رهبر آینده و جنگ‌های شناختی/ علیرضا قائمی‌نیا

شبکه اجتهاد: اگر امیرالمؤمنین (ع) با جاهیلت سنتی رو به رو بود رهبر انقلاب با جاهلیت مدرن دست و پنچه نرم می‌کرد. تلاش می‌کنم در این یادداشت کوتاه تفاوت عصری را که رهبر انقلاب در آن می‌زیست و رهبری جامعه اسلامی را بر عهده داشت با عصر امیرالمؤمنین (ع) بسنجم.

چرا که همان طوری که از بیانات رهبر فقید استفاده می‌کنیم و بارها به گوش شنیده بودیم که دوره خلافت امیرالمومنین (ع) یک دوره کلیدی (و به تعبیر امروزی، پارادایمی برای تحلیل و مقابله جنگ‌های شناختی) برای پدیده‌های اجتماعی سیاسی و بحران‌هایی است که جوامع اسلامی پدید می‌آید.

در صدراسلام هیچ‌کس به اندازه امیرالمؤمنین (ع) قربانی جنگ‌های شناختی نشد. مخالفان او، به شیوه‌های مختلف اذهان جامعه را نسبت به علی (ع) تغییر دادند و جنگ‌هایی علیه او به راه انداختند. و آن حضرت، چه در دوران حیات خود و چه پس از شهادت، با انبوهی از جنگ‌های شناختی مواجه بودند. یکی از وظایف مهم پیروان اهل بیت در طول تاریخ مواجهه با این جنگ‌ها بوده است.

تفاوت جاهلیت مدرن با سنتی تنها در ابزارهای تبلیغی و جنگ شناختی نیست، بلکه در پیچیدگی بیشتر این جنگ‌ها نیز با هم تفاوت دارند. در عصر جدید با انبوهی از اطلاعات نادرست و سوگیری‌های شناختی و الگوریتمی در شبکه‌های اجتماعی و ابزارهای ارتباطی رو به رو هستیم.

یکی از مهم‌ترین تفاوت‌های جنگ‌های شناختی نظام‌مند بودن آنها و بهره گرفتن از دستاوردهای مطالعات فرهنگی و زبان‌شناسی و غیره است. کسانی که می‌خواهند برای مثال علیه ایران جنگ‌شناختی را به راه بیندازند مطالعات فرهنگی دقیقی را بر روی جامعه ایران انجام می‌دهند و سپس بر اساس این مطالعات جنگ های زبانی و استعاری مختلفی را راه‌‌اندازی می‌کنند.

امام شهید انقلاب وارث ۱۴قرن جنگ‌های شناختی علیه اسلام بود و به خوبی از فراز و نشیب این جنگ‌ها و جزئیات آنها آگاه بود. او به خوبی می‌دانست در هر بحرانی چه جنگ‌هایی شناختی صورت خواهد گرفت و باید چگونه با آنها مقابله کرد. از این رو، آگاهی‌های لازم در این باره به مردم می‌دادند. مرد ایران به خوبی نحوه رویارویی آن بزرگوار را با فتنه سال ۸۸ و جنگ دوازده روزه را به یاد دارند و با تمام وجود، قدرت او را در مدیریت جنگ‌های شناختی در این قبیل موارد هرگز فراموش نمی‌کنند.

آری، امام شهید انقلاب تحلیل حوادث تاریخی صدر اسلام و حوادثی را که انسان ۲۵۰ساله با آن رو به رو بود محور تفکر خود قرار داده بودند و در مدیریت جنگ‌های شناختی از تجربه این ۲۵۰سال بسیار کمک می‌گرفتند.

بی‌تردید، یکی از ویژگی‌های مهم رهبر آینده باید تخصص در جنگ‌های شناختی باشد. این نکته یکی از دستاوردهای دوره رهبری حضرت آیت‌الله خامنه‌ای است. رهبر انقلاب، علاوه بر اجتهاد و بینش و بصیرت و سلامت مالی و ده‌ها ویژگی مهم دیگر، باید متخصص در جنگ‌های شناختی باشد.