قالب وردپرس افزونه وردپرس
خانه / همه مطالب / اجتهاد و اصول فقه

اجتهاد و اصول فقه

علامه حسن‌زاده آملی و سنت‌های فراموش‌شده آموزشی/ سید عباس صالحی

علامه حسن‌زاده آملی و سنت‌های فراموش‌شده آموزشی/ سید عباس صالحی

شبکه اجتهاد: علامه ذوالفنون استاد حسن‌زاده آملی نمادی از زیست متفاوت در دانش‌ورزی بود. به نظر می‌رسد که او از آخرین نمونه‌های این نسل بود، به بخشی از این تمایزات اشاره خواهم داشت. ۱. جامعیت دانشی: البته حوزه‌های کهن اسلامی نمونه‌هایی از این‌گونه جامعیت‌ها داشتند اما در مرور زمان به‌ویژه در دوره‌های اخیر از این جامعیت کاسته و کاسته شد. شاید استاد بزرگوار ایشان علامه شعرانی و علامه حسن‌زاده را باید از آخرین ستاره‌ها دانست. او را در استمرار سنت علمی خواجه نصیرها و علامه حلی‌ها باید دید، در گستره وسیعی از علوم نه تنها کتاب خوانده بود که شاگردی …

توضیحات بیشتر »

علامه حسن‌زاده آملی به لقاءالله پیوست + نگاهی به زندگی و حیات علمی

علامه حسن‌زاده آملی به لقاءالله پیوست + نگاهی به زندگی و حیات علمی

علامه حاج شیخ حسن حسن‌زاده آملی، از علما و اساتید مبرز حوزۀ علمیۀ قم ساعتی قبل در بیمارستان امام رضا علیه‌السلام آمل، پس از عمری مجاهدت‌های علمی در سن ۹۳ سالگی دارفانی را وداع گفت. به گزارش خبرنگار اجتهاد، علامه حسن‌زاده امروز صبح در بیمارستان به علت عارضه ریوی بستری شد و متاسفانه ساعاتی پیش در ایام اربعین حسینی، دارفانی را وداع نمود. این عالم ۹۳ ساله، فقه، اصول، عرفان و فلسفه را از محضر آیات محمدتقی آملی، طباطبایی، الهی قمشه‌ای، محمدحسن الهی، شعرانی، احمد آشتیانی و رفیعی قزوینی بهره برد و سالیان متمادی به تدریس حکمت و عرفان و …

توضیحات بیشتر »

ویژگى‌هاى «الوسیط فی أصول الفقه» از زبان مؤلف + مطالعه آنلاین

ويژگى‌هاى «الوسيط في أصول الفقه» از زبان مؤلف + مطالعه آنلاین

شبکه اجتهاد: «الوسیط فی اصول الفقه»، تالیف آیت‌الله جعفر سبحانی ، به زبان عربی است که به صورت مختصر، به بحث در مورد کلیه مباحث علم اصول فقه پرداخته است و ادله عقلی و لفظی را تبیین نموده است. این کتاب، در دو جلد تنظیم شده که جزء اول، مشتمل بر مقدمه مؤلف، مقدمه کتاب (شامل نه امر) و پنج مقصد به ترتیب ۱۲، ۳، ۴، ۱۰ و ۵ فصلی و جزء دوم، دارای یک مقدمه، سه مقصد و یک خاتمه است. نگارنده، بدون وارد شدن در نقل اقوال طولانی، سعی کرده است ضمن ارائه تاریخی مختصر از علم اصول …

توضیحات بیشتر »

بررسی «الناس مسلطون علی اموالهم» در آراء فقها

بررسی «الناس مسلطون علی اموالهم» در آراء فقها

اختصاصی شبکه اجتهاد: در میان کتب فقهی امامیه، در باب سلطنتِ انسان بر اموال خودش، به مقوله «الناس مسلطون علی اموالهم» زیاد استناد می‌شود و بدون بررسی، آن را به پیامبر (ص) نسبت می‌دهند. این حدیث به‌لحاظ سندی ضعیف شمرده می‌شود و همگان نیز به آن اقرار دارند؛ اما برخی معتقدند که عمل اصحاب و فقهای شیعه، ضعف سندی آن را جبران کرده است. آیت‌الله ناصر مکارم شیرازی نوشته است که گرچه این روایت از نگاه سند ضعیف (مرسله) است اما عمل اصحاب متقدم و متاخر امامیه، ضعف سندی این حدیث را جبران می‌کند. (مکارم شیرازی، ۱۴۱۱: ج ۲، ص …

توضیحات بیشتر »

مدارس فکری حوزه نجف و نسبت آن با اندیشه انقلاب اسلامی

مدارس فکری حوزه نجف و نسبت آن با اندیشه انقلاب اسلامی

مؤلف با بررسی موردی مدارس فعال نجف اشرف (مدرسه فکری آیت‌الله خویی، مدرسه فکری آیت‌الله سیستانی، مدرسه فکری شهید صدر، جریان مقتدی صدر، جریان شیخ محمد یعقوبی و…) سیر تطورات تاریخی، اصول و مبانی حاکم بر آن‌ها را زیر ذره‌بین پژوهش قرار داده است. به گزارش خبرنگار اجتهاد، اثر جدید دکتر عبدالوهاب فراتی، عضو هیئت علمی و دانشیار گروه سیاست پژوهشکده نظام‌های اسلامی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی با عنوان «مدارس فکری حوزه نجف و نسبت آن با اندیشه انقلاب اسلامی» از سوی انتشارات مکث اندیشه منتشر شد. مروری بر تحولات دین و سیاست قرن بیستم میلادی، در ایران و …

توضیحات بیشتر »

فقه، مصلحت و حکومت اسلامی/ علی صالحی‌منش

فقه، مصلحت و حکومت اسلامی/ علی صالحی‌منش

شبکه اجتهاد: در مورد مصلحت در فقه سیاسی یا به تعبیری نقش مصلحت در حکومت اسلامی لااقل چهار سؤال اساسی وجود دارد: سؤال اول: حکم مصلحت در افعال حاکم چیست؟ یا به تعبیر دیگر از نظر فقهی چه نسبتی بین مصلحت و فعل حاکم وجود دارد؟ سؤال دوم: ماهیت مصلحت چیست؟ آیا مصلحت همان متعلق احکام است؟ یا فراتر از آن مصالح مادی و گروهی و … نیز مراد است؟ این سؤال را می‌توان به‌گونه‌ای دیگر مطرح کرد: متعلق مصلحت چیست؟ آیا مصلحت شرع بما هو شرع یا مصلحت مسلمانان یا …؟ سؤال سوم: معیار درک مصلحت چیست؟ آیا معیار …

توضیحات بیشتر »

اولین تألیف امام خمینی در اصول فقه: انوار الهدایه فی التعلیقه علی الکفایه

اولین تألیف امام خمینی در اصول فقه: انوار الهدایه فی التعلیقه علی الکفایه

«انوار الهدایه فی التعلیقه علی الکفایه» اولین تألیف امام خمینی در اصول فقه‌ می‌‌باشد که بخشی از اولین دوره تدریس خارج اصول ایشان است و توسط موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، پس از رحلت ایشان در دو جلد منتشر گردید. شبکه اجتهاد: امام ‌خمینی(ره) آثار پرتعداد و پرتنوعی در ساحت دو دانش در هم تنیده و به هم پیوسته فقه و اصول فقه نوشته است، کتابهایی که به تدریج معرفی و تقدیم شما گرامیان خواهند شد. در این میان اولین کتاب در موضوع فقه و اصول، کتاب «انوار الهدایه فی التعلیقه علی الکفایه» بوده است. پیش از معرفی …

توضیحات بیشتر »

متون آموزشی حوزه؛ کاستی‌ها و بایستگی‌ها/ علی نصیری

متون آموزشی حوزه؛ کاستی‌ها و بایستگی‌ها/ علی نصیری

شبکه اجتهاد: برای آن که کاستی‌های متون آموزشی حوزه آشکار گردد، لازم است بایستگی‌های متون آموزشی را مرور کنیم. به نظر می‌رسد هر متن آموزشی مطلوب باید واجد سه ویژگی باشد که عبارتند از: ۱. برخوردار بودن از محتوای مناسب؛ ۲. منطبق بودن با سطح علمی مخاطب؛ ۳. برخورداری از شیوه فرا آموزی. اینک مناسب است درباره هریک از عوامل توضیحاتی ارایه نماییم: ۱. برخورداری از محتوای مناسب هر متن آموزشی به منظور انتقال دادن دانش به مخاطب در یکی از زمینه‌ها،‌ آخرین دستاوردهای دانشمندان آن رشته را به همراه نقد و بررسی به فراخور حال ارایه می‌نماید. وقتی می‌گوییم …

توضیحات بیشتر »

انتشار چهارمین شماره دو فصلنامه «مصباح الفقاهه»

انتشار چهارمین شماره دو فصلنامه «مصباح الفقاهه»

چهارمین شماره دو فصلنامه علمی – تخصصی مصباح الفقاهه به صاحب‌امتیازی معاونت پژوهش حوزه علمیه خراسان منتشر شد. به گزارش شبکه اجتهاد، چهارمین شماره دو فصلنامه علمی – تخصصی مصباح‌الفقاهه، دربردارندۀ مقالات علمی در حوزه مباحث فقه و اصول و با رویکرد انعکاس جدیدترین دستاوردهای علمی و نظریات فقهی و اصولی است که زمینه‌ای را برای تبادل اندیشه و همکاری دانش‌پژوهان، پژوهشگران، طلاب و اساتید حوزه علمیه فراهم می‌کند. نشریه حاضر، با در نظر گرفتن اهدافی ازجمله «کمک به ایجاد تحول فراگیر پژوهشی در سطح حوزه علمیه خراسان، تولید و نگارش متون پژوهشی معتبر جهت پاسخگویی به نیازهای علمی حوزه، …

توضیحات بیشتر »

دوره رکود و تقلید یا دوره تبیین و استحکام!

دوره رکود و تقليد يا دوره تبيين و استحکام!

شبکه اجتهاد: در کتاب‌هایی که درباره تاریخ فقه شیعه نوشته شده (که البته با اشکالات متعدّدی چه از لحاظ ساختار، چه محتوا و چه نگاه تاریخی مواجه است) از دوره صد ساله پس از شیخ طوسی تا عهد مرحوم ابن ادریس حلی، به دوره رکود فقه شیعه و یا دوره مقلّدین شیخ طوسی یاد می‌شود(۱). این مطلب، در بسیاری از کتب تراجمی که به زندگانی این ادریس پرداخته‌اند نیز تکرار شده است. اما به نظر می‌رسد تعبیر «تقلید» و یا «رکود» برای این دوره، از سوئی، نگاه نادرست به تاریخ فقه و ازسوئی، کم لطفی در حقّ فقهاء و زعمای …

توضیحات بیشتر »

برنامه‌های جدید حوزه علمیه در موضوع «فقه معاصر»

برنامه‌های جدید حوزه علمیه در موضوع «فقه معاصر»

مدیر حوزه‌های علمیه گفت: در دو سال گذشته با همراهی اساتید شناخته شده دروس خارج، درس‌هایی را در موضوعات فقه پول، فقه پزشکی، فقه بورس و فقه رمزارزها برگزار کردیم که به همت دفتر فقه معاصر تقریرات این دروس به صورت کتبی فاخر به زودی انتشار خواهند یافت. به گزارش شبکه اجتهاد، استاد علیرضا اعرافی مدیرحوزه‌های علمیه در گفت و گویی برنامه‌های جدید حوزه در موضوع فقه معاصر، آن را نشان از عزم جدی مسئولان و اساتید حوزوی در تحول اجتهادی مطلوب دارد. اعرافی در ابتدا با اشاره به سابقه طولانی حوزه‌های علمیه به این مهم تاکید کرد و گفت: …

توضیحات بیشتر »

معنویت اسلامی عین فقاهت و فقاهت عین معنویت است

معنویت اسلامی عین فقاهت و فقاهت عین معنویت است

استاد حوزه و دانشگاه در تبیین نسبت معنویت و فقاهت گفت: اگر نسبت بین معنویت و فقاهت از منظر نصوص دینی و نه صرفاً کتب فقهی و رساله‌های عملیه سنجیده شود، معنویت عین فقاهت و فقاهت عین معنویت اسلامی خواهد بود. به گزارش شبکه اجتهاد، حجت‌الاسلام والمسلمین عبدالحسین خسروپناه، عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی و استاد حوزه و دانشگاه، در نشست علمی «نسبت معنویت با فقه»، با اشاره به تلقی خود از معنویت و فقه، گفت: قدر متقن مؤلفه‌های بینشی معنویت، اعتقاد به ماوراء طبیعت و حداقل عبور از مرز ماتریالیسم است. باور به هدفمندی طبیعت و …

توضیحات بیشتر »

گفتگوی استاد میرباقری و استاد مددی پیرامون برخی مبانی روش تفقه

گفتگوی استاد میرباقری و استاد مددی پیرامون برخی مبانی روش تفقه

اختصاصی شبکه اجتهاد: استاد سید محمدمهدی میرباقری روز جمعه چهارم تیرماه ۱۴۰۰ با حضور در منزل استاد سید احمد مددی با ایشان دیدار و گفتگو کرد. این جلسه با تکریم و تجلیل اساتید از یکدیگر آغاز شد و به‌سرعت بحث علمی شروع گردید و عمدتاً به بیان شیوا و عالمانه استاد مددی در حوزه‌های مختلف تاریخ، حدیث شناسی و روش شناسی تفقه گذشت و تا حدود اذان ظهر ادامه داشت. کسانی که با استاد مددی آشنا هستند می‌دانند بیان رسا و دل‌نشین، اطلاعات جامع و دقیق در زمینه‌های مختلف، تحلیل‌های عمیق و ریشه‌ای، نگاه فرایندی در تاریخ تفکر و همچنین …

توضیحات بیشتر »

نقد فقهی جمهوری اسلامی؛ عرصه‌ها و آسیب‌ها/ محمد مروارید

نقد فقهی جمهوری اسلامی؛ عرصه‌ها و آسیب‌ها/ محمد مروارید

اختصاصی شبکه اجتهاد: یکم. مبانی انقلاب اسلامی مانند هر حرکت سیاسی-اجتماعی دیگر باید در سه ساحت تعریف شده و از سایر انقلاب‌ها متمایز گردد: الف: وضعیت موجود جامعه، اجزای آن و نهادهای اجتماعی؛ ارزش‌ها، اندیشه‌ها، فرهنگ‌ها، نظام سیاسی و نظام اجتماعی حاکم بر جامعه‌ی امروز چیست؟ ب: وضعیت مطلوب و آرمانی جامعه؛ چه تصویر واقعی و عینی از جامعه‌ی آرمانی وجود دارد؟ چه روابطی میان اجزای جامعه‌ی آرمانی برقرار است؟ جایگاه عدالت، آزادی، مالکیت، ثروت، قدرت و … در این جامعه کجاست؟ آیا در جامعه‌ی آرمانی، باز هم شاهد ارتکاب جرم هستیم؟ آیا در جامعه‌ی آرمانی، ظلم وجود دارد؟ ج: …

توضیحات بیشتر »

درباره تورم علم اصول/ حسن انصاری

درباره تورم علم اصول/ حسن انصاری

شبکه اجتهاد: برخی معتقدند علم اصول و مباحث مختلف آن در طی دویست سال اخیر تورمی بیش از اندازه و نیاز فقه به آن پیدا کرده است؛ به این معنا که یا بسیاری از بحث‌های آن دارای ثمره‌‌ای علمی در مباحث اصلی و سنتی اصول فقه نیست و یا اینکه ثمره‌‌ای در مباحث اجتهادی فقه و فتوا ندارد. درستی و یا نادرستی این داوری را باید در جای خود بررسی کرد. منتهی یک نکته معمولا در این تحلیل و ارزیابی مورد غفلت قرار می‌گیرد و آن اینکه علم اصول تنها مجموعه‌‌ای از مباحثی نیست که در خدمت حجیت در فقه …

توضیحات بیشتر »

طرح پژوهشی «نظام عناصر دین» به دنبال استنباط نظام بین موضوعات گزاره‌های دین است/ ارائه درختواره موضوعات مسائل دین به شکل مستند و مبتنی بر عناوین وحیانی قرآن و روایات

طرح پژوهشی «نظام عناصر دین» به دنبال استنباط نظام بین موضوعات گزاره‌های دین است/ ارائه درختواره موضوعات مسائل دین به شکل مستند و مبتنی بر عناوین وحیانی قرآن و روایات

استادیار جامعه المصطفی در گفت‌وگویی به معرفی طرح نظام عناصر دین پرداخت و گفت: «نظام عناصر دین» عنوان طرحی پژوهشی است که به دنبال کشف درختواره روابط میان عناصر معارف دین به شکل جامع و مستند است. اختصاصی شبکه اجتهاد: ضرورت نگاه منظومه‌ای به دین، امری است که امروزه کمتر اندیشمندی در آن تردید می‌کند. توجه به برخی از ابعاد و تعالیم دینی و نادیده گرفتن ابعاد و آموزه‌های دیگری که به نحوی با موارد دیده شده در ارتباط هستند، خطری است که کمترین آسیب آن، عدم وصول به اهداف دین است. تأکید بر این نکته در سخنان بزرگان به …

توضیحات بیشتر »

صدسالگی حوزه قم در یک نگاه/ رسول جعفریان

صدسالگی حوزه قم در یک نگاه/ رسول جعفریان

اختصاصی شبکه اجتهاد: اعتبار شهر قم و شهرت تاریخی و مذهبی قم سبب توجه به این شهر در مآخذ مختلف تاریخی از قرن دوم هجری به این سوی شده است، به‌طوری که در بیشتر کتاب‌های جغرافیایی نوشته شده در قرن‌های چهارم و پنجم هجری و بعد از آن از این شهر که قدری در مذهب متفاوت با بلاد دیگر بوده، یاد شده و به‌ویژه روی تشیع آن و نیز ویژگی عربی آن با حضور اشعری‌ها، تأکید شده است. نگارش «تاریخ قم» در قرن چهارم آن هم به شکل کاملاً علمی و با اسلوبی ممتاز، در مقایسه با دیگر تواریخ محلی …

توضیحات بیشتر »

امتیازات کتاب «المبسوط» در مقایسه با رسائل و کفایه/ محسن مطلبی

امتیازات کتاب «المبسوط» در مقایسه با رسائل و کفایه/ محسن مطلبی

شبکه اجتهاد: متون و آثار علمی را از یک جهت به دو دسته می‌توان تقسیم کرد؛ متون آموزشی و متون پژوهشی. این متون با توجه به جامعه مخاطب خویش، اقتضائات و ویژگی‌های خاصی را می‌طلبند که باید در هرکدام از آن‌ها رعایت شود و تخطی از این قوانین و قرار دادن هر کدام از این متون به‌جای دیگری نه‌تنها مفید نخواهد بود بلکه آثار سوئی را به همراه خواهد داشت. هدف از تدوین و تألیف متون آموزشی آشنائی دانش‌پژوهان یک علم با معارف آن است از همین رو باید در نگارش و بیان موضوعات اصالت را به مخاطبی داد که …

توضیحات بیشتر »

نمایه دروس خارج «فقه و اصول» حوزه علمیه خراسان منتشر شد

نمایه دروس خارج «فقه و اصول» حوزه علمیه خراسان منتشر شد

نمایه دروس «خارج فقه و اصول»، «خارج فقه معاصر»، و «تفسیر تخصصی» سطح چهار حوزه علمیه خراسان در سال تحصیلی ۱۴۰۱-۱۴۰۰ به‌ منظور برنامه‌ریزی و انتخاب درس مورد نظر طلاب، منتشر شد. به گزارش خبرنگار اجتهاد، فهرست دروس خارج فقه و اصول، فقه معاصر و تفسیر تخصصی سطح چهار حوزه علمیه خراسان در سال تحصیلی ۱۴۰۱-۱۴۰۰ بر اساس نام استاد، نام درس، موضوع درس، مکان و زمان نمایه شد. در این نمایه که از سوی مدرسه عالی سطح چهار حوزه علمیه خراسان منتشر شده است، اطلاعات ۳۱ درس خارج فقه، ۳۰ درس خارج اصول، ۲۱ درس خارج فقه معاصر و …

توضیحات بیشتر »

فراخوان سومین همایش ملی کتاب سال بانوان

فراخوان سومین همایش ملی کتاب سال بانوان

همایش ملی کتاب سال بانوان به همت جامعهالزهرا و برخی دیگر از مراکز حوزوی و علمی برگزار می‌شود. محور ویژه این همایش، آثار منتشرشده (بانوان و آقایان) با موضوع زن و خانواده است. به گزارش شبکه اجتهاد، شرایط آثار ارسال شده به دبیرخانه این همایش عبارت است از: ۱. آثار منتشرشده بانوان اعم از تألیف، ترجمه و تصحیح در عرصه علوم انسانی- اسلامی؛ ۲. مقالات علمی- پژوهشی منتشرشده بانوان در عرصه علوم انسانی- اسلامی؛ ۳. رساله‌های دفاع‌شده سطح ۴ و دکتری بانوان در عرصه علوم انسانی- اسلامی. موضوعات آثار شامل موارد «تفسیر و علوم قرآن، علوم حدیث، منطق، فلسفه و …

توضیحات بیشتر »
Real Time Web Analytics