خانه / همه مطالب / اجتهاد و اصول فقه

اجتهاد و اصول فقه

فلسفه اصول فقه، توصیف یا توصیه؟

فلسفه اصول فقه، توصیف یا توصیه؟

اختصاصی شبکه اجتهاد: نوپدید بودن دانش فلسفه اصول فقه، سوالات و پرسش‌های بسیاری را پیرامون آن پدید آورده است؛ پرسش‌هایی از قبیل چیستی این دانش، چرائی لزوم پرداخت به آن، تفاوت آن با سایر مبادی دانش اصول و … . یکی از این پرسش‌های این است که آیا این دانش، از مقوله توصیف است یا از مقوله توصیه؟ به دیگر سخن، آیا فلسفه اصول فقه، در زمره مبادی تصوری دانش اصول فقه جای می‌گیرد یا در زمره مبادی تصدیقی آن. برای پاسخ به این پرسش، با حجت‌الاسلام علی رحمانی، مدیر مرکز آخوند خراسانی دفتر تبلیغات مشهد گفتگو کردیم. مشروح این …

توضیحات بیشتر »

از «جریان شناسی اقتصاد اسلامی» تا «‌جستارهایی در هندسه  دانش فقه»

از «جریان شناسی اقتصاد اسلامی» تا «‌جستارهایی در هندسه  دانش فقه»

بیست‌وچهارمین شماره فصلنامه تخصصی علوم انسانی اسلامی صدرا با پرونده‌های ویژه‌ای چون «جریان شناسی اقتصاد اسلامی» و «جستارهایی در هندسه دانش فقه»، همراه با آثار و گفتاری از شخصیت‌‌های مطرح حوزه و دانشگاه چاپ و منتشر شد. به گزارش خبرنگار اجتهاد، به همت مرکز پژوهش‌های علوم انسانی اسلامی صدرا، بیست‌وچهارمین شماره فصلنامه تخصصی علوم انسانی اسلامی صدرا در ۳۰۰ صفحه تمام رنگی با مدیرمسئولی حجت‌الاسلام رضا غلامی و سردبیری دکتر مسعود معینی‌پور منتشر شد. این شماره صدرا، یادداشت‌ و گفتگوهایی از حجج‌اسلام و آقایان: احمد مبلغی، حمید پارسانیا، سید حسین میرمعزی، سید عباس موسویان، علی اصغر قائمی نیا، عادل پیغامی، حسن سبحانی، سید محمدتقی …

توضیحات بیشتر »

«نظریه آسیب‌شناسی یکسان انگاری منطق فقه و حقوق» بررسی شد

«نظریه آسیب‌شناسی یکسان انگاری منطق فقه و حقوق» بررسی شد

پیش کرسی نظریه پردازی آسیب شناسی یکسان انگاری منطق فقه و منطق حقوق به همت انجمن فقه و حقوق اسلامی و هیئت حمایت از کرسی‌های نظریه پردازی در دبیرخانه انجمن‌های علمی حوزه برگزار شد. به گزارش شبکه اجتهاد، در این مراسم که با حضور اساتید حقوق و فقه حوزه و دانشگاه از جمله حجت‌الاسلام والمسلمین ارسطا، حکمت نیا، عبدی پور و علیزاده و… برگزار شد، این مقاله یا نظریه علمی بررسی شد. در ابتدای این مراسم سید احمد حبیب نژاد دبیر این نشست علمی با اشاره به کیفیت برگزاری این نشست علمی گفت: این نشست، کرسی پیش نظریه پردازی است …

توضیحات بیشتر »

تورم منابع اصول را قبول ندارم/ تراکم ادله، به معنای دلیل تراشیدن نیست!

تورم منابع اصول را قبول ندارم/ تراکم ادله، به معنای دلیل تراشیدن نیست!

اختصاصی شبکه اجتهاد: یکی از مباحثی که فلسفه علم اصول بدان می‌پردازد، بیان منابع دانش اصول است. با توجه به آلیت و مقدمیت دانش اصول برای دانش فقه اما این پرسش پیش می‌آید که چه تفاوتی بین منابع دانش اصول‌فقه با منابع دانش فقه وجود دارد. برای پاسخ به این پرسش، با دکتر محمدتقی فخلعی، استاد دانشگاه فردوسی مشهد و مدیر گروه فقه و مبانی حقوق این دانشگاه گفتگو کردیم. گزیده‌ای از این گفتگو از نظر شما می‌گذرد. اجتهاد: با توجه به مقدمت دانش اصول برای دانش فقه، آیا می‌توان منابع این دو دانش را متفاوت از یکدیگر دانست؟ فخلعی: …

توضیحات بیشتر »

رئوس ثمانیه فلسفه علم اصول/ مهدی هادوی تهرانی

رئوس ثمانیه فلسفه علم اصول/ مهدی هادوی تهرانی

اختصاصی شبکه اجتهاد: یکی از بهترین مقاله‌هایی که درزمینه دانش نوبنیاد فلسفه اصول‌فقه نگاشته شده است، فلسفه علم اصول‌فقه است. آیت‌الله مهدی هادوی تهرانی، استاد خارج فقه و اصول حوزه علمیه قم در این مقاله، ابتدا از ضرورت این علم سخن گفته، سپس آن را به بخش‌هایی تقسیم نموده و در هر بخش به‌تفصیل وارد می‌شود. گزارشی اجمالی از این مقاله، از نگاه شما می‌گذرد. در این نوشتار، ابتدا ضرورت توجه به فلسفه‌های مضاف به‌طور عام و از پس آن، توجه به فلسفه علم اصول‌فقه به‌طور خاص موردتوجه قرارگرفته است. نویسنده البته، به مهم‌ترین تأثیر فلسفه اصول‌فقه بر اصول‌فقه که …

توضیحات بیشتر »

چون اصول فقه مهم است، باید به فلسفه آن نیز پرداخته شود

چون اصول فقه مهم است، باید به فلسفه آن نیز پرداخته شود

اختصاصی شبکه اجتهاد: آیت‌الله آملی لاریجانی اگرچه با عنوان ریاست قوه قضائیه در میان مردم شناخته می‌شود، اما سالها پیش از آن، نگارش مجموعه فلسفه علم اصول را آغاز کرده بود. او در مراسم رونمایی از چند جلد از این مجموعه چند ده جلدی که در پژوهشگاه علوم و فرهنگ قم برگزار شده بود، به بیان بایسته‌های فلسفه اصول فقه و تلاشهای خود در کتابی که نگاشته است پرداخت. گزیده‌ای از بیانات وی به قرار زیر است. اصول، دانشی عقلی یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های علم اصول، عقلی بودن این علم است؛ علمی نیز که به‌واسطه عقلی بودن ایجاد می‌شود، نیازمند …

توضیحات بیشتر »

فلسفه‌های مضاف: چیستی و اقسام آن/ ابوالقاسم علیدوست

فلسفه‌های مضاف: چیستی و اقسام آن/ ابوالقاسم علیدوست

اختصاصی شبکه اجتهاد: حجت‌الاسلام والمسلمین ابوالقاسم علیدوست، عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه و استاد مشهور خارج فقه و اصول حوزه علمیه قم است. او در سخنرانی که در سال ۱۳۸۹، در مدرسه خاتم‌الاوصیا قم ایراد کرد، به بیان بایسته‌های فلسفه‌های مضاف پرداخت. گزیده‌ای از سخنان وی، از نظر شما می‌گذرد. در این مجال، سه نکته را به بحث می‌گذاریم: چیستی فلسفه‌های مضاف، اقسام فلسفه‌های مضاف و فرق فلسفه‌های مضاف با فلسفه‌ی مطلق. بحث نخست: تفاوت فلسفه مضاف با فلسفه مطلق در توضیح این سؤال من از آخر شروع می‌کنم. ما یک فلسفه‌ی اولی داریم که از قدیم می‌گفتند؛ …

توضیحات بیشتر »

فضای درونی حوزه‌ها، جریان‌های مخالف آزاداندیشی است/ توجه دفتر تبلیغات به جنبه‌های روشنفکری و نخبه‌گرایی

فضای درونی حوزه‌ها، جریان‌های مخالف آزاداندیشی است/ توجه دفتر تبلیغات به جنبه‌های روشنفکری و نخبه‌گرایی

رئیس دفتر تبلیغات حوزه علمیه قم تصریح کرد: شاید برخی احساس کنند که جنبه‌های روشنفکری در دفتر تبلیغات پایین آمده است و یا توجه به نخبه‌گرایی کم شده است. خیر چنین نیست.! در حال حاضر دفتر به هر دو آن‌ها پرداخته می‌شود؛ اما ما بیشتر به سمت فرهنگ عمومی حرکت کرده‌ایم در عین حال که فعالیت نخبه‌گرایی را نیز مد نظر قرار داده‌ایم. این را باید بدانیم فضای درونی حوزه‌ها، هم جریان‌های مخالف آزاداندیشی است که رنگ و بوی سیاسی هم دارد و معمولا صدای آن‌ها هم بلند است تأثیرگذار هستند. به گزارش شبکه اجتهاد، حجت‌الاسلام والمسلمین احمد واعظی رئیس …

توضیحات بیشتر »

بدون اطلاع از علم رجال‌‌ نمی‌توان فتوا داد و قدمی برداشت/ کتاب «الجامع فی الرجال» با حضور آیت‌الله مکارم شیرازی رونمایی شد

کتاب «الجامع فی الرجال» با حضور آیت‌الله مکارم شیرازی رونمایی شد

کتاب ۱۲ جلدی الجامع فی الرجال با حضور حضرت آیت‌الله ناصر مکارم شیرازی در مدرسه علمیه امام سجاد (ع) رونمایی شد. به گزارش شبکه اجتهاد، حضرت ‌‌آیت‌الله ناصر مکارم شیرازی امروز در مراسم رونمایی از کتاب«الجامع فی الرجال» که به همت موسسه تحقیقاتی حضرت ولیعصر(عج) و توسط حجت الاسلام والمسلمین حسینی قزوینی به رشته تحریر در آمده است، با اشاره به اهمیت و جایگاه علم رجال گفت: علم رجال یکی از علوم مهم اسلامی است و منظور از این علم این است که افرادی که در سند روایت آمده است حالشان از نظر وثاقت روشن شود چون اعتقاد به روایت …

توضیحات بیشتر »

آیا به رویکردهای حدیث‌محورانه بازخواهیم گشت؟

آیا به رویکردهای حدیث‌محورانه بازخواهیم گشت؟

شبکه اجتهاد: تاریخ تفکر و اندیشه ورزی در زمینه فلسفه و عرفان همواره نقد و چالش‌های مخصوص به خود را همراه داشته است. فقها و متکلمان، مفسران و اهل حدیث، فهم دین را محصول متون و آموزه‌های دینی می‌دانند و هرگونه پیرایه‌های بیرونی را در این مسیر کنار می‌زنند. به‌عنوان مثال تفکیکیان مسیر دین‌پژوهی را از دالان تنگ و تاریک فلسفه و عرفان عبور نمی‌دهند و جوهره دین را غیر آن‌چه فلسفه و عرفان معرفی می‌کند، تلقی می‌کنند. در مقابل، فلاسفه و عرفا قابل دفاع‌ترین شیوه دین‌شناسی را شیوه فلسفی ـ عرفانی قلمداد کرده و فهم عمیق شریعت را بدون …

توضیحات بیشتر »

مباحث فقهی قرآن محدود به مباحث فقهی موجود در کتاب‌های فقه نیست

مباحث فقهی قرآن محدود به مباحث فقهی موجود در کتاب‌های فقه نیست

سید جعفر صادقی فدکی، نویسنده کتاب «بازپژوهی ملاک‌های توسعه آیات‌الاحکام قرآن» گفت: مباحث فقهی قرآن محدود به مباحث فقهی موجود در کتاب‌ها و منابع فقه نیست؛ موارد بسیاری مانند تحیت و سلام یا انفاق وجود دارد که قرآن درباره آن‌ها حکم شرعی دارد و آیاتی درباره آن‌ها نازل شده که در منابع فقهی به‌طور مستقل مطرح نشده‌اند. به گزارش شبکه اجتهاد، کتاب «بازپژوهی ملاک‌های توسعه آیات‌الاحکام قرآن»، در سی‌وچهارمین دوره جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی ایران، در گروه دین و شاخه علوم قرآنی به‌عنوان اثر شایسته تقدیر معرفی شد. این کتاب در ۵۱۲ صفحه در سال ۱۳۹۴ از سوی پژوهشگاه …

توضیحات بیشتر »

بودجه حوزه‌های علمیه نصف شده است/ با دست خالی صد‌ها نفر را پای کار نگه داشته‌ایم/ انجام درختواره نظام جامع رشته‌‌ای تا دو ماه آینده

انجام درختواره نظام جامع رشته‌‌ای تا دو ماه آینده/ با دست خالی صد‌ها نفر را پای کار نگه داشته‌ایم

مدیر حوزه‌های علمیه ایران با تشریح اقدامات صورت گرفته در مدت تصدی مدیریت حوزه‌های علمیه تاکنون گفت: در حوزه نظام جامع رشته‌‌ای درختواره‌‌ای نداشتیم که تا دو ماه دیگر این نیز انجام خواهد گرفت. به گزارش شبکه اجتهاد، ‌آیت‌الله علیرضا اعرافی در دیدار اعضای شورای مرکزی تشکل فراگیر تبلیغ گروهی طلاب، گفت: تلاش مدیریت این است که حرکت‌ها بر پایه مجموعه اسناد معتبر و ریشه‌‌ای صورت بگیرد که بر این اساس در جامعه المصطفی حدود ده سال است این اقدام انجام گرفته است. مدیر حوزه‌های علمیه افزود: در عین اینکه بودجه حوزه‌های علمیه نصف شده است و حتی بودجه‌های عمرانی …

توضیحات بیشتر »

میان دشنام و لعن تفاوتی نیست!/ حسین احمد الخشن

میان دشنام و لعن تفاوتی نیست!/ حسین احمد الخشن

روشن است که لعن نمادها و رهبرانی که دیگری آنان را تقدیس و احترام‌‌ می‌کند، وی را وا‌‌ می‌دارد، با نمادهایی که فرد لعنت کننده آنان را تقدیس‌‌ می‌کند، به مقابله به مثل برخیزد. اگرچه این نمادها نمایانگر حق و درستی باشد و ارزش والایی داشته باشد و به همین دلیل، خداوند از دشنام دادن خدایان مشرکان نهی کرده تا آنان خدا را دشنام ندهند و از این جهت، میان دشنام و لعن تفاوتی وجود ندارد، زیرا معیار دشنام عینا در لعن موجود است. شبکه اجتهاد: از جمله شیوه‌های ناسزاگویی داخلی که در محافل اسلامی پراکنده شده، شیوه لعن یا …

توضیحات بیشتر »

سخت‌گیری اصولیان، اخباریان را افراطی کرد/ قول به حجیت اسناد کافی، اخباری‌گری نیست

سخت‌گیری اصولیان، اخباریان را افراطی کرد/ قول به حجیت اسناد کافی، اخباری‌گری نیست

اختصاصی شبکه اجتهاد: نزاع بین اصولی و اخباری، ازجمله نزاع‌های ریشه‌داری است که بین این دو گروه از علما وجود داشته است و البته هنوز هم رگه‌های کم‌رنگی از این نزاع در بین علما وجود دارد. در خصوص تفاوت‌های معرفتی اصولیان و اخباریان و تأثیر آن در عملیات استنباط، با استاد اکبر ترابی شهرضایی، به گفتگو نشستیم. وی از اساتید سطوح عالی و درس خارج حوزه علمیه قم است و در علم رجال صاحب‌نظر و صاحب تألیفات است. گزیده‌ای از مصاحبه با ایشان، به شرح زیر است: اجتهاد: با توجه به وجود نگرش‌های مختلف در میان اخباریون همانند سایر مکاتب …

توضیحات بیشتر »

کتاب آینده من درباره اجتهاد و اصلاحات در اسلام شیعی است

کتاب آینده من درباره اجتهاد و اصلاحات در اسلام شیعی است

پروفسور لیافت تکیم استاد دانشگاه دنور آمریکا معتقد است اجتهاد باید به نیازهای کنونی جوامع بپردازد و برای پرسشهای روز جامعه نیز جوابی در اختیار نهد. شبکه اجتهاد: اجتهاد بالاترین درجه علمی در دانش فقه اسلامی و به معنای توانایی استنباط احکام شرعی از منابع دینی است. مجتهد و فقیه نیز کسی است که می‌کوشد تا احکام شرعی را از منابع فقهی اسلام، یعنی قرآن، سنت، عقل و اجماع بیاموزد. اجتهاد نیازمند آموختن شاخه‌های مختلفی از علوم دینی و ادبی مثل ادبیات عرب، اصول فقه، منطق، آیات الاحکام، رجال و درایه، نظریه‌های فقهای متقدم و تفسیر قرآن است. پروفسور لیاقت …

توضیحات بیشتر »

با اصول عملیه، به تنهائی نمی‌توان نظام ساخت/ قواعد فقهیه، به محرز و غیر محرز تقسیم نمی‌شوند

با اصول عملیه، به تنهائی نمی‌توان نظام ساخت/ قواعد فقهیه، به محرز و غیر محرز تقسیم نمی‌شوند

اختصاصی شبکه اجتهاد: با آن که سالیان درازی از قدمت دانش اصول فقه می‌گذرد و در طول این سالها، روش‌های متعددی برای حل مسائل این دانش پیشنهاد شده است، لکن کمتر مطالعه روش شناختی در رابطه با این دانش صورت گرفته است. حجت‌الاسلام والمسلمین محمد باقری شاهرودی، با سابقه چند دهه تدریس سطوح عالی در حوزه علمیه قم، یکی از بهترین افرادی است که می‌تواند در این حوزه به اظهارنظر بپردازد. با او در رابطه با روشهای مختلف حل مسائل اصول عملیه در دانش اصول فقه گفتگو کردیم. او معتقد است در رابطه با شیوه تمسک به اصول عملیه و …

توضیحات بیشتر »

نهضت تولید علم در زندگانی امام صادق(ع)/ تلاش امام در سه محور

نهضت تولید علم در زندگانی امام صادق(ع)/ تلاش امام در سه محور

تمدن دو جنبه سخت‌افزاری و نرم افزاری دارد. هم به تولید علم نیاز است و هم به تغییر سبک زندگی. اسلام به دنبال حیات طیبه است. هم به آبادانی دنیا توجه کرده است هم به آخرت. امام صادق(ع) تلاش کرده اند با بیان دین در بعد عقاید و بیان فقه عامل قدرت حکام جور را از آنها بگیرند. شبکه اجتهاد: همزمان با شهادت رئیس مکتب تشیع حضرت امام جعفر صادق(ع) ویژه برنامه سوگواری با سخنرانی حجت‌الاسلام دکتر قاسم ترخان عضو هیات علمی گروه کلام پژوهشکده حکمت و دین‌پژوهی در پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی برگزار شد. محورهای سخنان وی به …

توضیحات بیشتر »

امام صادق(ع)؛ پیشوایی در چندین آوردگاه/ حمیدرضا شریعتمداری

امام صادق(ع)؛ پیشوایی در چندین آوردگاه/ حمیدرضا شریعتمداری

شبکه اجتهاد: بیست و پنجم شوال یادآور سوگمندیِ سترگِ جامعه دیرپای شیعی در نیمه قرن دوم هجری است که به تازگی در عهد پنجمین و ششمین امامش با عمق معارف دینی و مذهبی‌اش آشنا شده بود. پیش از آن، آنچه در دید و فرادید بود بیشتر، شور انقلابی بود و عواطف پاک انسانی؛ تفضیل این صحابی بر آن صحابی بود یا صرفا به قدرت رساندن شایستگان. کسانی هم البته در کار چهره پردازیِ ماورائی از اولیای برگزیده خدا بودند. راه ناهمواری که صادقین علیهماالسلام پیمودند، به مراتب، سخت تر از تاسیس یک جامعه یا دولت یا حتی یک دین و …

توضیحات بیشتر »

احیاگر شرع، امام راستین

احیاگر شرع، امام راستین

شبکه اجتهاد: حضرت آیت‌الله لطف‌الله صافی گلپایگانی در نوشتاری به مناسبت شهادت امام صادق(ع) آورده است: باید معارف اهل‌بیت را به گوش همه جهانیان برسانیم تا همگان – که تشنه این علوم هستند- از این اقیانوس بی نظیر معرفت و دانش بهره‌مند گردند. متن یادداشت آیت‌الله صافی گلپایگانی به شرح زیر است: بسم الله الرحمن الرحیم قال الله تعالی: ﴿یَا أَیهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللّٰهَ وَکُونُوا مَعَ الصَّادِقِینَ﴾ حضرت صادق، امام راستین/ پیشوا و مقتدای اهل دین/ کرد احیا، شرع جدش مصطفی/ داد رونق، رسم و آئین ولا/ مکتب فقه و فضیلت باز کرد/ دعوت مردم ز نو آغاز کرد …

توضیحات بیشتر »

اندیشه و گفتمانِ جهانی حضرت صادق (ع)؛ راهگشای امروز ما/ از‌‌هادی سروش

اندیشه و گفتمانِ جهانی حضرت صادق (ع)؛ راهگشای امروز ما/ از‌‌هادی سروش

شبکه اجتهاد: حجت‌الاسلام ‌والمسلمین‌‌هادی سروش استاد حوزه و دانشگاه در نوشتاری با عنوان «اندیشه و گفتمانِ جهانی حضرت صادق (ع)؛ راهگشای امروز ما» آورده است: ۱) ایجاد فضای گفتگو و گردش اطلاعات در مهمترین مسائل سیاسی، اجتماعی و دینی در زمان حضرت صادق به لحاظ گشایش سیاسی که بعد از بنی امیه پیدا شد، توسعه و ارتباط علمی و گفتگو با بیرون از مرزها و باورهای خودی، فراهم آمد. این حرکت نو؛ که نه تنها مورد مخالفت امام صادق قرار نگرفت بلکه مورد استقبال قرار گرفت. این اتفاق زیبا به دوشکل پدیدار شد: الف) نشر و ترجمه متون خارجی که …

توضیحات بیشتر »
Real Time Web Analytics Google Analytics Alternative