حکومت و قانون

شبکه اجتهاد: هرگاه سخن از مذاکره به میان می‌آید، برخی آن را در برابر مقاومت و میدان قرار می‌دهند؛ گویی میان دیپلماسی و مبارزه نسبت تضاد وجود دارد. در حالی که سیره نبوی و منطق قرآن، تصویری کاملاً متفاوت ارائه می‌کند. یکی از درخشان‌ترین نمونه‌های تاریخ اسلام، مأموریت حضرت جعفر بن ابی‌طالب(ع) در حبشه است. جعفر طیار در حالی که …

اختصاصی شبکه اجتهاد: «فرآیند تکاملی انقلاب اسلامی»، نقشه راه و برنامه کلان جمهوری اسلامی ایران برای وصول مرحله به مرحله به اهداف میانی و غایی در راستای «اقامه دین و احکام الهی» در قالب حکومت و نظام سیاسی است. حداقل دو الگو در زمینه «فرآیند تکاملی» برای دستیابی به هدف فوق قابل طرح است: «فرآیند تکاملی انقلاب نبوی» و «فرآیند …

اختصاصی شبکه اجتهاد: در بیانات بنیان‌گذار کبیر انقلاب اسلامی و نیز رهبر شهید انقلاب اسلامی، معارف ناب و ژرفی درباره واقعه غدیر خم نهفته است که کمتر مورد توجه و واکاوی قرار گرفته است. آنچه در اذهان عمومی درباره عید غدیر خم بیش از همه شناخته شده، «عید ولایت» بودن این روز است. فراتر از این نیز، حتی در برخی …

شبکه اجتهاد: آنچه به عنوان حدیث غدیر و به نام روز غدیر می‌شناسیم، روایت و حکایتی درباره رخدادی است که در سال دهم هجرت، روز هجدهم ذی حجه، در منطقه غدیر خم رخ داد. هجدهم ذی حجه سال دهم هجرت چنان که روایات تاریخی گزارش کرده‌اند، طی آن، رسول خدا (ص) در حالی که پس از انجام تنها حج تمتع …

شبکه اجتهاد: تاریخ انقلاب اسلامی بر پیوند «ایمان» و «عقلانیت» استوار است؛ مکتبی که از امام(ره) آغاز شد و در دوران رهبر شهید به بلوغ رسید. اکنون در آستانه ۱۴ خرداد، بازخوانی این عقلانیت برای بقای جبهه حق ضرورتی حیاتی است. حقیقت این مکتب، مسیری میانه است که نه به بن‌بست سازش می‌رسد و نه در چاه تندروی سقوط می‌کند. …

شبکه اجتهاد: بزرگمردی فقیه و شهید، را می‌شناسم که بیش از «نیم قرن»، مهمترین دغدغه‌اش نسبت به حوزه‌های علمیه، تبیین و تفهیم «ماموریت بنیادین حوزه‌های علمیه» برای «حوزویان و متولیان اداره حوزه» بود! آنچه در ادامه می‌آید، آخرین کلمات و بیانات آن امام شهید خطاب به حوزه‌های علمیه در منشور حوزه سرآمد و پیشرو است. او معتقد بود «ماموریت حوزه، …

اختصاصی شبکه اجتهاد: تبیینِ مشروعیتِ بین‌المللی و فقهیِ اقدام جمهوری اسلامی ایران علیه پایگاه‌های نظامی ایالات متحده در منطقه، مستلزمِ واکاویِ «حق دفاع» در برابر تجاوزاتی است که نظم حقوقی و حیات انسانی را به مخاطره انداخته‌اند. در فقه اسلامی و نظام حقوق بین‌الملل، اصل بر «منع توسل به زور» (Prohibition of the use of force) استوار است؛ اما همین …

اختصاصی شبکه اجتهاد: در سال‌های ابتدایی رهبری قائد شهید، برخی کج‌اندیشان داخلی با طرح این ادعا که ولایت فقیه در امر حکومت مشروط به اعلمیت فقهی است، کوشیدند جانشینی ایشان از امام خمینی(ره) در جایگاه ولایت مطلقه فقیه را نامشروع جلوه دهند؛ از آن‌رو که مدعی بودند ایشان اعلم فقهای زمان خود نیست. این افراد با ترویج گسترده این ادعا …

اختصاصی شبکه اجتهاد: به شهادت رساندن مقام عالی‌رتبه رهبری و مرجع دینی، حضرت آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای، نه تنها جنایت علیه یک فرد، بلکه جنایتی علیه نظام اسلامی، حاکمیت ملی و اراده ملت ایران و مسلمانان بود. این اقدام، نقض آشکار تمامی مرزهای حقوق بین‌الملل و اصول بنیادین فقه سیاسی اسلام است. از این‌رو، مطالبه قصاص، صرفاً یک حق شخصی نیست، …

شبکه اجتهاد: از منظر دینی و فقهی حذف دشمن دارای شرایط و احکامی است و هر دشمنی را نتوان، صرفاً به جهت دشمنی، به صورت رسمی و یا غیررسمی نابود کرد. در مواردی که دشمن مرتکب جنایتی شده، که جزای آن مرگ است، و امکان کشتن و حذف رسمی او وجود ندارد، می‌توان از ابزار حذف غیر علنی بهره برد. …

در پی انتشار بیانیه‌ برخی نویسندگان منسوب به الازهر مصر، شورای فقهی مرکز تحقیقات مجلس شورای اسلامی، به‌عنوان مرکز فقهی ـ حقوقی، پس از بررسی بیانیه مذکور، پاسخی را به شرح ذیل ارائه نمود و آمادگی خود را برای گفتگوی سازنده علمی با علمای الازهر در این خصوص اعلام کرد. به گزارش شبکه اجتهاد، در بیانیه شورای فقهی مرکز تحقیقات …

شبکه اجتهاد: پیمان ابراهیم، از منظر فقه بین‌الملل اسلامی، یک «عقد» بود ــ توافقی دوطرفه میان دولت‌های امضاکننده که بر اساس آن، طرفین متعهد به «عادی‌سازی روابط» و «خودداری از اقدامات خصمانه» علیه یکدیگر می‌شدند. اما هر عقدی، در منطق فقه، تابع «شرایط صحت» و «موجبات فسخ» است. آنچه در ۷۵ روز جنگ ۲۰۲۶ رخ داد، از منظر فقهی، چیزی …

شبکه اجتهاد: دین مبین اسلام، نظامی جامع و فراگیر است که برای هدایت بشر در تمامی شئون زندگی، از فردی تا اجتماعی و بین‌المللی، اصول و قواعدی را ارائه داده است. فقه، به عنوان استنباط و تبیین این احکام، همواره در تلاش بوده تا با رویکردی پویا و واقع‌بینانه، به مسائل نوظهور و پیچیدگی‌های دنیای متغیر پاسخ دهد. در این …

آیت‌الله مکارم شیرازی در سخنانی بر اهمیت روابط با کشورهای همسایه تأکید و اظهار داشت: در شرایط کنونی که کشور با برخی دولت‌های مستکبر و رفتارهای غیرمنطقی آن‌ها مواجه است، باید بیش از گذشته روابط خود را با همسایگان حفظ و تقویت کنیم، البته به شرطی که آنها نیز حسن همجواری را رعایت کنند. به گزارش شبکه اجتهاد، حضرت آیت‌الله …

اختصاصی شبکه اجتهاد: این یادداشت، چارچوبی جامع برای فهم الهیاتی جنگ و مقاومت فراهم می‌آورد. این درک، نه تنها به تبیین چرایی و چگونگی مقاومت کمک می‌کند، بلکه آن را به یک امر ارزشمند، مقدس و در نهایت، راهی به سوی تحقق عدالت و صلح جهانی معرفی می‌نماید. بخش اول: مبانی نظری الهیات جنگ الهیات جنگ، به عنوان یکی از …

آیت‌الله مکارم شیرازی بیا بیان اینکه ما قدردان زحمات دولت محترم در این ایام سخت خصوصاً در جهت تدارک مایحتاج مردم هستیم، تصریح کرد: در برخی موارد اقدام کافی در کنترل قیمت‌ها صورت نگرفته در حالی که امکانات و ابزارهای لازم در اختیار دولت محترم است که می‌تواند با وضع قوانین مشخص و کنترل بازار، افزایش‌های غیرمتعارف را مدیریت کند. …

شبکه اجتهاد: بعثت به‌مثابه ضرورت هدایت و ترجمه حقیقت در تاریخ انسانی: در سنت حکمت اسلامی و الهیات عقلی، بعثت هرگز به‌مثابه یک واقعه صرفاً تاریخی یا مقطعی فهم نشده، بلکه پاسخی به یک نیاز ساختاری در ساحت وجودی و اجتماعی انسان تلقی گردیده است؛ چنان‌که برخی پژوهش‌ها تصریح می‌کنند «نبوت پاسخی به محدودیت عقل عملی در هدایت جمعی انسان …

اختصاصی شبکه اجتهاد: میراث فکری استاد شهید آیت‌الله مرتضی مطهری؛ همچنان یکی از منابع راهگشا و چراغی برای مسائل نظری جمهوری اسلامی است. نگارنده در جست‌وجوی سرفصل‌هایی از آن میراث است؛ برای پاسخی به این پرسش اساسی: از منظر شهید مطهری، نخستین گامِ خودکفایی فکری در سپهر معرفتی جمهوری اسلامی کدام است؟ شهید مطهری از جمله متفکرانی بود که علوم …

شبکه اجتهاد: یکی از بخش‌های مهم اما مغفول در چهار پیام نخست رهبر انقلاب حضرت آیت‌الله امام سیدمجتبی خامنه‌ای، بخش مربوط به کشورهای همسایه ایران است. بخش معتنابهی از هر چهار پیام نخستین به همین موضوع اختصاص داده شده است. و این از اهمیت موضوع و راهبردی بودن آن در دوران جدید حکایت دارد: نخستین پیام: ۲۱ اسفند ۱۴۰۴: «قسمت …

اختصاصی شبکه اجتهاد: دوازدهم اردیبهشت سالروز شهادت معلم بزرگ، مرتضی مطهری است. به جاست که به جای نگاه سطحی به این روز به عنوان مناسبتی تقویمی، نگاهی عمیق و درس‌آموز به آن داشته باشیم؛ نگاهی که با درس گرفتن از تاریخ، شمعی برای آیندۀ ما برفروزد. بر این بنیان، قیاس میان شخصیت دو فردی که در این واقعه نقش اصلی …

اختصاصی شبکه اجتهاد: آنچه در پیام حضرت آیت‌الله سید مجتبی حسینی خامنه‌ای، رهبر معظم انقلاب اسلامی (مدّظلّه‌العالی)، به مناسبت روز ملی خلیج فارس (۱۰ اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۵) مشاهده شد، تجلّیِ بیاناتی برآمده از فقه تمدن‌ساز بود؛ فقهی که در جهان معاصر، در مکتب امامین انقلاب (امام خمینی (ره) و رهبر شهید انقلاب) به اینگونه متبلور گشته است. این پیام به روشنی …

اختصاصی شبکه اجتهاد: در این نوشتار نسبت فقه و همبستگی اجتماعی و نقشی که فقه در همبستگی اجتماعی در جنگ رمضان ایفا کرده، نکاتی اشاره خواهد شد. نکته اول: همبستگی اجتماعی پدیده‌ای است که بر پایه آن در سطح یک گروه یا یک جامعه، اعضا به یکدیگر وابسته و به طور متقابل نیازمند یکدیگر هستند. همبستگى اجتماعى جامعه ناشى از …

استاد محمدجواد فاضل لنکرانی، رئیس مرکز فقهی ائمه اطهار(ع)، با بیان اینکه اینکه امروز میدان تحقیق در دین هزاران برابر گذشته است، نظریه «الاسلام هو الحکومه» به عنوان مهم‌ترین، بزرگترین و دقیق‌ترین نظریه فقهی و سیاسی امام راحل یاد کرد که متأسفانه روی آن کار نشده است. به گزارش خبرنگار اجتهاد، استاد محمدجواد فاضل لنکرانی، رئیس مرکز فقهی ائمه اطهار(ع)، …

شبکه اجتهاد: یکی از پرسش‌هایی که در روزهای جنگ مطرح می‌شود، پرسش از نسبت میان آیه ۱۹۵ سوره مبارکه بقره «وَ لا تُلْقُوا بِأَیْدیکُمْ إِلَى التَّهْلُکَه» با ادله جهاد است. برخی بر این نظر هستند که این آیه می‌تواند ادله جهاد را تقیید بزند. این دیدگاه، سابقه‌ای هم در کتب فقهی دارد. برخی فقها مانند محقق کرکی بر آن شده‌اند …

شبکه اجتهاد: یکی از عناوینی که در باور فقیهان، حکم شرعی بدان تعلق یافته است، عنوان «تکثیر سواد المشرکین» است. قدیمترین سخنی که در این موضوع در دست داریم، سخن ابن‌عباس است که در شأن نزول آیه‌ی مبارکِ «إِنَّ اَلَّذِینَ تَوَفّٰاهُمُ اَلْمَلاٰئِکَهُ ظٰالِمِی أَنْفُسِهِمْ قٰالُوا فِیمَ کُنْتُمْ قٰالُوا کُنّٰا مُسْتَضْعَفِینَ فِی اَلْأَرْض» می‌گوید: گروهی از مسلمانان که هجرت نکرده بودند …

یکی از فضلای حوزه قم که در آن ایام در عراق به سر می‌برد، خدمت آقای سید محمدرضا سیستانی رسیده بود. ایشان نقل می‌کردند که شب گذشته آیت‌الله سیستانی تا صبح نخوابیده بودند و با نگرانی شدید، اخبار حمله آمریکا به ایران را دنبال می‌کردند. آیت‌الله سیستانی شاید بیشتر از ما نسبت به سرنوشت ایران و رویدادهای آن حساس و …

شبکه اجتهاد: از نظر فقهی، بازدارندگی تحت چه عنوانی تحلیل می‌شود؟ پس از آنکه متجاوز عقب نشست، تنبیه او جهت بازدارندگی تحت کدام عنوان فقهی قرار می‌گیرد؟ حدود ناشی از بازدارندگی متکی به سطح تجاوز دشمن است یا خیر؟ دشمن آمریکایی-اسرائیلی در حال تخریب تأسیسات نفتی و شریان‌های حیاتی کشور است، آیا می‌توان مقابله به مثل نمود؟ حد این مقابله …

شبکه اجتهاد: فقه شیعه در طول ادوار گذشته و با تطور زمان و تحول زمانه بر بالندگی خود افزوده و هرچه از زمان تأسیس خود فاصله می‌گیرد، بر عمق و سطح خود افزوده و روش‌های خود را نیز تکامل بخشیده‌است. فقه زمان امام‌صادق(ع) که از بساطت و سادگی برخودار بود، در قرن چهارم به‌صورت علمی مستقل در آمده و روش …

اکنون یک زمان فترت در نظر گرفته شود؛ زمانی که در آن فعلاً جنگی رخ ندهد تا قراردادی برای خاتمه جنگ شکل بگیرد و سرنوشت جنگ به نقطه‌ای ملموس برسد. طبیعتاً اگر این حالت از این سنخ باشد، تابع قواعد جنگ است؛ یعنی جنگ همچنان برقرار است، اما فعلاً دست از درگیری کشیده شده و ترک مخاصمه صورت گرفته تا …

ای علمای گران‌قدر! تاریخ تنها وقایع را ثبت نمی‌کند، بلکه مواضع را نیز ثبت می‌نماید؛ و ترازوی الهی دقیق‌تر از ترازوی سیاست است. پس چنان باشید که خداوند فرمان داده است: «برپا دارندگان قسط باشید». سخن حق را بگویید، و جز از خدا مترسید، و این مقطع را نقطه عطفی برای احیای وحدت امت، صیانت از کرامت آن، و حفظ …