قالب وردپرس افزونه وردپرس
خانه / یادداشت فقهی و اصولی

یادداشت فقهی و اصولی

یادداشت فقهی و اصولی

آسیب‌ زدایی از فرهنگ عاشورا؛ پیشینه و گونه شناسی/ علی آقاجانی

آسیب‌ زدایی از فرهنگ عاشورا؛ پیشینه و گونه شناسی/ علی آقاجانی

اختصاصی شبکه اجتهاد: نخستین گام برای شناخت موضوع، آن است که مشخص سازیم منظور از جریان شناسی و پیشینه مبارزه با آسیب‌های فرهنگ عاشورا چیست؟ و درصد کاوش چه محدوده زمانی هستیم. بنابراین، در ابتدای بحث، روشن می‌سازیم که منظور، مبارزه با آن‌ها به عنوان یک سنت اجتماعی خاص است. محدوده زمانی آن را نیز، آغاز نخستین حرکت‌های روشن فکری در ایران و ورود مدرنیسم بدان فرض می‌گیریم و هم‌چنین محدوده مکانی آن نیز، عمدتاً ایران، عراق، لبنان و سوریه می‌باشد که بیش‌ترین شیعیان را در خود جای داده است؛ حال باید به این پرسش پاسخ داد که سابقه این …

توضیحات بیشتر »

نقد تحلیل احمد قابل از واقعه عاشوراء/ حسن انصاری

نقد تحليل احمد قابل از واقعه عاشوراء/ حسن انصاری

شبکه اجتهاد: از مرحوم احمد قابل یک فایل ویدئویی هست که در آن تحلیل تازه‌ای از واقعه عاشوراء به دست می‌دهد. بن مایه آن تحلیل نادرست که از سوی برخی دیگر از نمایندگان روشنفکری دینی هم در این سال‌ها مطرح شده به روایتی برمی‌گردد که ساخته و پرداخته جناح اموی در میان محدثان است. از مطالب نادرستی که بسیار در این سال‌ها در تحلیل واقعه عاشوراء و قیام سید الشهدا (ع) به آن استناد می‌شود این است که گفته می‌شود حضرت به عمر بن سعد پیشنهاد داد که بگذارند به جای بیعت با عبید الله بن زیاد یکی از این …

توضیحات بیشتر »

ایران، سرزمین زیستِ عفیفانه/ محمدرضا قائمی‌نیک

ایران، سرزمین زیستِ عفیفانه/ محمدرضا قائمی‌نیک

شبکه اجتهاد: ماجراهای حداقل دو سال گذشته به‌خوبی نشان می‌دهد که نهادهای مختلف جمهوری اسلامی، مخصوصاً نهادهای فرهنگیِ آن در حوزۀ حجاب، دچار کاستی‌های فراوانی هستند. جمهوری اسلامی از یک سو، به‌دلیل گره‌خوردنِ حجاب شرعی با احکام شریعت اسلام و پذیرفتنِ اسلامی سیاسی و آموزۀ امر به‌معروف و نهی از منکر و به‌تبع، قانونی‌بودنِ حجاب شرعی در ایران، نمی‌تواند از این حرام سیاسی و شرعی دست برداشته و تن به کنارگذاشتنِ قانون حجاب بدهد. اما از سوی دیگر، دستگاه‌ها و ایده‌های فرهنگیِ او به‌وضوح نتوانسته‌اند در مقابل بارِ سنگین فرهنگیِ بی‌حجابیِ معاصر غربی و اکنون، جهانی‌شده، مقاومت کنند. عرفی‌شدن و …

توضیحات بیشتر »

نتیجه انتخابات و الهیات تغییرات اجتماعی/ محسن الویری

نتیجه انتخابات و الهیات تغییرات اجتماعی/ محسن الویری

شبکه اجتهاد: درباره تغییرات اجتماعی که یکی از مهمترین مباحث دانش جامعه‌شناسی و سطحی از آن موضوع دانش فلسفه نظری تاریخ است، انبوهی از آیات قران و روایات وجود دارد. بازخوانی این بحث علمی با دخالت دادن مضامین و رویکرد برگرفته از متون دینی خوانشی نو به دست می‌دهد که می‌توانیم آن را “الهیات تغییرات اجتماعی بنامیم. شش نکته‌ای که ذیلا و معطوف به انتخابات اخیر به آن اشاره می‌شود، همگی از منظر الهیات تغییرات اجتماعی نوشته شده‌اند. یک. چرایی پایان یافتن زودهنگام دولت سیزدهم و جا به جا شدن آن با دولتی نو با رویکردی متفاوت: برخی علاقمندان به …

توضیحات بیشتر »

حوزه علمیه هنوز به حکومت نرسیده است!/ یحیی عبدالهی

حوزه علمیه هنوز به حکومت نرسیده است!/ یحیی عبدالهی

شبکه اجتهاد: در این انتخابات، حوزه علمیه همه توان خود را بسیج کرد تا مردم را به انتخاب درست برساند، همه علما، سخنرانان، نهادهای دینی پشت سر کاندیدای ارزشی قرار گرفتند اما کاندیدای رقیب که نه برنامه خاصی داشت، نه جاذبه‌ای، نه کارنامه‌ای، نه بیانی و با وجود نقطه ضعف‌های آشکار با فاصله قابل توجه‌ای پیروز شد و ریاست جمهوری کشور ایران را برعهده گرفت. این نشان می‌دهد حوزه علمیه از مناسبات اجتماعی عقب مانده است و از جایگاه راهبری و هدایت اجتماعی فرسنگ‌ها فاصله دارد. حداکثر توان او اعزام مبلغ به تعدادی روستا و مسجد است که طیف خاصی …

توضیحات بیشتر »

دین و تکنولوژی/ احمد مبلغی

دین و تکنولوژی/ احمد مبلغی

شبکه اجتهاد: دین با شگفتی‌هایی مواجه است، همان‌طور که در قرآن کریم آمده است: «فَبُهِتَ الَّذِی کَفَرَ». اگر اصحاب دین از فناوری به شکل علمی، عمیق و معاصر بهره‌برداری کنند، فرآیند شگفت‌زدگی کفر در این عصر به‌طور عمیق‌تر و گسترده‌تری انجام خواهد شد. فناوری که گاهی به عنوان تهدیدی برای دین در نظر گرفته می‌شود، در واقع ابزاری قدرتمند و برجسته برای تقویت فهم دین و انتشار ارزش‌های آن به روش‌های نوآورانه است. دانش دینی مبتنی بر اصول علمی، شک و تردیدها را از بین می‌برد. در عصر مدرن، فناوری به ارائه توضیحات دینی به روش علمی و منطقی کمک …

توضیحات بیشتر »

اغتنام فرصت؛ کتابخانه‌های شیعه و دیپلماسی فرهنگی با عربستان سعودی/ علی راد

اغتنام فرصت؛ کتابخانه‌های شیعه و دیپلماسی فرهنگی با عربستان سعودی/ علی راد

شبکه اجتهاد: سفیر عربستان سعودی شنبه نهم تیرماه ۱۴۰۳ از کتابخانه تخصصی علوم حدیث قم بازدید نمود؛ در روند این بازدید سفیر عربستان از پیشینه، ساختار، رویکرد و ظرفیت‌های این کتابخانه در موضوع کتاب حدیث (به ویژه اهتمام این کتابخانه به پژوهش‌های حدیثی اهل سنّت) آشنا گردید که در نوع خود کم نظیر است. ضمن سپاس از حجت‌الاسلام والمسلمین معراجی، مدیر محترم کتابخانه تخصصی علوم حدیث که زمینه این بازدید را فراهم آوردند؛ نکاتی چند در ضرورت، اهمیت و کارکرد تداوم این گونه بازدیدهای علمی و فرهنگی را یادآور‌ می‌شوم. یک. در جهان معاصر، برای تحقق آرمان قرآنی امت واحده …

توضیحات بیشتر »

بررسی موانع و راهکارهای ارتقای مشارکت سیاسی/ علی آقاجانی

درآمدی بر تحول در مسأله تقلید؛ تبعیض و تعویض و تیسیر/ علی آقاجانی

اختصاصی شبکه اجتهاد: مشارکت سیاسی یکی از بنیادهای مهم سلامت اجتماعی و سیاسی جامعه قلمداد می‌شود و سرمایه اجتماعی عظیمی تلقی می‌گردد. از سوی دیگر افزایش مشارکت سیاسی از جمله الزامات سیاست در جهان جدید است. توسعه کمی و کیفی ابزارهای ارتباط جمعی بر آگاهی‌های شهروندی افزوده است و افزایش دانش و آگاهی بر مطالبات مشارکت سیاسی تأثیر جدی گذاشته است. از این رو توان پاسخ به تقاضاهای مستمر و متراکم نیازمند ذهنی آماده و اندیشه‌ای منسجم جهت سامان دادن بدان است. قرآن منبعی اصیل و اساسی برای رجوع و پاسخ بدین نیاز است که با اذهانی پویا و خلاق …

توضیحات بیشتر »

انتخابات و تکلیف مدنی؛ مردم در شکل‌گیری «دولت مقتدر» چه سهم و نقشی دارند؟/ نجمه کیخا

انتخابات و تکلیف مدنی؛ مردم در شکل‌گیری «دولت مقتدر» چه سهم و نقشی دارند؟/ نجمه کیخا

شبکه اجتهاد: از تمایزات بسیار مهم دیدگاه‌های شهید بهشتی با غالب اسلام‌گرایان این است که وی ضمن تأکید بر اجرایی شدن قوانین اسلام در جامعه، همزمان دغدغه حفظ «آزادی» و «اختیار» انسان را نیز دارد. او همانگونه که همچون امام خمینی(ره) و استاد مطهری و دیگر رهبران فکری زمانه، اسلام را دینی جامع و «دین» و «سیاست» را همگام هم می‌داند، در پی آن است تا کامل بودن قوانین اسلام را نافی اختیار و مسئولیت اجتماعی انسان نداند و هر دو را باهم پیش برد. ترکیب همزمان اطاعت و پیروی با اختیار و خلاقیت با همان واژه پرکاربرد در اندیشه …

توضیحات بیشتر »

غفلت از مبنا و جفای قلم/ محمد متقیان تبریزی

غفلت از مبنا و جفای قلم/ محمد متقیان تبریزی

شبکه اجتهاد: جناب آقای مرتضی جوادی آملی، در بیانیه حمایت از یکی از کاندیداهای ریاست جمهوری، نکاتی را نیز در نسبت با «حکومت اسلامی» بیان داشته که، نه تنها خالی از اشکال نبوده، بلکه کاملاً مخالف تفکرات والد ایشان، حضرت آیت‌الله جوادی آملی می‌باشد. در دو بخش به بیانیه ایشان پاسخ داده می‌شود. بخش اول: ولایت عامه فقیه، رأی غالب فقها ایشان در خصوص حکومت دینی، دیدگاه خود را چنین بیان می‌کند: «سیاست و مشخصاً حکمرانی به صورت طبیعی در زمره پیچیده ترین علوم و دشوارترین عمل به شمار می‌آید. صحنه‌های تاریک و روشن حاکمیتها در پهنه  تاریخ شاهد صدق …

توضیحات بیشتر »

«روحانیت یا طبقه روحانیت!» امام خمینی، کدامیک را از مناصب قدرت منع کردند؟/ محمدصابر صادقی

«روحانیت یا طبقه روحانیت!» امام خمینی، کدامیک را از مناصب قدرت منع کردند؟/ محمدصابر صادقی

اختصاصی شبکه اجتهاد: سال‌هاست که طیف سنتی حوزوی در پی بیرون کشیدن پای حوزه و روحانیت از امر سیاسی و حکومت است. این طیف در لایه معتقدین به نظام و امام و آقا نیز مبتنی بر چند گزاره از امام راحل در پی اثبات نظریه خویش است و آرزو می‌کند که هیچ چیزی از سیاست و حکومت به پای حوزه و روحانیت نوشته نشود و این دو در تنزه تام خود قرار گیرند و مخاطرات امر سیاست و حکومت و مشکلات و معضلات آن در پرونده حوزه و روحانیت ثبت نگردد و مردم، ما حوزویان را مسئول ندانند و از …

توضیحات بیشتر »

نسبت روحانیت با ریاست جمهوری و پست‌های کلیدی حاکمیت/ مهدی عبداللهی

نسبت روحانیت با ریاست جمهوری و پست‌های کلیدی حاکمیت/ مهدی عبداللهی

اختصاصی شبکه اجتهاد: در نسبت دین و حکومت متناظر با نسبت دین و دنیا، دین و جامعه، دین و علم و امثالهم نگاه‌های گوناگونی وجود دارد که بر اساس تعریف دین و تعریف حکومت، در یک تقسیم بندی می‌توان در سه مقیاس نسبت حداقلی، نسبت میانه و نسبت حداکثری دسته‌بندی نمود. یکی از نگاه‌های متعالی و حداکثری در نسبت اسلام و حکومت، نظریه حضرت امام خمینی ره است که تحت عنوان «الاسلام هو الحکومه» قابل تبیین می‌باشد. در این نگاه؛ اسلام در حکومت امتداد می‌یابد و در واقع حکومت شأنی از شئون نهاد دین است. توضیح اینکه حاکمیت، اصالتاً متعلق …

توضیحات بیشتر »

روش فقهی استاد شهید مطهری/ احمد مبلغی

روش فقهی استاد شهید مطهری/ احمد مبلغی

شبکه اجتهاد: بسیاری از فقهاء و متفکران به مسئله‌ (چگونه شریعت “جهان متحول در بستر زمان” را پوشش می‌دهد؟ و چگونه فقیه می‌تواند این پوشش تشریعی را در روش فقهی خود فعال و اعمال کند؟) پرداخته اند. این مسئله دو مرحله برای بررسی دارد: مرحله اول: چه مکانیزمی را شریعت برای پوشش تحولات زمانی در خود تعبیه کرده است؟ مرحله دوم: چه منهج فقهی برای استفاده از این قابلیت‌های نهفته در شریعت وجود دارد که باید فقیه آن را فهم و کشف کند و در روش استنباطی خود منظور نظر بدارد؟ از جمله این متفکران، شهید مطهری است که به …

توضیحات بیشتر »

انتخابات و دوگانه «رعایت قانون» و «مشارکت حداکثری»/ هادی عجمی

انتخابات و دوگانه «رعایت قانون» و «مشارکت حداکثری»/ هادی عجمی

شبکه اجتهاد: پس از اعلام اسامی تأیید صلاحیت‌‌شدگان از سوی شورای نگهبان و عدم احراز صلاحیت برخی رجال سیاسی که در دوره‌های قبل تأیید صلاحیت شده بودند، دوباره یک دوگانه قدیمی بر زبان‌ها جاری شد؛ دوگانه «رعایت قانون» و «مشارکت حداکثری». به این معنا که اگر بخواهیم مشارکت حداکثری داشته باشیم، باید از هر گروه سیاسی افرادی تأیید صلاحیت شوند که این امر مستلزم توجه کمتر به قانون است. از سویی دیگر اگر بخواهیم قانون را رعایت کنیم، ممکن است برخی افراد تأیید صلاحیت نشوند و تنوع سیاسی کاندیداها کم باشد. اکنون این سؤال مطرح می‌شود که آیا میان عمل …

توضیحات بیشتر »

تناسب مقام فقاهت با ریاست دولت/ علی‌محمد رجبی

تناسب مقام فقاهت با ریاست دولت/ علی‌محمد رجبی

شبکه اجتهاد: در هفته‌ای که گذشت برخی چهره‌‌‌ها و جریان‌‌‌‌های مطرح انقلابی از بعضی فقهای شناخته شده حوزه‌‌‌های علمیه برای حضور در انتخابات ریاست جمهوری دعوت کرده‌اند. موضوعی که می‌‌‌‌‌بایست با تعمق بیشتری به آن پرداخت. حضور یک مجتهد در راس دولت می‌‌‌‌‌تواند وزانت مقام ریاست جمهوری را ارتقاء دهد، انطباق امور اجرایی با مبانی فقهی را افزایش دهد، الگوی سیاست‌‌‌‌ورزی مومنانه را پررنگ‌تر نماید و در پیاده سازی دولت اسلامی در زنجیره تمدن اسلامی موثر باشد. اما برای قضاوت دقیق‌‌‌‌تر در خصوص تناسب مقام فقاهت با ریاست دولت و ضرورت انطباق این دو جایگاه باید نگاهی عمیق به عوامل …

توضیحات بیشتر »

تصدی‌گری روحانیت در مناصب اجرائی/ مهدی عبداللهی

تصدی‌گری روحانیت در مناصب اجرائی/ مهدی عبداللهی

شبکه اجتهاد: آیا نظر امام خمینی (ره) عدم پذیرش مناصب حکومتی توسط روحانیون نبوده است؟ کلام و تشخیص امام حاضر، «حجت» است که ممکن است با تشخیص حضرت امام (ره) هم متفاوت باشد، حتی تطور در اندیشه و کلام ولی امر هم ممکن است و ملاک، آخرین تشخیص و فرمایش است، کما اینکه حضرت امام (ره) در مسئله‌ای تغییر نظر خود را اینگونه تبیین فرمودند: «… مساله یک چیزی نیست که آقایان به ما بگویند: شما آن روز این جوری گفتید. راست است، ما آن روز خیال می‌کردیم که در این قشرهای تحصیلکرده و متدین و صاحب افکار، افرادی هستند …

توضیحات بیشتر »

«حج برائت»؛ برائت دیپلماتیک دولت‌ها یا برائت تمدنی ملت‌ها؟/ حبیب‌الله بابائی

«حج برائت»؛ برائت دیپلماتیک دولت‌ها یا برائت تمدنی ملت‌ها؟/ حبیب‌الله بابائی

شبکه اجتهاد: آنچنانکه خداوند به حضرت ابراهیم (ع) امر کرده است، حج مسلمانان باید منفعتی (سیاسی، اقتصادی، و فرهنگی) به حال امت اسلام داشته باشد (یَأْتُوکَ رِجٰالاً وَ عَلىٰ کُلِّ ضٰامِرٍ یَأْتِینَ مِنْ کُلِّ فَجٍّ عَمِیقٍ‌ لِیَشْهَدُوا مَنٰافِعَ لَهُمْ). در بیان رهبر حکیم انقلاب «حجاج دنیای اسلام که به نمایندگی از امت اسلام حج به جا می‌آورند، باید تأسی کنند به حضرت ابراهیم (پدر توحید و پدر پیامبران عظیم الشأن) و سبک بندگیِ او در بت‌شکنی و دوری از هرگونه شرک (در آیات «وَجَّهْتُ وَجْهِیَ لِلَّذِی فَطَرَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ حَنِیفاً مسلما وَ ما أَنَا مِنَ الْمُشْرِکِینَ» و نیز «وَ …

توضیحات بیشتر »

نامسأله گی کاندیدای مجتهد!/ محسن قنبریان

نامسأله گی کاندیدای مجتهد!/ محسن قنبریان

شبکه اجتهاد: آیا مساله واقعی میدان ریاست جمهوری۱۴۰۳، مجتهدِ فقه نظام بودن یا نبودن است؟! یا خلأ کسی که بتواند جامع نیروهای درون نظام در راستای جمع بین دوگانه سخت: وحدت و خلوص(۱) باشد؟! که نه دولت را سهامی و چندپاره کند و به نام وحدت، راهبری در مسیر انقلاب و آرمان‌هایش را گم کند و نه صرفا با خلوص گرایی توان و مقبولیت کار با بخشی از نیروهای انقلاب -به زعمش خالص‌تر- را داشته و به امر ملی ضربه بزند! اینها «مجتهدِ فقه نظام / جامع ظرفیت‌ها و فعلیت‌های نظام» دو حد وسط متفاوتند و هریک به سمتی می‌برند. …

توضیحات بیشتر »

«دلم سوخت» و فرصتی برای تأمل در یک مسأله کلان فقهی‌ـ‌اخلاقی/ محمد عشایری منفرد

«دلم سوخت» و فرصتی برای تأمل در یک مسأله کلان فقهی‌ـ‌اخلاقی/ محمد عشایری منفرد

شبکه اجتهاد: رهبر معظم انقلاب، با جمله‌ی بیدارگرِ «دلم سوخت»، صاحب این قلم را به یاد ادله‌ای انداختند که به اندازه‌ی شایسته به عرصه فقاهت، بویژه فقه اجتماعی و فقه رسانه، وارد نشده‌ است. آن‌چه دل رهبری را سوزانده، این است که در وجود رئیس جمهور فقیدمان، «نعمت»ها و «معروف»هایی وجود داشت، که نادیده انگاشته شده است. همین «نادیده انگاشتن نعمت‌ها و معروف‌ها در یک جامعه»، مسأله‌ای است که نیاز به تأمل فقهی دارد: ۱- در دعای بیستم صحیفه  سجادیه (ع)، “برجسته کردن معروفی که از دیگران سر می‌زند”، یکی از مکارم اخلاقی قلمداد شده (افشاء العارفه). در تراث روایی …

توضیحات بیشتر »

شرایط شرعیِ «احساس وظیفه برای مشارکت و نامزدی»/ ذبیح‌الله نعیمیان

شرایط شرعیِ «احساس وظيفه برای مشارکت و نامزدی»/ ذبیح‌الله نعیمیان

شبکه اجتهاد: بسیاری از افراد هستند که در فعالیت‌های انتخاباتی خود را نامزد کرده و وارد فرایند انتخابات می‌شوند. دراین‌میان، برخی از آنان بر این گمانند که چون حضرت یوسف (ع) خود را برای تصدّی «خزائن ارض» معرفی کرد، آنان بی‌هیچ شرطی می‌توانند و باید به این کار مبادرت ورزند و عرصه‌های انتخابات را با نامزدی خود زینت بخشند. این «خودصالح‌پنداری» یا «خویش‌اصلح‌انگاری» است که آنان را متوجه این آیه‌ی نکته‌آموز کرده است که «قَالَ اجْعَلْنِی عَلَى خَزَائِنِ الْأَرْضِ إِنِّی حَفِیظٌ عَلِیمٌ» (یوسف / ۵۵). در مقابل، رویکرد دینی ایجاب می‌کند که در صورتی آنان حق دارند به این کار …

توضیحات بیشتر »

تأملی پیرامون دیدگاه فقهی آیت‌الله خامنه‌ای/ محمد متقیان تبریزی

تأملی پیرامون دیدگاه فقهی آیت‌الله خامنه‌ای/ محمد متقیان تبریزی

شبکه اجتهاد: بیانات متعددی از آیت‌الله خامنه‌ای پیرامون نقش مردم در حکومت اسلامی – هم در دوران ریاست جمهوری و هم در دوران رهبری- وجود دارد، که می‌تواند نگرش ایشان را ذیل یکی از دو نظریه «انتصاب» یا «انتخاب» تبیین نماید. البته، پرواضح است که، هیچ ضرورتی ندارد که، هر دیدگاه فقهی الزاماً در یکی از این دو نظریه جانمایی شود، لیکن به دلیل غلبه این ادبیات در حوزه فقه سیاسی، دیدگاه فقهی آیت‌الله خامنه‌ای نیز در نسبت با این دو نظریه سنجیده ‌می‌شود. از این رو، در این یادداشت مختصر، با عطف توجه به پیام اخیر ایشان به مناسبت …

توضیحات بیشتر »

بایستگی نگاه جامع و همه‌سویه فقهی و فرهنگی، در بررسی مصوبه تعطیلی شنبه‌ها/ علی صالحی منش

بایستگی نگاه جامع و همه‌سویه فقهی و فرهنگی، در بررسی مصوبه تعطیلی شنبه‌ها/ علی صالحی منش

شبکه اجتهاد: این ایام و پس از اعلام مصوبه مجلس شورای اسلامی مبتنی بر تعطیل شدن شنبه‌ها، نظرات مخالف و موافق متعددی در این زمینه در رسانه‎‌ها و مجامع علمی بازتاب و مطرح شد. این نوشته نکاتی را از حیث فقهی و حقوقی در خصوص این مصوبه بررسی خواهد کرد، فارغ از این نکته که چنین مصوبه‌ای در چنین برهه زمانی، به خصوص به لحاظ بین‌المللی، چه ضرورت و چه اهمیتی داشته است که مجلس محترم در واپسین ایام کاری خود به عنوان دستور کار بدان پرداخته است. پیش از این بررسی، یادآوری یک نکته‌ی کلان، در مورد این موضوع …

توضیحات بیشتر »

آقای امام جمعه/ علی مهدیان

آقای امام جمعه/ علی مهدیان

شبکه اجتهاد: نظام انقلابی ما طرح نرم افزاری عجیبی دارد. دنیای امروز پر است از دو گانه‌های ظاهرا غیر قابل جمع. مثل اینکه چگونه می‌توان همان زمان که به دنیا می‌پردازیم و در حال آباد کردن دنیاییم، همان زمان در کار آخرت باشیم و سلوک و معنویت؟ رجالٞ لا تلۡهیهمۡ تجرهٞ ولا بیۡع عن ذکۡر ٱلله کسانی که همان موقع که در پی کسب و تجارت هستند در حال ذکر معنوی‌اند. به تعبیر دعای کمیل «حتّى یکونَ أعمالِی و أورادِی کُلُّها وِرداً واحِداً» و این یعنی خود همان کار و کسب و تجارتشان ذکر است. عجیب نیست؟ چگونه ممکن است؟ …

توضیحات بیشتر »

رشد سیاسی حوزه علمیه از زمان شیخ عبدالکریم حائری تا کنون/ سیدسجاد ایزدهی

رشد سیاسی حوزه علمیه از زمان شیخ عبدالکریم حائری تا کنون/ سیدسجاد ایزدهی

شبکه اجتهاد: هر کدام از دوران‌های سیاسی حوزه اقتضائات خاص خود را دارد و در هر زمانی از یک تحول کیفی و کمّی متناسب با زمان خود بهره مند است. اگر به زمان مرحوم ‌آیت‌الله حاج شیخ عبدالکریم حائری بنگریم، باید فضای رضاخانی و استبداد شدید این دوره را بررسی کنیم. ایشان حس کرد که نمی‌توانست استبداد رضاخانی را از بین ببرد ولی نمی‌توانست در زمینه رشد فضای بی‌دینی هم بی‌تفاوت باشند. اگر قرار باشد که از بحث توسعه دانش سیاست اسلامی که عمدتاً در فقه سیاسی، فلسفه سیاسی، کلام سیاسی، عرفان سیاسی، روش شناسی سیاسی و… جای می‌گیرد سخن …

توضیحات بیشتر »

«مجلس خبرگان» و اهداف کلیدی حکمرانی اسلامی/ احمدحسین شریفی

«مجلس خبرگان» و اهداف کلیدی حکمرانی اسلامی/ احمدحسین شریفی

شبکه اجتهاد: رهبر حکیم و فرزانه انقلاب اسلامی در پیامی که به مناسبت آغاز به کار ششمین دوره مجلس خبرگان رهبری در تاریخ ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۳ صادر کردند، شش هدف مهم و کلیدی حکمرانی اسلامی را اینگونه ترسیم کردند: ۱- برقراری «عدالت»؛ ۲- حفظ و ارتقاء «کرامت انسان»؛ ۳- «آبادی زمین»؛ ۴- «پُربار کردن زمان»؛ ۵- شکل‌دهی به «زندگی توحیدی» ۶-زمینه‌سازی برای «عروج آدمی به مرتبت قرب خدا». به باور نگارنده، از مهم‌ترین کارویژه‌های اجتماعی و علمی یکایک اعضای محترم مجلس خبرگان رهبری، تشریح و تبیین این اهداف و تبیین تمایزات نظام سیاسی اسلامی و قرآنی با نظام‌های سیاسی رقیب …

توضیحات بیشتر »

انسجام اجتماعی، ولایت فقیه و رسالت جامعه‌شناسی/ سیدمحمد طباطبائی

انسجام اجتماعی، ولایت فقیه و رسالت جامعه‌شناسی/ سیدمحمد طباطبائی

شبکه اجتهاد: در حالی که مرگ رئیس جمهور در هر کشوری از زمینه‌های جنگ احزاب و فروپاشی سیاسی اجتماعی می‌تواند باشد و در حالی که بعضی جامعه‌شناسان همین دو سال پیش، پرکار و مداوم به تحلیل می‌نشستند و از توده‌ای شدن جامعه، تفاوت فرهنگ رسمی و فرهنگ واقعی و در راستای فروپاشی اجتماعی بحث می‌کردند، اما اکنون، هم انسجام اجتماعی و سیاسی به شکل فزاینده‌ای نسبت به پیش از خود بروز پیدا کرد و کسانی که انتخابات ۴۲ درصدی مجلس را مشارکت منفی مردم علیه نظام می‌دانستند، اکنون در برابر حضور چند میلیونی پیوند مردم و حاکمیت در اعم از …

توضیحات بیشتر »

تأملی در تأملات/ سعید فاقدی

تأملی در تأملات/ سعید فاقدی

اختصاصی شبکه اجتهاد: شکی نیست بهبود وضعیت اقتصادی مردم و جلوگیری ضرر، از وظایف شرعی و حقوقی حاکمان است و شارع نسبت به آن اهتمام ویژه دارد (شیخ حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۱۷، ص۱۰، ح ۳، ۶، ۸ و…) و از طرفی از مجموع ادله شرعی می‌توان استفاده کرد، که روز جمعه در شریعت اسلامی، روز مهمی است و با سایر روزهای هفته متفاوت است. و به لحاظ شرعی تعطیلی آن می‌تواند از مصادیق تعظیم این روز و اعمال آن، به خصوص نماز جمعه باشد. همچنین نماز جمعه، از شعائر اسلامی و  به ادبیات جامعه شناسی جزء نمادها محسوب می‌شود. …

توضیحات بیشتر »

به بهانه تعطیلی شنبه/ حسین نیک

به بهانه تعطیلی شنبه/ حسین نیک

شبکه اجتهاد: دو موضع‌گیری متفاوت و متقابل از سوی دو فقیه و مرجع عالیقدر در برابر موضوع امروزه کشور پیرامون تعطیلی شنبه، نشان دهنده نیاز مبرم و فوری دستگاه فقاهت و مرجعیت به بروزرسانی روشی در مواجهه با مسائل نوپدید است. فارغ از اینکه کدام یک از این دو دیدگاه صحیح‌تر و با مجموعه ادله اجتهادی و فقاهتی سازگارتر باشد، نشان دهنده این مسئله است که اصولا در مسائل اجتماعی که مملو از پیچیدگی‌ها و ترابط‌های فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و … است، نمی‌توان به سبک منهجی فقاهت سنتی، به روشنی به نتیجه و اصطلاحا به فتوای مستقر رسید. این نکته …

توضیحات بیشتر »

درنگی در مبانی فقهی فتوای تعطیلی روز شنبه/ علی راد

درنگی در مبانی فقهی فتوای تعطیلی روز شنبه/ علی راد

شبکه اجتهاد: در فرهنگ پیروان ادیان ابراهیمی، روزهای خاصی از هفته و سال برای امور معنوی و عبادی اختصاص یافته است از این رو مسئله نظم برای سفر در این ادیان مورد توجه است تا بهره وری بیشتری از مراسم‌ها‌ی مذهبی داشته باشند. به ویژه در فرهنگ زیارت امکان مقدسه جهان اسلام روز از اهمیت خاصی برخوردار است. در اسلام روز جمعه اهمیت ویژه ای برای عبادت و نماز جمعه دارد از این رو تاکید شده است از این رو فقیهان بر پایه احادیث تاکید دارند که آغاز سفر بعد از حضور در نماز جمعه باشد و پیش از آن …

توضیحات بیشتر »

تأملی در پاسخ استفتاء/ صالح رحمتی

تأملی در پاسخ استفتاء/ صالح رحمتی

شبکه اجتهاد: درباره مسئله «تعطیلی روز شنبه» و استفتائی که از آیت‌الله جوادی آملی انجام گردیده است، نکات چندی قابل طرح است که تقدیم ‌می‌شود. در این یادداشت، به عناوینی که می‌توانند خلاف شرع بودن «تعطیلی روز شنبه» را اثبات نماید، استدلال ‌می‌شود. تشبّه به یهود اولین عنوانی که به ذهن ‌می‌رسد و در کتب فقهی نیز موضوع احکام قرار گرفته است، عنوان «تشبّه به یهود» است. ابتدائاً به اخباری اشاره ‌می‌شود که، در منابع معتبر روایی با مضمون «نهی از تشبّه به یهود و مجوس» و «نهی از تزیّی به زی جاهلیت و یهود» وارد شده است: قَالَ رَسُولُ …

توضیحات بیشتر »
Real Time Web Analytics