فرهنگ و ارتباطات

اختصاصی شبکه اجتهاد: سال‌هاست که از «اجتهاد معاصر» سخن می‌گوییم؛ نه فقط به‌عنوان یک اصطلاح فنی، بلکه به‌عنوان خط دفاعی در برابر داوری‌هایی که فقه شیعه را در برابر تحولات جهانی، «بی‌بضاعت» ارزیابی می‌کنند. ما با ظرفیت‌هایی همچون اصول فقه، عقل عملی، قواعد عامه و ظرفیت زمان و مکان، همواره ثابت کرده‌ایم که فقه از حیث ابزار و روش، زنده …

شبکه اجتهاد: مردم ایران در تجربه تاریخیِ قبل و بعد از انقلاب، به یک بلوغ عقلانی دست یافته‌ و رفتارهای پیچیده‌ای در عرصه‌های سیاسی و اجتماعی از خود نشان می دهند. یکی از این عرصه‌های بسیار مهمی که باید در باره‌اش فکر کرد موضوع «نفرت بزرگ» و «تبرّی‌های اخلاقی و عقلانی» از بی‌عدالتی‌های بزرگ جهانی و فراملی و نیز فسادهای …

شبکه اجتهاد: در شرایطی که فشارهای اقتصادی و دغدغه‌های معیشتی، اعتراضات بحق مردمی را به دنبال داشته است، نقش علما و نهادهای دینی برای هدایت صحیح این مطالبات بیش از همیشه اهمیت می‌یابد. ورود به‌موقع و شجاعانه روحانیت در دفاع از حق مردم، نه تنها می‌تواند اعتماد عمومی به نهاد دین را بازسازی کند، بلکه با جدا کردن صف معترضان …

شبکه اجتهاد: جوامع انسانی بدون رهبران الهی، دچار سکون و رکودو در نهایت به فرومایگی و انحطاط  می‌رسند. تاریخ نشان داده است که مردان بزرگ، همچون موج‌هایی در دریای جامعه، سرنوشت ملت‌ها را رقم می‌زنند؛ موج‌هایی که گاه ویرانگر و گاه نجات‌بخش‌اند. در میان این موج‌آفرینان، پیامبران الهی جایگاهی والایی دارند، زیرا آنان با هدایت آسمانی، خِرد انسان را بیدار …

شبکه اجتهاد: از هفده سال پیش (۲۰۰۹ میلادی) تا امسال فهرست سالانه «پانصد مسلمان تأثیرگذار جهان» توسط «مرکز سلطنتی مطالعات راهبردی اسلامی» در اَمان پایتخت اُردن‌هاشمی منتشر‌ و به عنوان یک ابزار تحلیلی برای رصد کانون‌های نفوذ در اقصی نقاط جهان اسلام عمل کرده است. نسخه سال ۲۰۲۶ (ناظر به اقدامات سال ۲۰۲۵) با سر ویراستاری دکتر طارق الجوهری (فارغ …

دستگاه فقاهت، در هیچ‌ یک از دستگاه‌های کشور حتی در صداوسیما حضور پر­رنگی نداشته و مجبور نبوده است که پاسخ دهد، ولی با قسمت قضا، مقداری پیوند اساسی پیدا کرده و بعد از انقلاب، مباحث قضا و شهادات ما رشد بسیاری یافته است. یک دلیل آن، مطالبه دستگاه قضا با ورود سریع فقها به دستگاه قضاوت است. این ورود در …

شبکه اجتهاد: امروز در برابر پرسشی گشوده ایستاده‌ایم: آیا اندیشهٔ شهید محمدباقر صدر را می‌توان صرفاً پژواکی از گذشته دانست؟ یا آن‌که صدر از «موضوع پرسش» فراتر رفته و خود به «افقی» بدل شده است که از درون آن پرسش می‌کنیم؟ حقیقت آن است که حضور فکریِ صدر از قید زمان می‌گریزد؛ در اکنونِ ما امتداد می‌یابد، نه به‌مثابه حضوری …

نشست خبری کنگره بزرگداشت پنجاهمین سال رحلت آیت‌الله سیّد محمّدهادی حسینی میلانی، روز سه‌شنبه ۲ دی ۱۴۰۴ با حضور خبرنگاران و اصحاب رسانه در سالن شیخ طبرسی بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی برگزار شد. به گزارش شبکه اجتهاد، حجت‌الاسلام ‌والمسلمین علی خیاط، مدیر حوزه‌های علمیه خراسان و عضو شورای سیاست‌گذاری کنگره بزرگداشت پنجاهمین سال ارتحال آیت‌الله العظمی محمدهادی میلانی، …

شبکه اجتهاد: وقتی ابزار، جعل را بر سکوت ترجیح می‌دهد، دیگر در مقام جهل نیست؛ در مقام جعلِ اعتبارِبی‌مبناست. اصول عملیه بر جهل بنا شده‌اند؛ اما هوش مصنوعی جهل را برنمی‌تابد. تعارض ساختاری هوش مصنوعی با اصول عملیه تعارضی که هنوز دیده نشده، در نگاه نخست، نسبت هوش مصنوعی با فقه و اصول، نسبتی ابزاری به نظر می‌رسد: ابزارِ تسهیل، …

شبکه اجتهاد: روزگاری مفهومی واقعی در عرصه روحانیت وجود داشت با عنوان «علمای بلاد» که رفته رفته رو به افول گذاشت. این علمای بلاد که مجتهدینی توانمند و آینده‌دار و اکثرا در حوزه‌های نجف یا قم درس خوانده بودند، بعضا اگر در نجف یا قم می‌ماندند در شمار مراجع تقلید یا اساتید برجسته و نامدار جای می‌گرفتند. اما ایشان پس …

 در نشست تحلیلی با حضور سرپرست پژوهشگاه ملی فضای مجازی و رئیس مرکز تحقیقات اسلامی مجلس شورای اسلامی اولین نتیجه افکارسنجی زیست مجازی ایرانیان مورد بررسی قرار گرفت. استاد علی نهاوندی در سخنانی تأکید کرد: فضای مجازی امروز بدون چارچوب‌گذاری فقهی و حکمرانی روشن، می‌تواند به بروز بحران‌های اخلاقی، امنیتی، سیاسی و اجتماعی منجر شود. به گزارش شبکه اجتهاد، سرپرست …

اختصاصی شبکه اجتهاد: چندی پیش یادداشتی از نویسنده‌ای در عرصه مسائل اجتماعی منتشر شد که در آن، پرسش‌هایی درباره سخنان یکی از بزرگان حوزه علمیه پیرامون «دوران طلایی حوزه» مطرح شده بود. تلاش نویسنده برای دقت در واژگان یک عالم دینی و به اشتراک گذاشتن چالش‌های ذهنی خود در قالب گفت‌وگو، اقدامی مناسب است. با این حال، نکاتی در نقد و …

رئیس مرکز تحقیقات اسلامی مجلس، در نشست علمی ابعاد فقهی متاورس تأکید کرد: فناوری متاورس فراتر از فضای مجازی است و برای مدیریت حضور، غوطه‌وری و تعاملات کاربران در این جهان نوظهور، تدوین یک نظام‌نامه فقهی جامع ضروری است. به گزارش شبکه اجتهاد، حجت‌الاسلام و المسلمین علی نهاوندی رئیس مرکز تحقیقات اسلامی مجلس شورای اسلامی، در نشست علمی «ابعاد فقهی …

مسئول کرسی‌های نظریه پردازی حوزه علمیه قم گفت: آزادی بیان در زمینه مقدسات باید به گونه‌ای باشد که مصالح کشور و وحدت امت را برهم نزند ضمن اینکه این مباحث در محیط‌های علمی و آکادمیک از جمله کرسی‌های نظریه پردازی بیان شود. به گزارش شبکه اجتهاد، استاد ابوالقاسم علیدوست، عضو جامعه مدرسین و مدرس خارج فقه و اصول حوزه علمیه …

شبکه اجتهاد: چندى ست که کرارً افرادى به اینجانب مراجعه کرده و یا نامه نوشته‌اند و از انتشار اخبارى در فضاى مجازى راجع به ائمه اهل بیت(علیهم السلام) بسیار نارحت بودند و از من مى‌خواستند که در این باره اقدامى کنم.چند روزى صبر کردم سرانجام تصمیم گرفتم که مطالبى را به عنوان نصیحت و ارشاد بگویم شاید عرائضم مؤثر باشد. …

شبکه اجتهاد: چند سالی است که دیدگاهی متمایز در همگرایی اسلامی با رویکردی معرفتی، در گوشه‌ای از حوزه علمیه قم ظهور و بروز یافت و چاره تقریب را گفت‌وگو در مسئله امامت دانست. دیدگاهی که در آغاز با گاردهایی بسته و پیام‌هایی نا امید کننده روبرو بود، گاهی گفته می‌شد‌ این مسئله تنش زاست نه تقریب ساز، گاهی شنیده می‌شد …

کتاب «روش‌شناسی مطالعات اسلامی در غرب» حاصل کوشش‌های علمی و فکری دکتر عبدالعزیز ساچادینا، اسلام‌پژوه و استاد دانشگاه ویرجینیا است؛ اثری که از حیث روش‌شناختی شایان توجه ویژه می‌باشد. این کتاب از شش فصل تشکیل شده است: نویسنده در پنج فصل نخست به تبیین و تحلیل دوره‌های گوناگون اسلام‌شناسی در غرب می‌پردازد و در فصل ششم، روش پیشنهادی خود را …

شبکه اجتهاد: دکتر عبدالعزیز ساچادینا؛ شاگرد نامدار علی شریعتی و استاد برجسته مطالعات اسلامی در دانشگاه‌های آمریکا در سن ۸۳ سالگی درگذشت. او که از شیعیان هندی‌تبار متولد تانزانیا بود، در اواسط دهه شصت میلادی مدتی در دانشگاه فردوسی درس خواند و علی شریعتی و جلال‌الدین آشتیانی از استادانش بودند. در دوران تدریس و پژوهش در غرب نیز او از …

دکتر عبدالعزیز ساچادینا، اسلام‌پژوه و استاد مطرح مطالعات اسلامی در دانشگاه‌های آمریکا، در سن ۸۳ سالگی درگذشت. او که شیعه‌ای هندی‌تبار بود، کارشناسی مطالعات اسلامی را در دانشگاه علیگر هند گذراند و در سال ۱۹۶۷ برای تحصیل در رشته زبان و ادبیات فارسی وارد دانشگاه فردوسی مشهد شد. ساچادینا در این دوران از مرحوم علی شریعتی بهره برد و بخشی …

اختصاصی شبکه اجتهاد: نوشتار پیش‌رو، نقدی روش‌شناختی بر مبانی معرفت‌شناختی آقای عبدالرحیم سلیمانی اردستانی در مواجهه با روایات تاریخی، به‌ویژه واقعه‌ی شهادت حضرت زهرا علیها‌السلام است. استدلال اصلی این است که معیار سخت‌گیرانه‌ی ایشان برای پذیرش گزاره‌ها، ریشه در نوعی «یقین‌گرایی خام» و «مبناگرایی دکارتی» دارد که با اصول پذیرفته‌شده در «فلسفه علم» و عقلانیت مدرن در تضاد است. نوشتار …

حجت‌الاسلام والمسلمین محمدتقی سبحانی و حجت‌الاسلام والمسلمین حمید شهریاری تأکید کردند که غدیر به دلیل برخورداری از ویژگی‌های بی‌نظیرِ «رویداد تاریخی مسلّم و بی‌اختلاف در اصل وقوع»، «اجتماع استثنایی به اراده مستقیم پیامبر(ص) در حساس‌ترین مقطع تاریخی»، «نمایش واقعی و مستند هدایت‌گر (نه صرف حدیث)» و «دغدغه مشترک پیامبر(ص) برای آینده امت و جلوگیری از بازگشت به جاهلیت»، بزرگ‌ترین ظرفیت …

شبکه اجتهاد: ماجرای درجِ عکسِ شهیده «نیلوفر قلعه‌وند» در رسانه وابستهٔ به رهبری و حواشیِ آن، بهانه‌ای شد برای بازکاوی در نسبت شهادت با دو چیز: یکی پیشینهٔ گفتار و کردارِ شهدا، دیگری هم روایت‌های رسمیِ پسینی یا روتوش‌های رسانه‌ای از ایشان. مسئله فقط «حجاب» نیست؛ برخی شهدا ممکن است دارای شغل یا سبکِ زیستِ شبهه‌دار هم بوده باشند! بلکه …

استاد عبدالهادی مسعودی معتقد است: هوش مصنوعی صرفاً یک ابزار فناورانه نیست، بلکه یک فناوری است که در ابتدا باید آموخته شود و سپس در کاربردهای تخصصی مورد بهره‌برداری قرار گیرد. به گزارش شبکه اجتهاد، حجت‌الاسلام والمسلمین عبدالهادی مسعودی رئیس دانشگاه قرآن و حدیث در سخنانی به تشریح رویکرد ساختارمند مجموعه دارالحدیث در مواجهه با هوش مصنوعی پرداخت. وی تأکید …

شبکه اجتهاد: عنوان «حجت‌الاسلام» (به‌معنای لغوی: دلیل و برهان اسلام) عنوانی است که به علمای شیعه اعطا می‌شود. این عنوان در آغاز، صرفاً جنبه‌ی تشریفاتی داشت، اما به‌تدریج به عنوان نشانه‌ای از جایگاه علمی و مرتبه‌ی آنان در سلسله‌مراتب روحانیت شیعه به کار رفت. نخستین کاربرد ثبت‌شده‌ی این عنوان در بافتی سنّی دیده می‌شود، زمانی که آن را در مورد …

حضرت آیت‌الله مکارم شیرازی با اشاره به اهمیّت استفاده از ابزارهای روز، بر بهره‌گیری از رسانه‌ها و فناوری‌های نوین تأکید و اظهار کرد: هوش مصنوعی هم خطر دارد و هم فایده؛ باید کمیته‌ای تشکیل شود تا تأثیر آن را در فعالیت‌های حوزوی بررسی کند. به گزارش شبکه اجتهاد، حضرت آیت‌الله ناصر مکارم شیرازی در دیدار اعضای شورای عالی حوزه علمیه …

کتاب «آمال و آلام»، مجموعه نامه‌های شهید صدر، از سوی پژوهشگاه تخصصی شهید صدر منتشر شد. به گزارش شبکه اجتهاد، برای نخستین‌بار مجموعه‌ای از بیش از چهارصد نامۀ مستند از شهید آیت‌الله سید محمدباقر صدر در قالب کتابی جامع با عنوان «آمال و آلام» گردآوردی شده است؛ این مجموعه تصویری روشن از سیر فکری، اجتماعی و تربیتی این متفکر بزرگ …

حضرت آیت‌الله‌ مکارم شیرازی با اشاره به ضرورت خبررسانی و اطلاع رسانی از دستاوردهای فاخر مرکز نور تصریح کرد: بسیاری از کارهای ارزنده صورت می‌گیرد اما منتشر نمی‌شود. رسانه‌ها و صداوسیما باید نشان دهند که حوزه چگونه در علم و فناوری پیشرفت کرده است. به گزارش شبکه اجتهاد، حضرت آیت‌الله‌ ناصر مکارم شیرازی امروز چهارشنبه ۲۱ آبان ماه در دیدار …

شبهه‌ای فقهی در خصوص موتورسواری بانوان مطرح است؛ مبنی بر اینکه روایات، سوار شدن زنان بر زین اسب را ممنوع کرده است و این نهی ممکن است با القای خصوصیت، شامل زین موتور هم بشود. اما تعمیم این مسئله بر موتورسواری و دوچرخه‌سواری با اشکالات جدی روبه‌رو است. محققان تاکید می‌کنند که یقین نمی‌کنند که منظور از آن “زین”، آنقدر …

حجت‌الاسلام والمسلمین علی رحمانی با بیان اینکه حوزه کهن خراسان، مکتبی ریشه‌دار در فقه، فلسفه، حدیث و تفسیر است که امروز در کنار دانشگاه‌ها و پژوهشگاه‌های برجسته، بستری پویا برای رشد و تعالی علمی فراهم آورده است؛ توسعه روابط پایدار با مراکز علمی و اندیشمندان کشور را از اولویت‌های اصلی دفتر تبلیغات اسلامی خراسان رضوی دانست و با اشاره به …

شبکه اجتهاد: در روزگاری که گفت‌وگوهای فکری گاه به میدان داوری‌های شتاب‌زده و برچسب‌زنی بدل می‌شود، دفاع از آزادی اندیشه خود مهم‌ترین وظیفه‌ی اندیشه است. آن‌چه در مناظره‌ی اخیر درباره‌ی نزدیکی دولت به جامعه و مسئله‌ی قانون حجاب گفته شد، نه تلاشی برای تضعیف دین، بلکه دعوتی بود به بازاندیشی در نسبت میان «حکم الهی»، «قانون سیاسی» و «عقلانیت اجتماعی». …