قالب وردپرس افزونه وردپرس
خانه / بایگانی برچسب: سال تحصیلی 1399-1400

بایگانی برچسب: سال تحصیلی 1399-1400

گزارشی از موضوعات دروس خارج «فقه معاصر» حوزه علمیه قم + لیست اساتید

گزارشی از موضوعات دروس «فقه معاصر» حوزه علمیه قم + لیست اساتید

طلاب دروس خارج، امسال می‌توانند با شرکت در دروس خارج فقه معاصر علاوه بر بررسی اجتهادی موضوعات جدید و مورد نیاز از امتیازات ویژه این دروس بهره‌مند گردند. به گزارش خبرنگار اجتهاد، دفتر فقه معاصر حوزه علمیه قم چندی سالی است در راستای تحقق خواست مقام معظم رهبری و مراجع عظام، اساتید و عموم طلاب، بر تحول صحیح، دقیق، به‌روز و اجتهادی حوزه، در راستای اهداف کلان «سند چشم‌انداز حوزه‌های علمیه» شروع به برگزاری دروس خارج «فقه معاصر» با رویکرد مسائل مستحدثه کرده است. با اینکه ویروس کرونا سایه‌ای بر فعالیت‌های جاری عموم طلاب و دانش‌پژوهان انداخته است، اما با …

توضیحات بیشتر »

پرونده ویژه «درس خارج» منتشر شد

پرونده ویژه «درس خارج» منتشر شد

اختصاصی شبکه اجتهاد: شناخت موضوع، شرط موفقیت در هرگونه فعالیت درباره آن است. موفقیت در درس خارج، پیش از آن که محتاج روش‌ها و ابزارهای مناسب باشد، در گرو تصور کاملی است که از آن می‌شود. به‌مناسبت آغاز سال تحصیلی جدید حوزه‌های علمیه بر آن شدیم موضوع «درس خارج» را با نگاهی تاریخی-تحلیلی، آسیب‌شناسانه و روشی مورد بازکاوی قرار دهیم و نظر اساتید و صاحب‌نظران را در این باره جویا شویم. این پرونده شامل آثار و گفتگوهایی از اساتید: احمد مبلغی، سید منذر حکیم، حسن معلمی، سید محمدجواد علوی بروجردی، علیرضا اعرافی، سید میرتقی حسینی گرگانی، عبدالحمید واسطی، سید حسن تبادکانی، …

توضیحات بیشتر »

نگاهی تطبیقی به مدرسه قم و نجف/ سیدعلی حسینی

نگاهی تطبیقی به مدرسه قم و نجف/ سیدعلی حسینی

شبکه اجتهاد: یکی از تقسیم‌بندی‌های رایج دروس خارج مبتنی بر مکاتب یا مدارس فقهی و اصولی می‌باشد لذا برای شناخت شیوه درس خارج لازم است تا این مکاتب شناخته شوند. اگرچه بعضی منکر وجود مکاتب مختلف فقهی اصولی در حوزه علمیه می‌باشند لکن با توجه به تفاوت‌های مشهود در شیوه فقاهت و نحوه ورود و خروج در مسائل و مواجهه با ادله و تفاوت در روش تدریس و روش نگارش و حتی موضع‌گیری‌های سیاسی حداقل می‌توان از وجود مدارس فقهی اصولی در این زمینه خبر داد که براساس این مدارس فقهی اصولی سبک‌هایی در درس خارج پدید آمده است. تاریخچه …

توضیحات بیشتر »

درس خارج باید طلبه محور باشد نه استاد محور/ بازخوانی یک تجربه موفق در تدریس درس خارج

درس خارج باید طلبه محور باشد نه استاد محور/ بازخوانی یک تجربه موفق در تدریس درس خارج

درس‌های خارج عمومی، استادش خیلی با عظمت است، ولی چون شیوه‌اش نارساست، فایده‌ای ندارد. فقط در یک فرض می‌توان تصور کرد که در درس خارج‌های موجود کسی، موفقیت نسبی داشته باشد که در درس هزار نفری آقای وحید، شخصی شرکت کند و موضوعی را که استاد می‌خواند، خودش از قبل مطالعه، مباحثه و خلاصه‌نویسی کند و سر درس برود جلو بنشیند. آقا که درس می‌دهد، اشکال کند و اگر هم سر درس نمی‌شود اشکال کرد، بعد از درس از آقا وقت بگیرد که یک روز در هفته برود و کارهایش را با آقا بحث کند. شبکه اجتهاد: حجت‌الاسلام والمسلمین حسن …

توضیحات بیشتر »

نگاهی به شیوه‌های مباحثه و تقریرنویسی/ محمدعلی رضایی اصفهانی

نگاهی به شیوه‌های مباحثه و تقریرنویسی/ محمدعلی رضایی اصفهانی

شبکه اجتهاد: یکی از شیوه‌های رایج در حوزه تقریر یا نوشتن درس استاد است. نویسنده در این اثر به نقد و بررسی شیوه‌های مختلف تقریرنویسی و شیوه‌های درس خارج پرداخته و پیشنهاداتی جهت ارتقاء کیفیت درس خارج ارائه می‌نماید و در پایان به ریشه‌یابی توهم غلطِ «اجتهاد در عصر ما محال است» می‌پردازد. تقریر یا نوشتن درس استاد مفید است و مورد تأکید بسیاری از علمای گذشته و حال می‌باشد و اوّلین عالمی که اقدام به این کار کرد مؤلف مفتاح‌الکرامه بود که درس استادش علامه بحرالعلوم را تقریر کرد. به تدریج این کار در حوزه علمیه گسترش یافت و …

توضیحات بیشتر »

هویت درس خارج، پژوهشی است نه آموزشی/ پیش‌نیاز یک درس خارج، روش‌ تحقیق و روش تفکر است/ موضوع بسیاری از درس خارج‌ها موضوعات مبتلابه حکومتی باشد

هویت درس خارج، پژوهشی است نه آموزشی/ پیش‌نیاز یک درس خارج، روش‌ تحقیق و روش تفکر است/ موضوع بسیاری از درس خارج‌ها موضوعات مبتلابه حکومتی باشد

پیش‌نیاز یک درس خارج، روش‌ تحقیق و روش تفکر است، گاه سروران و افاضل محتواهای خوبی را دارند ولی همه‌اش بصورت ناخودآگاه است و در سیر آزمون و خطا به دست آمده است و چون قدم به قدم، الگوریتمی و روشمند و خودآگاه نیست، نحوه تعمیم، نحوه انتقالش به دیگران، نحوه استفاده در حل مسئله، به نقصانها و خلاهایی دچار می‌شود. هرچه بیشتر در روش تفکّر و عملیاتی فکر کردن و یک مسئله را حل کردن، مسئله جدیدی را پیدا کردن، مهارت داشته باشند در عملیات اجتهاد و استنباط با بصیرت بیشتر و سرعت و دقت بر طبق آن شاخص‌ها …

توضیحات بیشتر »

مراحل فقه آموزی در «درس خارج»/ امیر غنوی

مراحل فقه آموزی در «درس خارج»/ امیر غنوی

شبکه اجتهاد: از دو زاویه می‌توان درس خارج را بررسی کرد؛ زاویه اول، زاویه استادانی است که درس خارج دارند و در درس خارج می‌خواهند سیری را در پیش بگیرند تا طلبه به مطلوب و مقصود، نائل شود. زاویه دوم، زاویه طلاب است. با توجه به وضع موجود و نقایص این ساختار، طلبه چه راهی را باید پیش بگیرد تا به غایت درس خارج نائل شود؟ با توجه به اینکه مخاطب این نوشتار، عمدتاً طلاب عزیز هستند، مطلب را از زاویه دوم پی‌گیری می‌کنیم. مداری که در حوزه تعریف شده، به گونه‌ای است که خروجی‌های آن باید به مرحله رهبری …

توضیحات بیشتر »

زاویه نگاه و اهداف در «درس خارج»/ رضا حبیبی

زاویه نگاه و اهداف در «درس خارج»/ رضا حبیبی

شبکه اجتهاد: در مواجهه با درس خارج می‌توان دو نوع نگاه به درس خارج داشت؛ یکی نگاه فلسفی و دیگری نگاه برنامه‌ریزی درسی. در نگاه اول، هر فعالیت و عملی که از انسان سر می‌زند، دارای مجموعه ویژگی‌ها و علل و عواملی است و اقسام چندگانه علت درباره آن صدق می‌کند و دارای علت فاعلی، مادّی، صوری و غایی است. طبیعتاً اگر بنا باشد پدیده‌ای را به نام درس خارج به عنوان فعالیتی تبیین بکنید، باید علل چهار گانه را درباره آن در نظر گرفت. چه کسی این کار را انجام می‌دهد و فاعل درس خارج کیست و بر اثر …

توضیحات بیشتر »

نگاهی تاریخی، آسیب‌شناسانه و روشی به درس خارج/ چرا درس‌های خارج ما «اجتهاد» ایجاد نمی‌کند؟

چرا درس‌های خارج ما «اجتهاد» ایجاد نمی‌کند؟

استاد احمد مبلغی معتقد است: درس خارج به دو معنا باید فارغ از فضای درسی باشد؛ اول اینکه به قرائت متن نپردازد و دوم اینکه علم را از جایی که تا حال پیش رفته است، جلوتر ببرد. باید الگویی برای درس خارج، تعریف و ترسیم کنیم و اجزا و عناصری را در آن ملاحظه کنیم که تأمین‌کننده این دو جنبه اصلی آموزش و پژوهش باشد؛ الگوی اصلی و وضع مطلوب درس خارج چنین الگویی است. شبکه اجتهاد: حجت‌الاسلام والمسلمین احمد مبلغی، عضو مجلس خبرگان رهبری و از محققان باسابقه حوزه علمیه است. او علاوه بر ریاست مرکز تحقیقات اسلامی مجلس …

توضیحات بیشتر »

سبک‌های مختلف درس خارج/ محمدعلی رضایی اصفهانی

سبک‌های مختلف درس خارج/ محمدعلی رضایی اصفهانی

شبکه اجتهاد: طلابی که قصد ورود به درس خارج دارند، باید از سبک‌ها و شیوه‌های متداول درس‌های خارج اطلاع داشته باشند؛ چرا که هر کدام از این روش‌ها و سبک‌ها، دارای نقاط قوت و ضعفی هستند و طلاب وظیفه دارند با تکیه بر نقاط قوت و رفع نقاط ضعف، مسیر درس خارج را تا رسیدن به نتیجه مطلوب هموار سازند. گاهی پیش می‌آید که طلبه‌ای، سالیان طولانی در درس خارج شرکت می‌کند، اما به دلیل آنکه تفاوت این روش‌ها را نمی‌داند، آن‌طور که باید و شاید، از درس‌ها بهره نمی‌برد یا در مسیر اجتهاد و به کارگیری روش‌ها دچار ضعف …

توضیحات بیشتر »

آموزش ما طوری نیست که طلاب را برای درس خارج آماده کند/ باید درس خارج را مرحله‌بندی کنیم

آموزش ما طوری نیست که طلاب را برای درس خارج آماده کند/ باید درس خارج را مرحله‌بندی کنیم

اگر بخواهیم طلبه را برای درس خارج اصول آماده کنیم، باید او را به شناخت خوبی از قواعد و مهارت در کاربرد آن قاعده‌ها در نمونه‌هایی از بحث‌های فقهی برسانیم. در وضع موجود در درس خارج حرف‌هایی زده می‌شود که اصلاً در کتاب‌های سطح نبوده است. مثلاً نظریه شهید صدر، نظریه مرحوم عراقی یا نظریه مرحوم نایینی مطرح می‌شود که در رسائل و کفایه، حرفی از آن‌ها نیست. این مسئله به عهده متن آموزشی است. شبکه اجتهاد: حجت‌الاسلام والمسلمین محمدتقی هادی‌زاده از شاگردان آیات جواد تبریزی، محمد روحانی و شبیری زنجانی است. این استاد خارج فقه و اصول حوزه علمیه …

توضیحات بیشتر »

شیوه درس خارج امام خمینی به روایت یکی از شاگردان

شیوه درس خارج امام خمینی به روایت یکی از شاگردان

یکی از ابعاد شخصیتی امام خمینی(ره)، «بُعد علمی» ایشان بود که گاهی به تبیین این بُعد پرداخته می‌شود، ولی از منظر «روش شناختی» بسیار کم به آن توجه شده است. از مواردی که می‌توان با پرداختن «روش شناسانه» به آن، بهره‌های زیادی به دست آورد و از آنها در زندگی فردی و صنفی طلاب و نیز برنامه‌ریزی‌های تحصیلی و آموزشی استفاده کرد، «شیوه تدریس» ایشان به طور عمومی و «شیوه درس خارج» ایشان به طور خصوصی است. این کار به استفاده از «سنت شفاهی» و بهره بردن از محضر شاگردان ایشان ـ که هنوز در قید حیات‌اند ـ نیاز دارد …

توضیحات بیشتر »

پیش نیازهای ورود به درس خارج/ سعید هلالیان

پیش نیازهای ورود به درس خارج/ سعید هلالیان

شبکه اجتهاد: گام‌هایش را تندتر کرد تا زودتر برسد. سر جایش نشست. استاد با حدیثی درس را شروع کرده بود. دفترش را باز کرد و حدیث را نوشت. استاد بحث را شروع کرد. نیم ساعتی گذشت. دفترش به پایان رسید. از بس نوشته بود، احساس خستگی می‌کرد! شاید این صدمین دفتری بود که پر کرده بود! نگاهی به دور و برش انداخت. بیشتر افراد، تندتند مطالب استاد را می‌نوشتند. نگاهش به حدیث افتاد: «قال علی علیه السّلام: ما من حرکهٍ إلّا وأنت محتاجٌ فیها إلی معرفهٍ». به فکر فرو رفت. آهی کشید و با خود گفت: ای کاش پانزده سال …

توضیحات بیشتر »

دروس خارج با موضوع مسائل مستحدثه و چالش‌های روش‌شناسی

دروس خارج با موضوع مسائل مستحدثه و چالش‌های روش‌شناسی

شبکه اجتهاد: به تازگی خبرهای خوبی درباره دروس خارج با موضوعات مسائل مستحدثه به گوش می‌رسد که به نظر می‌رسد می‌تواند نقطه آغاز تحولی هرچند دیرهنگام در رویکرد حوزه علمیه به مسائل و مشکلات عینی جامعه باشد. با این حال به نظر می‌رسد در این مسیر برخی چالش‌های روش‌شناسانه وجود دارد که بدون توجه به این چالش‌ها، ممکن است این مسیر به نتیجه مطلوب نرسد. در ادامه به برخی چالش‌ها در زمینه بررسی‌های فقهی مسائل مستحدثه می‌پردازیم: موضوع شناسی یکی از خلأهای حوزه در بررسی فقهی مسائل مستحدثه، عدم شناخت کافی و تخصصی از موضوعات جدید است. اگرچه فقیه به …

توضیحات بیشتر »

درس خارج و گام‌های اجتهاد

درس خارج و گام‌های اجتهاد

کتاب «درس خارج و گام‌های اجتهاد؛ بینش‌ها و روش‌های مورد نیاز برای بهره‌گیری بهینه از دروس خارج» اثر تازه حجت‌الاسلام والمسلمین احمد مبلغی، استاد خارج فقه حوزه علمیه قم و عضو مجلس خبرگان رهبری چاپ و منتشر شد. به گزارش خبرنگار اجتهاد، کتاب «درس خارج و گام‌های اجتهاد؛ بینش‌ها و روش‌های مورد نیاز برای بهره‌گیری بهینه از دروس خارج» تحریری آزاد از مباحث استاد احمد مبلغی پیرامون درس خارج و مراحل اجتهاد است که به کوشش سعید هلالیان به نگارش درآمده است. یکی از مباحث مهم کتاب «درس خارج و گام‌های اجتهاد»، پرداختن به گام‌های اجتهاد و تعبیه آن در …

توضیحات بیشتر »

«دانش تقریر نویسی» توسط استاد حوزه علمیه مشهد کتاب شد

«دانش تقریر نویسی» توسط استاد حوزه علمیه مشهد کتاب شد

کتاب «دانش تقریرنویسی؛ به ضمیمه روش حل مسأله فقهی» اثر جدید حجت‌الاسلام والمسلمین ربانی بیرجندی، پژوهشگر و استاد خارج فقه و اصول حوزه علمیه مشهد چاپ و منتشر شد. به گزارش خبرنگار اجتهاد، کتاب «دانش تقریرنویسی؛ به ضمیمه روش حل مسأله فقهی» به قلم حجت‌الاسلام و المسلمین استاد محمدحسن ربانی بیرجندی، استاد خارج فقه و اصول حوزه علمیه مشهد گردآوری و توسط شرکت چاپ و نشر بین الملل چاپ و منتشر شد. بنابراین گزارش، این کتاب در دو بخش «دانش تقریر نویسی» و «مراحل روشمند حل مسائل فقهی» در ۱۷۶ صفحه به رشته تحریر در آمده و در اختیار علاقه …

توضیحات بیشتر »

رویکرد جدید حوزه‌ درباره یک سنت کم‌رنگ شده/ تقریر‌ها آنلاین می‌شود

رویکرد جدید حوزه‌ درباره یک سنت کم‌رنگ شده/ تقریر‌ها آنلاین می‌شود

مدیر مرکز فناوری اطلاعات حوزه‌های علمیه گفت: در سال‌‌های اخیرحوزه علمیه پروژه بازآفرینی حوزه در فضای مجازی را در دستور کار خودش قرار داده است. به تبع یکی از موضوعاتی که دنبال کردیم، این بود که بتوانیم دروس خارج و تقریرات آن را در فضای وب عرضه کنیم. به گزارش شبکه اجتهاد، واژه «تقریر» در اصطلاح منابع دینی، ۲ معنا و کاربرد دارد: یکی در اصول فقه با عنوان تقریر معصوم که عبارت است از سکوت معصوم (ع)؛ در برابر کاری که در محضر ایشان انجام می‌شود و در صورت وجود شرایطی خاص، دلیل بر اقرار به صحت و جواز …

توضیحات بیشتر »

سامانه تقریرات بستری مناسب برای ارائه تولیدات علمی حوزویان

سامانه تقریرات بستری مناسب برای ارائه تولیدات علمی حوزویان

«سامانه تقریرات دروس خارج» در راستای برنامه‌ریزی جهت بازآفرینی حوزه در فضای مجازی به‌تازی از سوی  مرکز فناوری اطلاعات حوزه‌های علمیه راه‌اندازی شده است و تحت اشراف مدیریت حوزه علمیه قم راهبری می‌گردد. به گزارش خبرنگار اجتهاد، «سامانه تقریرات» سامانه‌ای آموزشی، پژوهشی و اطلاع‌رسانی است که وظیفه گردآوری، غنی‌سازی، طبقه‌بندی، ارزیابی و فراهم کردن زمینه گفتگو پیرامون تقریرات علمی طلاب سطح خارج حوزه را در فضای مجازی بر عهده دارد و با استفاده از فناوری اطلاعات خدمات موردنیاز مدرسان، طلاب حوزوی و علاقه‌مندان به دروس خارج را ارائه خواهد کرد. بخش‌ها: این پایگاه در پنج بخش اصلی «تقریرات»، «دروس فقه»، …

توضیحات بیشتر »

سنت تقریرات نویسی در میان فقهای امامیه/ حسن انصاری

سنت تقريرات نويسی در ميان فقهای اماميه/ حسن انصاری

شبکه اجتهاد: سابقه تقریرات نویسی گرچه با عناوین دیگر دست کم به قرن پنجم می‌رسد. اما آنچه با عنوان تقریرات امروزه می‌شناسیم دست کم سابقه‌اش به درس سید مهدی بحر العلوم می‌رسد. صاحب مفتاح الکرامه بخشی از درس او را در طهارت شرح کتاب وافی تحریر کرده بود. شیخ محمد تقی صاحب حاشیه هم همین کار را کرده است.  احتمالا تقریر نویسی از دوره خود وحید بهبهانی معمول شده است، به ویژه اینکه تقریبا از همان دوره‌هاست که سنت تقریرگویی درس استادان به شکل سنت معیدی معمول شد و البته امروزه منسوخ شده است. بعد از این دوره تقریبا بیشتر …

توضیحات بیشتر »

«درس خارج» یا کارگاه آشنایی با علوم انسانی مدرن!

«درس خارج» یا کارگاه آشنایی با علوم انسانی مدرن!

امروزه درس خارج‌های جدید به یک کلاس آزاد و خارج از متن تخصصی و بدون ضابطه، توسط برخی طلاب جوان و آشنا به علوم انسانی جدید آن هم در حد توضیح کلیات و سرفصل‌های علوم انسانی مدرن تقلیل یافته است. شبکه اجتهاد: اخیرا کلاس‌های متعدد و مختلفی در حوزه و خارج از حوزه، به صورت شخصی و یا سازماندهی شده، در سطوح مختلف علمی توسط مدرسان جوان حوزه و برخی روحانیون دارای تحصیلات جدید برگزار می‌شود و از عنوان درس خارج هم برای آن‌ها استفاده می‌شود. وجه مشترک همه این دروس اضافه کردن «فقه» به یک موضوع جدید و مدرن …

توضیحات بیشتر »
Real Time Web Analytics