوی قدرتهای …
Read More »
حجت الاسلام والمسلمین احمدحسین شریفی؛
از «جاهلیت جزیره العرب» تا «جاهلیت جزیره آپستین»
شبکه اجتهاد: یکی از مهمترین فرازهای سخنان حکیمانه رهبر فرزانه انقلاب در سخنرانی روز مبعث پیامبر اکرم (ص) مقایسهای اجمالی میان ویژگیهای جامعه جاهلی عصر بعثت و جامعه جاهلی عصر انقلاب اسلامی داشتند. از ویژگیهای شاخص جامعه جاهلی عصر بعثت این بود که از نظر عملی، اخلاقی و فکری بدترین جامعه قابل تصویر و تصور بود: از «شقیترین، لجوجترین، عصبیترین، …
Read More »
شبکه اجتهاد اجتهاد و اصول فقه, حکومت و قانون, اقتصاد و بازار, عبادات و مناسک, فرهنگ و ارتباطات, خانواده و سلامت