قالب وردپرس افزونه وردپرس
خانه / آخرین اخبار / دیدگاه (گفت‌وگو/یاداشت)

دیدگاه (گفت‌وگو/یاداشت)

دیدگاه (گفت‌وگو/یاداشت) با موضوعات فقهی و دانش های وابسته

ملاحظاتی انتقادی درباره نشست تحلیل فهرستی استاد مددی: فرصت‌سوزی یا فرصت‌سازی/ سیدمحمدهادی گرامی

شبکه اجتهاد: اخیراً گفتگویی برخط میان استاد سیداحمد مددی و رابرت گیلیو و اندرو نیومن در خصوص تحلیل فهرستی برگزار شد که برخی آن را نقطه عطفی در تاریخ تعاملات علمای شرق با اندیشمندان غربی دانستند و در تنور این پندار بیش از پیش دمیدند. نمی‌خواهم در اینجا درباره اینگونه تحلیل‌ها و واکنش‌ها بحث مستقلی کنم، بلکه هدفم ارائه دیدگاهم درباره انگاره «مسلک فهرستی/ تحلیل فهرستی» است؛ چون به رغم حضور در نشست، امکان ارائه نظر و پرسش فراهم نشد و آن را به اینجا موکول کردم. با این حال، به این نکته اکتفا می‌کنم که حتی اگر اصل چنین …

توضیحات بیشتر »

جریانهای فکری ایران در زمینه تمدن نوین اسلامی/ محسن الویری

پیام عبدالحمید برای عبدالحمید/ محسن الویری

شبکه اجتهاد: جریانهای فکری ایران و هر کشور دیگری را می‌توان به صورت کلی هم مورد بررسی قرار داد، اما روشن است که اگر این بررسی در زمینه موضوعات جزئی و تخصصی‌ صورت بگیرد، کمک بیشتری به شناخت وضعیت و سطح اندیشه در آن جامعه خواهد کرد. بر این اساس در این گفتار هم، بنده به جای سخن گفتن از جریانهای اندیشه‌ای معاصر ایران ترجیح می‌دهم که روی یک موضوع یعنی تمدن نوین اسلامی تکیه کنم و به شناسائی و دسته‌بندی جریانهای فکری در زمینه آن بپردازم. مراد از تمدن نوین اسلامی، آینده توسعه‌یافته و پیشرفته مسلمانان در جهانی است …

توضیحات بیشتر »

توهم توطئۀ پولطلا/ سید محمدحسین متولی امامی

توهم توطئۀ پولطلا/ سید محمدحسین متولی امامی

شبکه اجتهاد: اخیراً یادداشتی از دکتر ایرج توتونچیان، استاد دانشگاه الزهرا و فارغ التحصیل رشته اقتصاد از دانشگاه تگزاس امریکا منتشر شد که ناظر به ایده پولطلا نگاشته شده بود. (اینجا بخوانید) مراتب قدردانی خود را بابت توجه این استاد محترم به نظریه پولطلا و هم‌چنین دغدغه ایشان نسبت به حذف ربا از جامعه را اعلام می‌کنم. با این همه، لازم می‌دانم برای برقراری یک گفتگوی سازنده و مفید، مطالبی را در جهت تنویر افکار نخبگان و عموم مردم نسبت به نظریه مذکور بیان کنم. پیشاپیش بابت صراحت لهجه و جسارت این حقیر، عذرخواهم. نگارنده محترم آن‌چنان از موضع استعلا، …

توضیحات بیشتر »

محدودیت در مصرف/ محمد حکیمی

محدودیت در مصرف/ محمد حکیمی

شبکه اجتهاد: نیازهای زندگی و مسائل معیشتی و اقتصادی، بیشترین نگرانی انسان دیروز و امروز است و با شرایط کنونی، در آینده نیز چنین خواهد بود. برطرف کردن این نگرانی بزرگ و فراگیر، آنگاه امکان دارد که اقتصاد با مسائل ارزشی آمیخته شود، اخلاق به کمک معیارهای اقتصادی بشتابد و عدالت اجتماعی بر سیاست‌های مالی و نظام‌های اقتصادی پرتو افکند. روشن است قوانین به تنهایی نمی‌تواند تعهد لازم و مسئولیت‌شناسی ژرفی را در انسان‌ها پدید آورد و از این همه فاصله‌های زندگی و محرومیت‌ها بکاهد. از این‌رو، در تعالیم اسلامی، اخلاق و اقتصاد پیوندی ناگسستنی دارد، فعالیت‌های اقتصادی انسانی بر …

توضیحات بیشتر »

شخصیت و روایات «علی بن حدید مدائنی»/ جمال‌الدین حیدری‌فطرت

شخصیت و روایات «علی بن حدید مدائنی»/ جمال‌الدین حیدری‌فطرت

شبکه اجتهاد: بحث درباره شخصیت روایی علی بن حدید مدائنی را در چهار مقام؛ توصیف، ترسیم، تحلیل و تحکیم پی می‌گیرم: توصیف داده‌های راوی‌شناسانه «علی بن حدید بن حکیم المدائنی الأزدی الساباطی‏» گرچه از راویان پرروایت و فعّال شیعی است، ولی در کتب اصلی رجال شیعه، به هیچ توصیفی درباره وثاقت یا ضعف از وی برنمی‌خوریم. نجاشی، وی را از راویان امام کاظم علیه‌ السلام اعلام داشته و شیخ طوسی در الرجال، ضمن برشمردن وی از اصحاب امام رضا و امام جواد علیهما‌السلام، فقط به محل زندگی و رشد وی (مدائن) اشاره کرده است. در مقابل، کشّی، روایات و گزارش‌هایی …

توضیحات بیشتر »

برنامه پیشنهادی دوره اجتهاد در حوزه علمیه/ سید منذر حکیم

برنامه پیشنهادی دوره اجتهاد در حوزه علمیه/ سید منذر حکیم

شبکه اجتهاد: از مهمترین وظایف نظام اداری حوزه علمیه، بررسی و اصلاح و برنامه ریزی و تکمیل نظام آموزشی حوزه علمیه در زمینه کتاب‌های درسی و روش‌های آموزشی و مقاطع تحصیلی و کیفیت تعلیم و تعلم است که همواره مورد عنایت سیاستگزاران و مدیران حوزه به ویژه در دوره ده ساله شورای مدیریت حوزه و پس از آن شورای عالی حوزه و همچنین مدیریت حوزه در دوره‌های اخیر بوده و در این باره برنامه ریزی‌ها و مصوباتی تصویب و اجرا شده است. مقاله زیر که در شماره ۲۲ پیام حوزه انتشار یافته، نیز کوششی برای طرح مجدد این مهم در …

توضیحات بیشتر »

تأملی در نسخ‌ قانون سقط درمانی/ محمد عندلیب همدانی

تأملی در نسخ‌ قانون سقط درمانی/ محمد عندلیب همدانی

شبکه اجتهاد: اخیراً طرحی تحت عنوان: «جوانی جمعیت و حمایت خانواده» به تصویب مجلس محترم رسیده و برای اظهار نظر نهایی به شورای محترم نگهبان ارسال شده است. از آنجا که‌ موادی در این طرح اختصاص به غربالگری و سقط درمانی دارد، و از آنجا که در همین سال تحصیلی، در حد‌ توان ناچیز علمی خود، این بحث و نیز مسائل پیرامونی آن را از دیدگاه فقهی بررسی کرده‌ام، لازم دیدم نکاتی را عرض کنم: ۱-‌‌‌ لزوم‌ رعایت کرامت انسانی و پاسداری از حق حیات آدمیان و نیز حرمت اولیه سقط جنین (حتی در مراحل نخستین و پیش از ولوج روح) …

توضیحات بیشتر »

پشتیبانی‌ و مانع‌زدایی‌های علمی، رسالت حوزه در تحقق شعار تولید/ محمدمهدی شب‌زنده‌دار

پشتیبانی‌ و مانع‌زدایی‌های علمی، رسالت حوزه در تحقق شعار تولید/ محمدمهدی شب‌زنده‌دار

شبکه اجتهاد: رهبر معظم انقلاب اسلامی در پیامی به‌مناسبت آغاز سال ۱۴۰۰ هجری شمسی، سال جدید را سال «تولید؛ پشتیبانی‌ها، مانع‌زدایی‌ها» نامگذاری کردند. استاد محمدمهدی شب ‌زنده‌دار، عضو شورای عالی حوزه‌های علمیه و از اعضای جامعه مدرسین در نخستین جلسه درس خارج فقه خود، به بررسی رسالت حوزه و حوزویان در تحقق شعار سال پرداخت که در ادامه می‌خوانید؛ ۱- لزوم توجه به تولید علم: در مسأله‌ی تولید و پشتیبانی از تولید و مانع‌زدایی‌ها، ما یک تولیداتی در ناحیه‌ی امور مادی و آنچه که برای اعاشه‌ی زندگی لازم هست داریم؛ اما یک مسأله‌ی دیگر هم تولید علم هست، تولید معارف هست. …

توضیحات بیشتر »

نگاهی انتقادی بر دوگانه «حکومت اسلامی» و «جمهوری اسلامی»/ عباسعلی مشکانی سبزواری

ابتذال هدف/ محمد جواد استادی

اختصاصی شبکه اجتهاد: از ابتدای انقلاب اسلامی، در مورد نوع حکومت و نظام سیاسی حاکم بر ایران (بعد از انقلاب اسلامی)، حرف‏‌ها و دیدگاه‌‏های مختلفی ارائه شده است. یکی از حرف‏‌هایی که بارها و بارها تکرار شده، سخن از دوگانگی «جمهوری اسلامی» و «حکومت اسلامی» است. ادعا نیز این است که نظام حاکم بر ایران معاصر «جمهوری اسلامی» است و نه «حکومت اسلامی». از نگاه قائلان این سخن، بین جمهوری اسلامی و حکومت اسلامی فاصله زیادی وجود دارد. به زعم این گروه، در «حکومت اسلامی» بر خلاف «جمهوری اسلامی» خبری از «نقش مردم» و «انتخابات» و «مشارکت سیاسی» نیست. گروهی …

توضیحات بیشتر »

راز و رمز اقتدار تشیّع/ سیدفرید حاج سید جوادی

راز و رمز اقتدار تشیّع/ سیدفرید حاج سید جوادی

شبکه اجتهاد: هویت تشیع از ابتدا با محوریت نهاد امامت شکل گرفته است. اگرچه تعدی غاصبان فرصت آن را فراهم نکرد که امامت با تمامی شئونش در جامعه اسلامی میدان‌دار شود، اما شیعیان در گذر زمان ارتباط و بهره‌مندی خود از هدایت و ولایت ائمه علیهم‌السلام را بسط و تعمیق بخشیدند. تطورات قدرت مدعیان خلافت و ریاست بر مسلمین، فراز و فرود حضور اهل بیت(ع) در اجتماع را رقم می‌زد. تا آنکه از مقطعی به حصر ائمه علیهم‌السلام و محرومیت شیعیان از دسترسی بی‌واسطه به ایشان انجامید. روند تضییق و محدودسازی تا آنجا شدت یافت که تنها راه برای حفظ …

توضیحات بیشتر »

نوروز در روایات/ محمدجواد فاضل لنکرانی

نوروز در روایات/ محمدجواد فاضل لنکرانی

شبکه اجتهاد: برداشت ما از روایات این است که هر روزی که یک حادثه‌ی مهم از نظر احیای دین یا احیای انسانیت در آن ایجاد شود، یعنی جنبه‌ی احیا و هدایت معنوی یا هدایت دنیوی در آن باشد، در روایات به نوروز تعبیر می‌کنند. در روایات ما در هفت مورد تعبیر به نوروز شده است: ۱- روزی که حضرت ابراهیم(ع) بت‌ها را شکست، از آن روز تعبیر به نوروز شده، در روایات آمده «یوم النیروز هو الیوم الذی کسر فیه ابراهیم(ع) أصنام قومه» نوروز روزی است که حضرت ابراهیم بت‌های قوم خودش را شکست. ۲- در روایتی معلی بن خنیس …

توضیحات بیشتر »

چرا مبانی فلسفی دانش اصول؟/ مصطفی دُرّی

چرا مبانی فلسفی دانش اصول؟/ مصطفی دُرّی

شبکه اجتهاد: مبانی فلسفی دانش اصول فقه اگرچه در ابتدای تشکیل دانش اصول فقه، به عنوان یک دانش عرفی، جایگاهی در مباحث و استدلالات این دانش نداشت، اما در قرون اخیر با افزایش تعداد اصولی‌های فیلسوف، مباحث این دانش نیز به دانش اصول فقه وارد شده است، به طوری که در غالب مباحث اصول فقه، می‌توان رد پای آن را یافت. مباحث فلسفی دانش اصول فقه البته دو دسته‌اند. برخی به مقتضای عدم بداهتشان، اقبال چندانی را در میان اصولیان نیافته‌اند و تنها چند تن از فلاسفه اصولی همچون محقق اصفهانی و شاگردان وی نظیر آیت‌الله خویی و سید محمد …

توضیحات بیشتر »

ضرورت توجّه به مصادر نصیریه در مطالعات شیعی/ محمدباقر ملکیان

ضرورت توجّه به مصادر نصیریه در مطالعات شیعی/ محمدباقر ملکیان

شبکه اجتهاد: مرحوم ‌آیت‌الله بروجردی و برخی از شاگردان ایشان بر این باور بودند که فقه و حدیث شیعه، حاشیه‌ای است بر فقه و حدیث عامه و یا به تعبیر ‌آیت‌الله سیستانی فقه شیعه مهیمن است بر فقه اهل سنت۱. در این یادداشت در صدد نیستم تا مقصود ‌آیت‌الله بروجردی وطرفداران این نظریه را به تفصیل بنگارم، اما خلاصه سخن این است که برای فهم روایات اهل بیت علیهم السلام باید از جو فقهی غالب آن روزگار که از آن فقها و مدارس فقهی اهل سنت است، اطلاع داشته باشیم، چرا که بسیاری از روایات اهل بیت در پاسخ به …

توضیحات بیشتر »

«عصر حیرت» نتیجه بدفهمی از اسلام/ رضا غلامی

«عصر حیرت» نتیجه بدفهمی از اسلام/ رضا غلامی

شبکه اجتهاد: موضوع بحث من نقد و بررسی کتاب «عصر حیرت» تالیف آقای مهدی نصیری است. واقعیت این است که به دلایل گوناگون مایل نبودم وارد نقد این کتاب شوم. اولا به نظر من محتوای این کتاب عمدتا تکراری است و جدای از آقای مهدی نصیری، بعضی دیگر، چه پیش از پیروزی انقلاب اسلامی و چه بعد از آن، این مطالب را با ادبیاتی شبیه به ادبیات این کتاب مطرح کرده‌اند. ثانیا این کتاب ارزش علمی چندانی ندارد؛ یعنی نه‌تنها محصول یک پژوهش آکادمیک و متدیک نیست بلکه به‌رغم فرمایش آقای نصیری در مقدمه کتاب، از روش اجتهادی مرسوم هم …

توضیحات بیشتر »

مراحل سه‌گانه تنقیح موضوع حکم/ علی کشوری

مراحل سه‌گانه تنقیح موضوع حکم/ علی کشوری

شبکه اجتهاد: یکی از بحث‌های مهم در تفقه بحث موضوع شناسی است. تنقیح موضوع را در سه مرحله ۱- تنقیح بیانی، ۲- تنقیح غیر بیانی و ۳- تنقیح شاکله‌‌ای انجام‌‌ می‌دهیم. (جدول تحلیل موضوع) اولین مرحله تنقیح یک موضوع، «تنقیح مفهومی و لفظی» موضوع است. به عنوان مثال اگر فقیه بخواهد درباره تورم حکم دهد؛ ابتدائاً مفهوم تورم را موشکافی‌‌ می‌کند و ارتباط آن را با مفاهیم مرتبط مانند: تعریف پول، تعریف بازار، احتکار، انصاف، اقاله، خیار، ربح و… بررسی‌‌ می‌کند و بعد از بررسی مفهومی مسئله تورم، استعمال لفظ جدید تورم -که نتیجه اش تَوَهُم “مالا نص فیه” و …

توضیحات بیشتر »

وظیفه ما در قبال پیامبر رحمت/ حیدر حب‌الله

وظیفه ما در قبال پیامبر رحمت/ حیدر حب‌الله

شبکه اجتهاد: پیامبر اکرم محمدبن عبدالله صلی الله علیه وآله وسلم بزرگترین شخصیت اسلام است، او دارنده‌‌‌ی پیام و مبلغ و پیام رسان خداوند متعال است، او دریچه‌‌ای بسوی عالم والا بوده و مسیر ما به سمت وحی الهی است. او کسی است که سنّتش، حجت بوده و سیره و رفتار وی الهام بخش نسل‌ها و ملّت‌هاست. او نمادی از نمادهای انسانیت و از بزرگترین شخصیت‌هایی است که تاریخ را دگرگون ساخته است. شخصیت این پیامبر بزرگ، در میان دیگر ادیان زمینه‌‌ای برای اختلاف نظر قرار گرفته است و برخی از اوقات افرادی که نبوّت وی را انکار کردند، موضع …

توضیحات بیشتر »

تصویر پیامبر در «سیره صحیح پیامبر اعظم»/ محمدرضا زروندی

تصویر پیامبر در «سیره صحیح پیامبر اعظم»/ محمدرضا زروندی

شبکه اجتهاد: «لَقَدْ کَانَ لَکُمْ فِی رَسُولِ اللهِ أُسْوَهٌ حَسَنَهٌ؛ به‌یقین پیامبر خدا برای شما الگوی نیکویی است»(احزاب، ۲۱). انسان‌ها در طول حیات خود در میان انبوه پرسش‌های بی‌شماری غوطه‌ورند و همواره در تلاش‌اند که الگویی بیابند تا راهنمای راه خویش کنند و از طریق او به جواب سؤال‌ها برسند. پیامبر خاتم به‌عنوان انسان کاملی که متصل به وحی الهی است الگویی تمام و کمال جهت دستیابی به سعادت است. کتاب «الصحیح من سیره النبی الاعظم» که به زبان عربی نوشته‌شده، به تبیین سیره و زندگانی رسول خدا از تولد تا وفات وی می‌پردازد و ازاین‌جهت منبع مناسبی جهت الگوبرداری از …

توضیحات بیشتر »

بعثت پیامبر و رسالت ما/ محسن اسماعیلی

بعثت پیامبر و رسالت ما/ محسن اسماعیلی

شبکه اجتهاد: برانگیخته شدن حضرت محمد (صلی الله علیه وآله وسلم) به پیامبری در بیست و هفتم ماه رجب، یادآور فرخنده‌ترین حادثه تاریخ و بزرگترین موهبتی است که به بشریت عنایت شده است. بعثت آن بزرگوار را باید نشانه رسیدن انسان به عالی‌ترین مراحل استعداد معنوی و بلوغ فکری دانست؛ چیزی که می‌تواند در سایه عمل به رهنمودها و دستورهای پیامبر خاتم به سرعت شکوفا شود. برانگیخته شدن حضرت محمد (صلی الله علیه وآله وسلم) به پیامبری در بیست و هفتم ماه رجب، یادآور فرخنده‌ترین حادثه تاریخ و بزرگترین موهبتی است که به بشریت عنایت شده است. بعثت آن بزرگوار را …

توضیحات بیشتر »

نگاهی تاریخی به رابطه حکومت و تمدن/ محسن الویری

نگاهی تاریخی به رابطه حکومت و تمدن/ محسن الویری

شبکه اجتهاد: شاید هیچ تمدن‌پژوهی را نتوان یافت که به نقش محوری حکومتها در پیدایش و پایایی تمدنها باور نداشته باشد. در نگاهی تاریخی نیز، بخشی چشمگیر از گزارش تمدنها به معرفی حکومتها در قلمرو آن تمدن اختصاص می‌یابد. انکار نمی‌توان کرد که حکومت یکی از مؤلفه‌های بنیادین در هر تمدنی است، اما یکسان‌انگاری حکومت و تمدن هم پنداره‌ای ناصواب است که محروم شدن بشر امروز به ویژه مسلمانان امروز را از تجربه‌های گرانقدر تمدنهای دیگر به ویژه تمدن پیشین اسلامی به دنبال دارد. حکومت تنها یکی از دستاوردهای نرم یک تمدن است و جوهره مولد در یک تمدن همان …

توضیحات بیشتر »

«محور مقاومت» در دیدار مرجعیت دینی نجف با پاپ/ ماجد الشویلی

«محور مقاومت» در دیدار مرجعیت دینی نجف با پاپ/ ماجد الشویلی

شبکه اجتهاد: درست است که کلمه مقاومت به طور صریح در دیدار مرجعیت دینی نجف با پاپ طبق رسانه‌هایی که این اتفاق را پوشش دادند یا بیانیه ای که از طرف دفتر آیت‌الله سیستانی اعزه الله صادر شد، بیان نشده بود اما تأکید مرجعیت اعلای عراق به پاپ درخصوص این که فلسطین اشغال شده است و ملت آن تحت آزار و اذیت می‌باشند، به خودی خود مشروعیت بخش مقاومتی که تا آزادسازی فلسطین ادامه دارد، می‌باشد. پس مقاومت در این جا و در این مورد همان حق شرعی است که ادیان آسمانی و نیز همان حق قانونی است که معاهدات …

توضیحات بیشتر »
Real Time Web Analytics