قالب وردپرس افزونه وردپرس
خانه / آخرین اخبار / دیدگاه (گفت‌وگو/یاداشت)

دیدگاه (گفت‌وگو/یاداشت)

دیدگاه (گفت‌وگو/یاداشت) با موضوعات فقهی و دانش های وابسته

قرضاوی؛ متجدد یا سلفی؟/ حامد رضایی

قرضاوی؛ متجدد یا سلفی؟/ حامد رضایی

شبکه اجتهاد: شیخ یوسف قرضاوی از مهمترین و تاثیرگذارترین شخصیت‌های حال حاضر جهان اسلام است. پس از بیداری اسلامی، نام او در کشور ما بیش از گذشته شنیده می‌‌شود. اما برخلاف گذشته، ستایشی در کار نیست. چراکه قرضاوی دیگر آن قرضاویِ تقریبیِ حامیِ حزب الله و مقاومت نیست. چرخش ۱۸۰ درجه‌‌ای قرضاوی در قبال ایران، تشیع و حزب الله باعث شد که عده‌‌ای در ایران او را وهابی و مزدور سعودی بنامند. تحلیلی که نشان می‌‌داد این تحلیل گران میان مواضع سیاسی و مواضع فکری قرضاوی تفکیک نکرده‌اند. خبری که چند روز قبل منتشر شد، بسیاری از این تحلیل‌ها را …

توضیحات بیشتر »

قرضاوی؛ فقیه نامداری که سیاست یارش نبود!/ صابر گل عنبری

قرضاوی؛ فقیه نامداری که سیاست یارش نبود!/ صابر گل عنبری

شبکه اجتهاد: یوسف قرضاوی که دیروز در سن ۹۶ سالگی از دنیا رفت، نامدارترین فقیه معاصر اهل سنت و شخصیت اسلامی تاثیرگذاری بود. ایشان از تبار فقهای متجدد با نگاهی میانه‌رو به مسائل بود. همین تجددگرایی فقهی، آرای فکری و سیاسی متفاوت و چهره رسانه‌‎ای او به ویژه حضور مستمر در شبکه الجزیره و مهمان دائم بودن برنامه “الشریعه و الحیات” (شریعت و زندگی)، او را پرآوازه ساخت، اما در عین حال نیز زمینه‌ساز خصومت‌ها و عداوت‌ها علیه او در میان طبقه علمای سلفی سنتی در جهان عرب و نظام‌های عربی شد؛ ولی محبوبیتش، برای چند دهه تا قبل از …

توضیحات بیشتر »

امام رضا (ع) و الگوی گذار به عدالت جهانی موعود/ مجتبی الهی خراسانی

امام رضا (ع) و الگوی گذار به عدالت جهانی موعود/ مجتبی الهی خراسانی

اختصاصی شبکه اجتهاد: راهبردهای چهارگانه حضرت رضا (ع) برای عبور از جهان پر از ظلم و جور به جهانی آکنده از عدل و قسط، الگویی برای اتخاذ راهبردهای جهان تشیع و پیروان اهل بیت علیهم‌السلام و مجموعه مسلمین، برای رهایی از بی‌عدالتی به سوی عدالت فراگیر است. مقدمه: آینده موعود الهی برای عدالت جهانی امام رضا (ع) به روشنی آینده جهان را دنیایی لبریز از عدالت بر اساس حکمرانی منجی موعود می‌داند: «عَنِ الرِّضَا قَالَ: الخَلَفُ الصَّالِحُ مِنْ وُلْدِ أَبِی مُحَمَّدٍ الْحَسَنِ بْنِ عَلِیٍّ وَ هُوَ صَاحِبُ الزَّمَانِ وَ هُوَ الْمَهْدِی» که در روایتی دیگر، کارویژه منجی موعود را این …

توضیحات بیشتر »

حضرات سیاستمدار، آقایان روحانی و جوانان انقلابی!/ علی‌اکبر رشاد

حضرات سیاستمدار، آقایان روحانی و جوانان انقلابی!/ علی‌اکبر رشاد

شبکه اجتهاد: «حادثه‌ی تلخ» درگذشت یک بانوی جوان بر اثر ایست قلبی در پایگاه پلیس، «عواطف آحاد جامعه‌ی ما» را عمیقا متاثر ساخت و بی‌شک باید این ماجرا «با دقت و سرعت»، بررسی و حقیقت امر روشن گردد و در «صورت احراز قصور یا تقصیر»، ضمن اعلام صریح و اعلان سریع، «طبق قانون و شرع» با عامل یا عاملان این حادثه «برخورد قاطع» صورت بپذیرد. در پی این واقعه‌، در خلال چند روز اخیر، از سوی برخی «اشخاص»، «گروه‌های اجتماعی»، «جناح‌های سیاسی»، «جریان‌های معاند» و «دولت‌های متخاصم» رفتارهایی بروز کرد که «محل تامّل» جدی و «درخور تذکّر» و «مایه‌ی اعتبار» …

توضیحات بیشتر »

میزان دخالت حکومت اسلامی در زمینه حجاب و چند پیشنهاد/ علی نصیری

میزان دخالت حکومت اسلامی در زمینه حجاب و چند پیشنهاد/ علی نصیری

شبکه اجتهاد: مساله حجاب اجباری که در حقیقت به معنای پذیرش دخالت حکومت اسلامی در حفظ حجاب زنان است، از جمله مباحث بسیار پرچالش فقهی و اجتماعی است که در دهه اخیر و به ویژه دو سه سال اخیر با بروز پدیده «روسری سفید» و مبارزه علنی بسیاری از زنان با اجباری دانستن حجاب، شکل جدی تری به خود گرفته است. با از دنیا رفتن خانم مهسا امینی و اظهار نظر دوستان و دشمنان در این زمینه با ابعاد تازه تری روبرو شده است. این امر تا حدودی شبیه ماجرای حضور زنان در ورزشگاه‌ها است که جمهوری اسلامی پس از …

توضیحات بیشتر »

بازخوانی دو مفهوم ربا و بهره، پیش شرط طرح بانکداری بدون ربا/ محمدرضا یوسفی

بازخوانی دو مفهوم ربا و بهره، پیش شرط طرح بانکداری بدون ربا/ محمدرضا یوسفی

شبکه اجتهاد: چندی است که طرح بانکداری بدون ربا در مجلس مطرح است و ازطرف دیگر نیز بحث نظارت شرعی مورد توجه قرار گرفته است. اما به نظر می‌رسد مشکلات بانکداری موجود بیش از اینهاست که با طرح بانکداری بدون ربا و نظارت مصوب در شورای فقهی، سامان یابد. زیرا آنچه که در این مقطع مهم است بررسی دلایل تلقی غیرشرعی بودن معاملات بانکی از سوی گروه‌هایی از مردم، کارشناسان و علماء است. در این یادداشت بدور از هرگونه ارزش‌گذاری به بررسی تلقی یکسان انگاری بهره بانکی و ربا و تحولات دیدگاه‌ها پرداخته می‌شود که در طرح و مصوبه مفروض …

توضیحات بیشتر »

لزوم تخصص‌گرایی، تجزّی در اجتهاد و ایجاد رشته‌های تخصصی در حوزه علمیه/ علی‌اکبر نوایی

لزوم تخصص‌گرایی، تجزّی در اجتهاد و ایجاد رشته‌های تخصصی در حوزه علمیه/ علی‌اکبر نوایی

شبکه اجتهاد: حوزه علمیه یک جریان پاک و نشأت گرفته و بالیده از روح آموزه‌های اسلامی است که بر این اساس یک رسالت بسیار مهم و سنگین و پیامبرانه دارد؛ رسالت حوزه علمیه این است که شریعت را بیان و لایه‌های پنهان آن را استخراج کند، فهم عمیقی از معارف دینی به دست آورد و برای پاسخ به نیازهای روز مکلّفان جامعه، پاسخ به نیازهای درونی خود، حکومت و جهان، پیش برود و اجتهاد کند. پس فلسفه شکل‌گیری حوزه‌های علمیه، اجتهاد، با رویکردهای مختلف و متنوع آن است. ضرورت تخصص‌گرایی در مسائل دینی دو نکته خیلی ضرورت دارد؛ یکی تخصصی …

توضیحات بیشتر »

نگاهی به کتاب «بانکداری اسلامی» نوشته محمدتقی عثمانی/ سیّدعلی بطحائی

نگاهی به کتاب «بانکداری اسلامی» نوشته محمدتقی عثمانی/ سیّدعلی بطحائی

شبکه اجتهاد: درگرماگرم ارائه آخرین ویراست از قانون پولی و بانکی کشور در مجلس شورای اسلامی و ابراز موافقت و مخالفت‌ها با این طرح، مدیریت نشر احسان (ناشر تخصصی آثار اندیشمندان اهل سنّت) خبر از انتشار موفّق‌ترین اثر در اصلاح نظام پولی مسلمانان و مانیفست عملیاتی تغییر سیستم بانکی در جهان اسلام، یعنی کتاب «بانک داری اسلامی» نوشته مغز متفکر اقتصاد اسلامی «محمّد تقی عثمانی» داد. این تلاقی را به فال نیک گرفته و توجه به محتوای این کتاب و الگوی عملی کاملا اسلامی «بانک میزان» را مجرایی مناسب برای تحقّق عملی فقه مقارن در موضوع عام البلوای اصلاح نظام …

توضیحات بیشتر »

سه رویکرد فقهی در تبیین «دولت اسلامی»/یحیی عبداللهی

سه رویکرد فقهی در تبیین «دولت اسلامی»/ یحیی عبداللهی

شبکه اجتهاد: رویکرد «فقه موضوعات»، هسته مرکزی دین را دستورات و فرامین الهی می‌داند که فقه، آنها را در قالب احکام شرعی استنباط کرده و به مکلفین ارائه می‌کند. طبق این نگرش، هریک از افعال مکلفین، به‌صورت یک عنوان کلی، موضوع برای یکی از احکام تکلیفی قرار می‌گیرد و تکلیف او را مشخص می‌کند. براین اساس، رویکرد «فقه موضوعات» در مواجهه با مقوله «دولت اسلامی»، بر عمل به احکام شرعی تأکید می‌ورزد؛ طبق این نگرش، از آنجا که «دولت اسلامی»، مجری احکام شریعت است، در عرصه‌های مختلف بر ضرورت انطباق قوانین، مناسبات اجتماعی وتصمیم گیری‌های مدیریتی بر «احکام شرعی» و …

توضیحات بیشتر »

علامه حلی و فرزندش فخر المحققین در ایران و دو پیشنهاد/ سیدحسن موسوی بروجردی

علامه حلی و فرزندش فخر المحققین در ایران و دو پیشنهاد/ سید حسن بروجردی

شبکه اجتهاد: با محاسبه تواریخ اجازات و مراجعه به منابع تاریخی شاید بتوان تشخیص داد که علامه حلی حدود یک دهم از عمرش را در ایران گذرانده بود. او در این مدت علاوه بر بحث و مناظره با دانشمندان اهل سنت در شهرهای مختلف در حال نشر و روایت آثارش نیز بود و شاگردان زیادی را تربیت کرد. اجازات فراوانی از علامه با تواریخ و امضاهای مختلف در شهرهای گوناگون ایران صادر شده است. این اجازات در مدرسه‌ی سیاری که سلطان محمد خدابنده آن را با اردوی خود، شهر به شهر از کرمانشاه تا قزوین و زنجان و شهرهای شمالی …

توضیحات بیشتر »

تاملی در فرازی از آثار فقهی امام خمینی(ره)/ حمیدرضا میررکنی‌بنادکی

تاملی در فرازی از آثار فقهی امام خمینی(ره)/ حمیدرضا میررکنی‌بنادکی

شبکه اجتهاد: با انتشار مواضع جناب استاد قائنی نجفی درباره طرح تحول متون درسی حوزه‌های علمیه، به یاد جملاتی از مرحوم امام خمینی(ره) افتادم که خواندنی و نسبت به این مسئله آموزنده است. ایشان در اوائل کتاب الاجتهاد و التقلید درباره مقدمات و شرایط اجتهاد مواردی را آورده‌اند. از جمله این بیان: ‏‏«الفحص الکامل عن کلمات القوم، خصوصاً قدماؤهم الذین دأبهم‏‎ ‎‏الفتوی بمتون الأخبار، کشیخ الطائفه‏ فی بعض مصنّفاته‏‎‎‏، والصدوقین‏‎ ومن‏‎ ‎‏یحذو حذوهم، ویقرب عصره ‏‏[‏‏من‏‏]‏‏ أعصارهم‏، لئلاّ یقع فی خلاف الشهره‎ ‎‏القدیمه التی فیها ـ فی بعض الموارد ـ مناط الإجماع‏‎.‏ ‏‏ولابدّ للطالب ‏‏[‏‏من‏‏]‏‏ الاعتناء بکلمات أمثالهم، وبطریقتهم فی …

توضیحات بیشتر »

پاسخ به منتقدان بیانیه «ادب تحول»/ ابوالقاسم علیدوست

پاسخ به منتقدان بیانیه «ادب تحول»/ ابوالقاسم علیدوست

اختصاصی شبکه اجتهاد: چند روز قبل، بیانیه‌‌ای از اینجانب با عنوان «ادب تحول» منتشر شد. در ضمنِ آن بیانیه، طرح خاصی که بنابر اجرای آن در سال تحصیلی جدید در حوزه است، مورد نقد قرار گرفت. البته بر حفظ حرمت ارائه دهندگان طرح، شورای عالی حوزه‌ها‌ی علمیه، مدیریت محترم حوزه و موافقان آن تأکید شد. چنان‌که بر جایگزینی حلقه ثالثه از شهید بزرگوار سید محمدباقر صدر به‌جای کفایه الاصول – هرچند به‌عنوان بدل تخییری – نقدی وارد و بر زمان کوتاه تألیف این کتاب (به‌عنوان یک اماره و نه دلیل) انگشت حساسیت گذاشته شد. جدا از موافقت موافقان بیانیه، نقد‌ها‌یی …

توضیحات بیشتر »

تحولی که تجربه می‌کنیم/ علی بهادرزایی

تحولی که تجربه می‌کنیم/ علی بهادرزایی

اختصاصی شبکه اجتهاد: حرکت به سمت واقعیت اجتناب‌ناپذیر تحول که این بار در قالب اصلاح متون آموزشی حوزه رخ‌داده، می‌توانست بهتر از حرکت‌های قبلی باشد، به‌شرطی که خلأهای آن‌ها را نداشت. آنچه هم در آینده‌ی حوزه رخ می‌دهد می‌تواند مبارک‌تر از حرکت فعلی باشد، به شرطی که بدانیم الآن چه چیزی باید رعایت می‌شد که نشده است! هرچند قضاوت عمیق و همه‌جانبه در مورد این موضوع فعلاً در وسع نگارنده نیست، اما احتمالاً کاستی‌های اقدام فعلی را بتوان در هشت محور جا داد: محور اول: شفاف نبودن موضع مرجعیت متون درسی مهم ـ مانند متون فقه و اصول سطح عالی …

توضیحات بیشتر »

تأملی در تغییر برنامه آموزشی حوزه/ محمد عندلیب همدانی

تأملی در تغییر برنامه آموزشی حوزه/ محمد عندلیب همدانی

شبکه اجتهاد: تاکنون تعدادی از اساتید بزرگوار و صاحب‌نظر حوزه انتقاداتی را دربارهٔ طرح تغییر در متون‌ آموزشی مطرح کرده‌اند، بنده هم به تأسی از آنان مطالبی را تقدیم می‌دارم. ١. تاکنون سنت زیبای حوزه‌ها بر پایهٔ نقد و بررسی دقیق و عمیق مطالب علمی بوده است نه صرف برخورداری از اطلاعاتی سطحی و بدون قدرت بر تحلیل و نقد، شیوه‌های پسندیده‌ای چون: مطالعهٔ پیش از درس، مباحثه، انتخاب آزاد استاد توسط طلبه و دو مرحله‌ای شدن دروس حوزه (= سطح و خارج) و… همگی در راستای رسیدن به عمق و دوری از ساده‌اندیشی علمی است. ۲. وظیفهٔ ما طلاب …

توضیحات بیشتر »

تأملی فقهی در مداخلات فیفا در حکمرانی ورزش/ سیدمحمد طباطبائی

تأملی فقهی در مداخلات فیفا در حکمرانی ورزش/ سیدمحمد طباطبائی

اختصاصی شبکه اجتهاد: مبحث فقه ورزش را از حیث‌های گوناگون می‌توان در ابواب فقهی جای داد؛ مانند فقه اقتصاد ورزش، فقه سیاسی ورزش و از جمله، فقه فرهنگی ورزش که مسأله فوتبال از آن موارد است. نوع دلالت‌های فرهنگی ورزش و فراغت‌های ورزشی را به لحاظ فقه فرهنگی می‌توان مورد تدقیق شرعی قرار داد. با این مقدمه مختصر، باید ببینیم مداخلاتی که فیفا در عرصه حکمرانی ورزش دارد، چه نتایج فرهنگی نامشروعی را به دنبال خواهد داشت؟ این مداخلات به‌طور مصداقی شامل ورود زنان به ورزشگاه و داوری زنان در فوتبال مردان است؛ اما این مصادیق نمی‌توانند هرکدام موضوع شرعی …

توضیحات بیشتر »

ادب تحول !/ ابوالقاسم علیدوست

ادب تحول !/ ابوالقاسم علیدوست

شبکه اجتهاد: قبل از ورود به اصل بحث به مناسبت تحولات اخیر در برنامه‌های درسی حوزه‌های علمیه، یادکرد از نکاتی ضروری می‌نماید: ۱. تحوّل در هر امری به تحوّل مثبت و منفی تقسیم می‌شود. ایجاد تحوّل آدابی دارد که اگر آن آداب رعایت نگردد، ارتجاعی مضّر به‌حساب می‌آید. در ادامه به بخشی از این آداب با محوریت ایجاد تحول در برنامه‌های درسی حوزه اشاره می‌شود. ۲. گفت‌وگوی منطقی، منصفانه و مؤدّب، پس از ایجاد هر تحوّل مصداق }إِضْرِبُوا بَعْضَ الرّأی بِبَعْضٍ{ است که می‌تواند بسیار مفید باشد، چنان که مباحثات فاقد این ارکان کمال، راه به جایی نمی‌برد و مایه …

توضیحات بیشتر »

تحول در کتب آموزشی حوزه، چرایی و چگونگی/ محمد متقیان تبریزی

تحول در کتب آموزشی حوزه، چرایی و چگونگی/ محمد متقیان تبریزی

شبکه اجتهاد: به‌تبع طرح آموزشی جدیدی که از سوی شورای عالی حوزه ارائه شد و در آن، برخی از بخش‌های کتب موجود حذف و کتب جدیدی به عنوان متن درسی ارائه گردید، مخالفت‌هایی مطرح شده است که نیازمند به تدقیق و موشکافی دارد. در این نگاشته ذیل چند عنوان، نکاتی طرح‌ می‌گردد. الف) چرایی تحول در کتب ۱- ضرورت تحول در کتب، به تبع تحول در علم همگان‌ می‌پذیرند که کتاب، ظرف دانشی اهل علم بوده و بعد از خلق علم در ذهن و ضمیر دانشمند است که ظرفِ کتاب، موجودیت پیدا‌ می‌کند. اگر چنانچه علم و دانشی در مسیر …

توضیحات بیشتر »

بانکداری اسلامی یا بانکداری جمهوری اسلامی؟/ علی‌اکبر کریمی

بانکداری اسلامی یا بانکداری جمهوری اسلامی؟/ علی‌اکبر کریمی

شبکه اجتهاد: آیا بانک در یک جامعه و حکومت غیر اسلامی ماهیت متفاوت از بانک در یک جامعه اسلامی دارد؟ آیا بانک ‌‌می‌تواند الگوی مناسبی برای تأمین مالی در یک جامعه اسلامی باشد؟ آیا بانکداری اسلامی، شدنی است؟ به تعبیر دقیق‌تر و صریح‌تر آیا بانک، اسلامی می‌شود؟ آیا می‌توان نظام بانکی را تصور کرد که در آن نرخ بهره صفر باشد؟ آیا می‌توان نظام بانکی را تصور کرد که در آن ربا نباشد؟ آیا غیر از مسئله ربوی‌بودن که در تضاد آشکار با مسلمات دین اسلام است، چالش و مسئله دیگری در نظام بانکی متعارف وجود ندارد؟ به‌عبارت دیگر اگر …

توضیحات بیشتر »

ناکافی بودن روش اجتهادی مرسوم از نگاه امام خمینی/ احمدحسین شریفی

ناکافی بودن روش اجتهادی مرسوم از نگاه امام خمینی/ احمدحسین شریفی

شبکه اجتهاد: روش اجتهادی رایج و مرسوم در مسائل فقهی، ارزش‌های بی‌بدیلی داشته و دارد؛ و به نظر می‌رسد در طول تاریخ چند صد ساله فقاهت نیز در کشف و استنباط احکام فردی کارآمدی خود را نشان داده است. مع‌الاسف این روش، در بسیاری از حوزه‌ها و قلمروهای علمی مورد نیاز جامعه از کارآیی و کارآمدی لازم برخوردار نیست. توضیح آنکه این روش، به شکل موجود نمی‌تواند در حوزه فقه اجتماعی، فقه نظام و فقه حکومت کارآیی داشته باشد. بلکه بر اساس روش اجتهادی مرسوم اساساً چیزی به نام فقه نظام و فقه سیاسی و فقه اجتماعی و فقه تربیتی …

توضیحات بیشتر »

آیت‌الله سیدکاظم حائری و گام‌ تاریخی کناره‌گیری از مرجعیت/ محمدعلی میرزایی

آیت‌الله سیدکاظم حائری و گام‌ تاریخی کناره‌گیری از مرجعیت/ محمدعلی میرزایی

شبکه اجتهاد: کناره‌گیری از مرجعیت که اوج قله قدرت و اقتدار و موقعیت اجتماعی، سیاسی و حتی اقتصادی است به زبان، ساده ولی در عمل یک کارستان است. تقریبا هیچ مرجعی به چنین اقدامی دست نمی‌زند و تقریبا تمام مراجع وقتی به شرایط ضعف و سستی و بیماری و کهولت می‌رسند و قوای طبیعی خود را از دست می‌دهند اخلاقا و شرعا لازم است از این پست و مسولیت کنار بروند. مراجعی که در حضیض توانایی قرار می‌گیرند و به تعبیر قرآن به مرحله «أَرْذَلِ الْعُمُر»ِ می‌رسند، اگر از مرجعیت کنار نروند و کار و بار و ساز و برگ …

توضیحات بیشتر »

آینده‌ پژوهی تحوّلات عراق، پس از استعفای سرنوشت‌ساز آیت‌الله حائری/ سیدعلی بطحائی

آینده‌ پژوهی تحوّلات عراق، پس از استعفای سرنوشت‌ساز آیت‌الله حائری/ سیدعلی بطحائی

شبکه اجتهاد: بالاخره پس از چندسال اختلاف عملی در جریانات فکری عراق و اوج‌گیری بحران چندماه اخیر کابینه، عکس‌العملی متفاوت از مرجعی پرهیزگار، دوراندیش و باورع صادر شد و صفحه تحولات عراق را به گونه‌ای دیگر رقم خورد و از قدرت جدیدی در تحولات عراق رونمایی شد. در یادداشت پیش‌رو به نکاتی در مورد این اقدام و سناریوهای محتمل در پس این کنش اشاراتی خواهیم داشت: یکم. آیت‌الله سیدکاظم حسینی حائری (کثرالله امثاله)، میراث‌دار علمی خاندان صدر در دوران معاصر و دومین مرجع دینی در عراق محسوب‌ می‌‌شود. خاندان خوش نام صدر، از بیوت بااعتبار در شیعه هستند که نقش …

توضیحات بیشتر »

مقتدی رهبری را‌ می‌‌خواهد نه مرجعیت!/ محمد قطرانی

مقتدی رهبری را‌ می‌‌خواهد نه مرجعیت!/ محمد قطرانی

شبکه اجتهاد: از همان روزهای نخستین پس از ترور شهید سید محمد صدر بحث جانشینی وی ابتدا در محافل زیرزمینی و پس از سقوط صدام به صورت علنی مطرح شد. برخی مانند آیت‌الله شیخ محمد یعقوبی عنوان کردند که در محفلی که برخی شاگردان شهید سید محمد صدر نیز حضور داشته‌اند ایشان به اعلم بودن شیخ محمد یعقوبی اشاره کرده‌اند و همین مساله مستمسکی برای فعالیت‌‌های ایشان و دفتر و بعدها حزب متبوع شان یعنی فضیلت شد. اما در میان شاگردان و هواداران سید محمد صدر رایج‌ترین کلام این بود که ایشان سید کاظم حائری را به عنوان اعلم پس …

توضیحات بیشتر »

سیری در حیات علمی و اندیشه‌ استاد محمدرضا حکیمی/ حسن طالبیان شریف

سیری در حیات علمی و اندیشه‌ استاد محمدرضا حکیمی/ حسن طالبیان شریف

اختصاصی شبکه اجتهاد: استاد محمدرضا حکیمی، دانشمندی محقق و متفکری برجسته، ادیبی نامدار، مجتهدی با تقوا، متکلمی زبردست و نویسنده‌ای تأثیرگذار بود که با انتشار آثار و تألیفات متعدد ارزشمند، سهم بسیار مهمی در رشد علمی جامعه اسلامی معاصر داشته است. دارا بودن هوش و استعداد قوی و سرعت انتقالی نیرومند، عطش فوق‌العاده برای کسب علم و معرفت، تلاش در جهت تهذیب نفس خود و سیر و سلوک شرعی، جدیت در تحصیل انواع و اقسام علوم در حد امکان، درک اساتید برجسته و ممتاز علوم اسلامی، اهتمام جدی در جهت ارشاد و هدایت جامعه اسلامی، دغدغه و حرص شدید در …

توضیحات بیشتر »

تقابل کلینی و ابن‌قبه؛نگاهی بستر‌شناسانه/مصطفی قناعتگر

کلینی و ابن قبه

اختصاصی شبکه اجتهاد: محمد بن یعقوب کلینی رازی و محمد بن عبدالرحمن بن قبه رازی، هر دو از بزرگان امامیه در نیمه دوم قرن سوم و نیمه اول قرن چهارم هستند. با وجود هم‌عصریِ کلینی و ابن قِبَه/ابن قُبَّه، گزارشی که نوع تعامل آن دو با یکدیگر را بازگو کند وجود ندارد. در این یادداشت پیرو مجموعه‌ای از قرائن تاریخی در جایگاه بستر سخنان کلینی، ابن قبه و شریف مرتضی، این گمانه را مطرح خواهم کرد: یکی از عوامل تالیف الکافی توسط کلینی، مقابله با تفکر ابن قبه بوده است. گرچه بحث‌هایی که به تاریخ مرتبط است، کثیرا ما را …

توضیحات بیشتر »

کدام عدالت؟ کدام واقعیت؟/ محمدرضا قائمی‌نیک

کدام عدالت؟ کدام واقعیت؟/ محمدرضا قائمی‌نیک

شبکه اجتهاد: سخن گفتن از عدالت در نظر مرحوم علامه محمدرضا حکیمی به دو جهت کار دشواری است. اول اینکه مرحوم علامه حکیمی عدالت را زیسته‌اند و سخن گفتن درباره کسی که عمری با عدالت زندگی کرده است -و نه‌فقط درباره آن حرف زده است- سخت است. وقتی که خود انسان در مقام آن عمل قرار نمی‌گیرد و می‌خواهد درباره موضوعی حرف بزند که انسان بزرگی چون علامه حکیمی هم درباره آن حرف زده و سخن گفته است و هم با آن زندگی کرده است، امری دشوار است؛ اما سختی و دشواری بعدی نظر دادن درباره این بزرگوار یا دیدگاه …

توضیحات بیشتر »

اندیشه‌های فقهی و اصولی شیخ طوسی/ عبدالله صلواتی

اندیشه‌های فقهی و اصولی شیخ طوسی/ عبدالله صلواتی

شبکه اجتهاد: شیخ طوسی یکی از معدود فقهای صاحب روش و سبک فقهی است که سالیان متمادی، فقهای متأخر را به پرورش و تکامل روش‌های فقهی خویش واداشت و توانست در این راه به نوآوری‌ها و اصلاحاتی دست زند که از زوایای مختلف قابل بررسی است. در واقع، بدون کم کردن از محتوای عمیق و مبانی فقهی مستحکم وی به صراحت‌ می‌توان گفت که تکامل و جاودانگی فقه شیعه در گرو روش‌های پایدار و بدیع وی در فقه بوده است. (۱) الف. فقه و منابع استنباط احکام فقهی شیخ طوسی، پس از نگارش آثاری چون النهایه، تهذیب و الاستبصار، حدوداً …

توضیحات بیشتر »

مسائل فقه سیاسی در جامعه ما/ نجف لک‌زایی

مسائل فقه سیاسی در جامعه ما/ نجف لک‌زایی

شبکه اجتهاد: «فقه سیاسی» شیعه به‌عنوان یک دانش فقهی که به استخراج و بیان احکام شرعی ناظر بر امور سیاسی می‌پردازد از ظرفیت‌ بسیاری برخوردار است ،اما ما از همه آن ظرفیت‌ها به قدر کفایت بهره ‌نگرفته‌ایم و لازم است فقه سیاسی ما در برخی امور ورودی جدی‌تر داشته باشد تا بتواند از این ظرفیت‌ها بهره‌مند شود. در این گفتار سعی می‌کنیم به برخی از آنها اشاره کنیم. «دولت»؛ واحد مطالعه در فقه سیاسی برخی معتقدند در فقه «دولت» قابل بحث نیست. این در حالی است که واحد مطالعه ما در فقه سیاسی باید «دولت» و نظام سیاسی باشد. در …

توضیحات بیشتر »

نگاهی به مکتب فقهی آیت‌الله خامنه‌ای/ سلمان رئوفی

نگاهی به مکتب فقهی آیت‌الله خامنه‌ای/ سلمان رئوفی

اختصاصی شبکه اجتهاد: تاکنون تعاریف مختلفی از مکتب‌شناسی فقهی ارائه شده است؛ به نظر نگارنده، مکتب‌شناسی فقهی یعنی بحث از مبانی روش‌ساز که مراحل و ‌روش‌های اجتهاد هستند. این سه حیطه، بیشتر در بحث‌های مکتب‌شناسی وجود دارد؛ چون مکتب‌شناسی فقهی، یک امر اعتباری است و امری نیست که وابسته به‌واقع باشد؛ بنابراین تعریف این علم، وابسته به اغراض ما است و غرضمان یک شناخت هدفمند و نظام‌مند از اجتهاد است. حال برای نیل به این غرض، باید چه جاهایی و چه مطالبی را بررسی بکنیم؟ به نظر می‌رسد همۀ این‌ مباحث، در دو قالب کلیِ موضوع شناسیِ فقهی یا حکم …

توضیحات بیشتر »

ثمرات سنخ شناسی مسئله اصولی/ محمدعلی ملک

ثمرات سنخ شناسی مسئله اصولی/ محمدعلی ملک

اختصاصی شبکه اجتهاد: ازجمله ثمرات مهم سنخ شناسی مسئله اصولی، ورود و خروج دقیق به مسئله است. بدیهی است برای دستیابی به این مهم، ابتدا بایستی دانشمند اصولی دسته‌بندی صحیحی از مسائل علم اصول ارائه داده باشد. در ادامه قصد داریم یک نمونه کاربردی در این زمینه را بررسی کنیم. شهید صدر برای مباحث الفاظ علم اصول تقسیم‌بندی ارائه کرده است و مثال‌هایی برای هر دسته زده است. ایشان ذیل یکی از اقسام مباحث الفاظ علم اصول مبحثی را مثال زده‌اند (وضع و معانی حروف) و دیدگاه آخوند خراسانی را در آن مبحث نقد کرده‌اند که از نقد ایشان متوجه‌ …

توضیحات بیشتر »

عاشورا و راهبرد چند لایه/ محمدتقی سبحانی

عاشورا و راهبرد چند لایه/ محمدتقی سبحانی

شبکه اجتهاد: واقعه عاشورا بارها و بارها مورد پرسش و کاوش قرارگرفته و هر چه زمان می‌گذرد، ابعاد ناگشوده دیگری بر زوایای کاویده پیشین آشکار می‌شود اما در این میان، فلسفه و انگیزه حرکت امام حسین(ع) به چالشی سخت در میان محققان تبدیل شده و تحلیل‌گران از هر سو با زاویه‌ای خاص به آن نگریسته‌اند. این نوشتار بر آن است تا نشان دهد که نهضت حسینی را باید در وسعتی فراخ‌تر از یک دوره و شرایط زمانی خاص و با نگاهی ژرف‌تر از یک رویکرد مشخص نگریست. با این افق نگاه، نه تنها عناصر این واقعه بهتر قابل فهم است …

توضیحات بیشتر »
Real Time Web Analytics