قالب وردپرس افزونه وردپرس
خانه / آخرین اخبار / تفکیک روایات «افتایی» و «تعلیمی»، قواعد و نمونه‌‌ها
تفکیک روایات «افتایی» و «تعلیمی»، قواعد و نمونه‌‌ها

با نگاهی به اندیشه‌های اصولی ‌آیت‌الله سیستانی و میرزا مهدی اصفهانی

تفکیک روایات «افتایی» و «تعلیمی»، قواعد و نمونه‌‌ها

شبکه اجتهاد: مسأله تعارض ادلّه و اختلاف احادیث از دیرباز مورد توجّه قرار داشته و حتّی می‌توان پیشینه آن را، همان‌طور که گزارش‌های متعدّد و همچنین برخی ابواب کتب روایی به خوبی نشان می‌دهند تا زمان خود امامان(ع) پی گرفت. پس از آن نیز فقیهان و اصولیان یا در نگاشته‌های اصولی خود به این مسأله پرداخته‌اند یا به تدوین رساله‌هایی جداگانه با محوریت همین موضوع دست یازیده‌اند. بنابراین چنین به نظر می‌رسد که برداشت صحیح از روایات نیازمند آگاهی از این مسأله و تعیین موضع درباره شیوه تعامل با احادیث متعارض است.

نکته و پرسش قابل توجّهی که می‌تواند در نوع نگاه به مسأله تعارض ادلّه، سرنوشت ساز باشد آن است که «ایجاد تعارض از سوی چه کسی است؟». گاه تعارض ریشه در خود روایات دارد و گاه به پیش‌فرض‌های خواننده و مفسّر متن باز می‌گردد؛ به عبارت دیگر لازم است که میان «تعارض» و «توهّم تعارض» تفاوت قائل شد.

‌آیت‌الله سیستانی یکی از فقیهانی است که به این مسأله توجّه نشان داده و تقریرات دروس ایشان با عنوان «تعارض الأدله و اختلاف الحدیث» بهترین گواه بر این مطلب است. به پرسش مطرح شده می‌‎توان از زوایای گوناگون پاسخ گفت. برای نمونه توجّه به عنصر «تاریخ» و بستر صدور روایت، اختلاف نسخِ متون و مجموعه‌‌های کهن حدیثی و همچنین مسائل مرتبط با کتابشناسی می‌توانند به بخشی از این پرسش پاسخ دهند.

‌آیت‌الله سیستانی علاوه بر توجّه به مسائل یادشده مبنای دیگری را نیز، احتمالا تحت تأثیر اندیشه‌های اصولی میرزا مهدی اصفهانی، مطرح نموده و تلاش کرده است تا تفکیکی میان روایات «افتایی» و «تعلیمی» انجام دهد. بنا بر این دیگر نمی‌توان یکسره همه روایات را در مقام تعلیم و تشریع به شمار آورد.

بر پایه آنچه گذشت، نگارندگان (حمیدرضا تمدن و حسین عزیزپور) تلاش نموده‌اند تا در این نوشتار به تبیین این مسأله و اشکالات پیرامون آن، با مقایسه دیدگاه‌های ‌آیت‌الله سیستانی و میرزا مهدی اصفهانی، بپردازند.

شایان ذکر است که این نوشتار به همراه برخی اصلاحات و اضافات و همچنین نکاتی دیگر در باب مبانی رجالی و حدیثی آیت‌الله سیستانی، در مجالی دیگر (به صورت کتاب) انتشار خواهد یافت.

علاقه‌مندان می‌توانند برای مطالعه متن کامل مقاله «تفکیک روایات «افتایی» و «تعلیمی»، قواعد و نمونه‌‌ها؛ با نگاهی به اندیشه‌های اصولی ‌آیت‌الله سیستانی و میرزا مهدی اصفهانی» اینجا کلیک کنند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

Real Time Web Analytics