حکومت و قانون

شبکه اجتهاد: یکی از مهم‌ترین فرازهای سخنان حکیمانه رهبر فرزانه انقلاب در سخنرانی روز مبعث پیامبر اکرم (ص) مقایسه‌ای اجمالی میان ویژگی‌های جامعه جاهلی عصر بعثت و جامعه جاهلی عصر انقلاب اسلامی داشتند. از ویژگی‌های شاخص جامعه جاهلی عصر بعثت این بود که از نظر عملی، اخلاقی و فکری بدترین جامعه‌ قابل تصویر و تصور بود: از «شقی‌ترین، لجوج‌ترین، عصبی‌ترین، …

نشست علمی «حوزه علمیه نجف و نظریه دولت»، به طرح یکی از جدی‌ترین چالش‌های فکری سال‌های اخیر درباره نسبت نجف با دولت مدرن پرداخت؛ جایی که دکتر عبدالوهاب فراتی با نقد رویکرد متن‌محور رایج در حوزه قم، بر ضرورت بازخوانی زمینه‌ای اندیشه سیاسی فقهای نجف تأکید کرد و نشان داد که فهم سنت نجف بدون توجه به شرایط تاریخی و …

رهبر معظم انقلاب، ماهیت فتنه اخیر را آمریکایی خواندند و در تبیین هدف اصلی آمریکایی‌ها در توطئه‌های گوناگون، گفتند: هدف و سیاست مستمر آمریکا – و نه فقط رئیس‌جمهور فعلی آن-، بلعیدن ایران و بازگردادن سلطه نظامی، سیاسی و اقتصادی خود بر کشور ماست؛ چرا که کشوری با این وسعت، جمعیت، امکانات و پیشرفت‌‌های علمی و فناوری آن هم در …

بیش از ۱۰۰ نفر از علما و نخبگان جهان اسلام در بیانیه‌ای از جمهوری اسلامی ایران و رهبر معظم انقلاب در فتنه اخیر حمایت کرده‌اند. به گزارش شبکه اجتهاد، جمعی از علما و نخبگان جهان اسلام در بیانیه­ای از جمهوری اسلامی ایران و رهبر معظم انقلاب در فتنه اخیر حمایت کرده و حکم به محارب بودن ترامپ و انذار نسبت …

علمای بزرگ خراسان ضمن محکومیت جنایات مزدوران آمریکایی و رژیم صهیونیستی در تخریب اموال عمومی، هجمه به مساجد و مدارس علمیه و به شهادت رساندن حافظان نظم و امنیت و مردم بیگناه، همدلی خود را با مردم مومن در اعتراض به نابسامانی بازار اعلام کردند. به گزارش شبکه اجتهاد، حضرات آیات مصطفی اشرفی شاهرودی، سیدحسن مرتضوی، رجبعلی رضازاده و سیدجعفر …

آیت­‌الله جوادی آملی در جلسه درس فقه خود، اظهار داشت: نظام جمهوری اسلامی ایران امانتی است که فعلا به دست ماست و امیدواریم تا ظهور آن حضرت محفوظ بماند و بتوانیم این نظام را به دست صاحب اصلی اش برسانیم. به گزارش شبکه اجتهاد، آیت­‌الله جوادی آملی با بیان اینکه وظیفه نظام امامت و امت، جاهلیت زدایی است، گفت: کار …

آیت‌­الله مکارم شیرازی خطاب به مردم به ویژه جوانان تاکید کرد: نگذارید عوامل دشمن از مطالبات به حق شما بهره‌برداری کنند و به بهانه آن به مقدسات توهین کرده، اموال و اماکن عمومی و مساجد را تخریب نموده و حتی به اموال شخصی و حریم مردم تعرض کنند؛ باید صف خود را از آنان جدا کنید. همچنین آیت‌الله نوری همدانی …

رهبر معظم انقلاب اسلامی، خطای محاسباتی رژیم فاسد پهلوی و پشتیبان اصلی آن یعنی آمریکا را زمینه‌ی شکست آنها در مقابل ملت ایران برشمردند و تأکید کردند: امروز هم ملت ایران که به برکت نظام جمهوری اسلامی از لحاظ نرم‌افزاری و معنوی و تجهیزات سخت‌افزاری بسیار قوی‌تر از آن روز است، آمریکای متکبر و دچار محاسبات غلط را شکست خواهد …

کتاب «ضوابط و اختیارات نظام ولایت فقیه در عرصه خصوصی شهروندان» اثر حجت‌الاسلام والمسلمین سیدکاظم سیدباقری در گروه فقه سیاسی پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی تهیه و به زیور طبع آراسته شد. به گزارش شبکه اجتهاد، در نگاه کلان نظریه ولایت فقیه، به‌ویژه قرائت امام خمینی (ره) از آن، این امر پذیرفته شده است که در نظام اسلامی، گستره اختیارات …

آیت‌الله سبحانی با بیان این که اعتراض سازنده امری قابل قبول است، بر ضرورت مقابله با اغتشاش و حفظ نظم عمومی تأکید کرد و گفت: حل مشکلات کشور به‌ویژه در حوزه معیشت مردم نیازمند هم‌فکری و هم‌دلی همه مسئولان است. نگاه‌ها و طرح‌های متعدد بدون اجماع، مانع اجرای برنامه واحد و کارآمد می‌شود و راه‌حل آن، تکیه بر عقل جمعی …

یک عضو هیأت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی تصریح کرد: الگوی حکمرانی رهبر معظم انقلاب مانع فروپاشی نظام شد و اگر در آن مقطع الگوی دیگری از حکمرانی انتخاب می‌شد قطعاً حاکمیت و کشور با خطر فروپاشی مواجه می‌شدند و در چنین شرایطی قدرت‌یابی و تقویت ایران اسلامی و حفظ استقلال نه یک آرمان انتزاعی بلکه یک ضرورت راهبردی …

آیت‌الله مکارم شیرازی با ابراز نگرانی از وضعیت معیشتی مردم، گرانی افسارگسیخته و بی‌ثباتی قیمت‌ها را از عوامل اصلی نارضایتی‌های اجتماعی دانسته و افزود: کارگران و حقوق‌بگیران با حقوق ثابت نمی‌توانند خود را با افزایش روزانه قیمت‌ها هماهنگ کنند و همین مسئله موجب اعتراض می‌شود. هیچ دردی بدون درمان نیست و باید با مردم گفت‌وگو کرد و برای مشکلات آن‌ها …

شبکه اجتهاد: بررسی داده‌های میدانی، رسانه‌ای و الگوهای کنش در هفته‌های اخیر نشان می‌دهد ناآرامی‌ها وارد فاز جدیدی شده‌اند که ماهیت آن با دوره‌های پیشین تفاوت معنادار دارد. این تغییر فاز نه به معنای تشدید فوری بحران، بلکه به معنای گذار از اعتراضات توده‌ای و هیجانی به الگوی فرسایشی، شبکه‌ای و نقطه‌ای است؛ الگویی که هدف آن بیش از «فتح …

مراسم رونمایی از کتاب «عیار قانون مدنی در سنجش مشهور فقها» با حضور جمعی از اساتید حوزه و دانشگاه، پژوهشگران حقوق و فقه، طلاب و دانشجویان در دانشگاه باقرالعلوم(ع) برگزار شد. این نشست علمی و فرهنگی،با هدف بررسی و بازخوانی عمیق ریشه‌های فقهی قانون مدنی جمهوری اسلامی ایران و نقش آن در اداره نظم اجتماعی و حقوقی برگزار شد. به …

اختصاصی شبکه اجتهاد: اجتهاد به‌مثابه موتور پویای استنباط در فقه اسلامی، در گذار تاریخ تحولاتی ژرف را پشت سر گذاشته است. از دوران نخستین که تنها بر علم به ظواهر نصوص تکیه می‌شد، تا عصر شکوفایی تفریع و تطبیق، و سپس دوره‌های رکود و بازگشت، هر مرحله نمایانگر رویکردی خاص به منابع شریعت و نیازهای زمانه بوده است. آنچه در …

به باور استاد علیدوست اصل مشورت و پاسخ‌گویی در امور مردم از اصول بنیادین حکومت اسلامی است و باید رضایت و اقناع عمومی در فرآیندهای اجتماعی و تقنینی نیز مورد توجه قرار گیرد. به گزارش شبکه اجتهاد، هفتاد و دومین نشست از سلسله نشست‌های «یکشنبه‌های روش» با محوریت «روش‌شناسی حکمرانی تقنینی بر پایه موازین اسلامی» برگزار شد. در این نشست …

شبکه اجتهاد: با بررسی دقیق آثار فقهی مرحوم آیت‌الله العظمی سیدمحمدهادی میلانی، می‌توان به روشنی دریافت که ایشان در زمره فقیهانی قرار می‌گیرند که ولایت عامه فقیه را پذیرفته‌اند، هرچند این مبحث را در قالب یک باب مستقل مطرح نکرده‌اند. ایشان در کتاب الخمس، به مناسبت بحث از سهم امام و نحوه تصرف در آن، به صراحت وارد مباحث ولایت …

شبکه اجتهاد: نوشتار حاضر مروری بر فعالیت‌های آیت‌الله میلانی، برگرفته از کتاب «جریان‌ها و سازمان‌های مذهبی» است. پیش‌تر، چه در همان کتاب و چه در نوشته‌های دیگر، درباره آیت‌الله میلانی نوشته‌ام. با این همه، در این ایام که یادونام ایشان مطرح است، مناسب دیدم این متن نیز برای علاقه‌مندان در دسترس قرار گیرد. فعالیت‌های سیاسی آیت‌الله میلانی یک نکته توجه …

اختصاصی شبکه اجتهاد: یکی از مسائل امروز اندیشمندان علوم‌انسانی، نسبت بین مسئله‌ی دین و سیاست است. متفکران اسلامی سعی کرده‌اند که با واکاوی منابع اسلامی، نظریه‌ی خود را در این زمینه از نگاه اسلام، ذیل مسئله‌ی نبوت مطرح کنند که می‌توان رد پای آن را در علم کلام، تفسیر، فلسفه‌ی سیاست و فقه پیدا کرد. تعدد نظرات مطرح شده در …

بخشی از کار وکیل به نظر کارشناسی وابسته است، ازاین‌رو دقت، امانت‌داری و صحت نظر کارشناسان و نحوه استفاده وکلا از این نظرات اهمیت فراوانی دارد.‌ به گزارش شبکه اجتهاد، حضرت آیت‌الله‌ مکارم شیرازی در دیدار با اعضای مرکز وکلا، کارشناسان رسمی و مشاوران قوه قضائیه، با اشاره به اهمیت جایگاه وکالت، بر ضرورت پایبندی وکلا به وظایف حرفه‌ای، اخلاقی …

بحث مصلحت دو طرف دارد که هر دو همدیگر را به‌شدت مورد حمله قرار می‌دهند. یک عده می‌گویند شما مصلحتی‌ها می‌خواهید اصلاً دین را از بین ببرید و در پی ازبین‌بردن همه مسلمات دین با عقل جزئی خودتان هستید. آن طرف دیگر هم متهم می‌کنند که شما ضدمصلحتی‌ها متحجر هستید و می‌خواهید مردم را در همه قالب‌های سنتی هزار و …

حلول فقه در نظام قانون‌گذاری، تعهد و رسالتی است بسیار سنگین که ما تجربه آن‌چنانی در این زمینه نداشته‌ایم. در این فرایند خطیر، تقریر فقه (تبیین و صورت‌بندی فقهی) از یک جهت مهم‌تر از فتواست؛ زیرا فتوا را مرجعی صادر می‌کند تا مقلدین عمل نمایند، اما قانون می‌خواهد مبنای اداره کل جامعه را ارائه دهد. این قانون‌گذاری چون باید مبنای …

آیا احراز «مصلحت اهم» توسط ولی‌امرمسلمین، شرط لازم برای ورود به منطقه‌ الفراغ است؟ اگر پاسخ مثبت باشد، این ضابطه اختصاصی به احکام غیرالزامی نخواهد داشت و در احکام الزامی نیز مصلحت اهم، حکم را کنار می‌زند؛ و اگر پاسخ منفی باشد، پذیرشِ تغییر حکم شرعی بدون مصلحت برتر، با مبانی عقلی و فقهی ناسازگار خواهد بود. به گزارش خبرنگار …

در تبیین وظایف بنیادین حاکمیت سیاسی، اصل نخستین بر عدم سکوت قانون‌گذار استوار است؛ چرا که شأن اصلی قدرت حاکمه، حل‌وفصل اختلافات و فصل خصومت در جامعه تلقی می‌شود. با این حال، شناسایی مواردی که در آن سکوت قانون‌گذار مجاز شمرده می‌شود، به یکی از مباحثات کلیدی در حقوق عمومی تبدیل شده است. چالش اساسی زمانی رخ می‌نماید که شمول …

بسیاری از ناهماهنگی‌های قانونی ریشه در رویکرد «فتوا محوری» به‌جای «منظومه‌نگری» دارد. برای نیل به نظام حقوقی کارآمد، بایستی از پوسته سخت احکام توقیفی عبور کرد و با بهره‌گیری از «روش گزینشی» و «تدابیر حکومتی»، قوانینی را تدوین نمود که علاوه بر حجیت شرعی، از قابلیت اقناع وجدانی و انسجام سیستمی برخوردار باشند. به گزارش خبرنگار اجتهاد، هشتمین مدرسه پارلمانی …

نظام قانون‌گذاری کنونی با نوعی انفعال در نظارت شرعی مواجه است که درمان آن در گرو گذار از نگاه کنترلی شورای نگهبان به سمت طراحی نهاد فعال فقهی در بطن مجلس است. واکاوی سه دوره تحول در پیوند فقه و قانون نشان می‌دهد که تحقق کامل اصل چهارم قانون اساسی نیازمند ایجاد سازوکارهای رسمی برای «انطباق» پیشینی قوانین با موازین …

شبکه اجتهاد: یکی از مهم‌ترین و مترقی‌ترین ارزش‌های اسلامی، اصل امر به معروف و نهی از منکر و مسئولیت یکایک افراد جامعه در برابر هدایت و شقاوت دیگر افراد جامعه است. تحقق این اصل موجب حیات و سرزندگی جامعه و بیداری و حساسیت آن نسبت به سرنوشت خود و تعالی و پیشرفت خود می‌شود. رواج این اصل نشانه مسئولیت‌پذیری آحاد …

تبدیل حکم فقهی به قانون نیازمند تفکیک دقیق میان مقام «کشف حکم» و «صحنه اجرا» است. غفلت از قابلیت اجرایی قوانین و اکتفا به مشهورات فقهی بدون در نظر گرفتن پیامدهای اجتماعی، می‌تواند به انسداد باب قضا یا ترویج انتقام‌جویی شخصی منجر شود. به گزارش خبرنگار اجتهاد، هشتمین مدرسه پارلمانی مرکز تحقیقات اسلامی مجلس شورای اسلامی با مشارکت دانشگاه علوم …

فقه و شریعت در پی ایجاد التزامی درونی و ترغیب مکلفان به فعل است، حال آنکه قانون با تکیه بر فشار بیرونی و قوه قاهره، الزام ایجاد می‌کند. تبدیل هر آنچه موضوع التزام مؤمنانه است به الزام قانونی، به‌گونه‌ای که کنش‌ها از سر اعتقاد نبوده و افراد در پی راه فرار از آن باشند، خدمت به فقه نیست؛ این امر …

ریشه بسیاری از ابهامات و تعارضات در رویه قضایی، نه در ذات فقه، بلکه در فرآیند «تقنین ترجمه‌ای» و شتاب‌زدگی در رفع ایرادات شورای نگهبان نهفته است. گذار از رویکرد حداقلی به فقه و نیل به قانون‌گذاری کارآمد، مستلزم تدوین «پیوست شرعی» به مثابه منظومه تبیین‌گر مبانی، اهداف و انسجام مواد قانونی است. به گزارش خبرنگار اجتهاد، نشست تخصصی «رسالت …