گاهی سائل اندیشهای دارد که شناسایی اندیشه او در تبیین مراد امام مؤثر است و رهبری به این مطلب در کتاب توجه داشتهاند. مثلاً منظور از غناء، «صوت متضمن بر کلام باطل» است، که در تفسیر قول الزور که از امام پرسیده شد، است. رهبری میگوید سائل که این مصداق را میدانسته و این تفسیر درست نیست و اینها – یعنی سائلان – شنیده بودند که امام شیعیان تفسیر دیگری از علمای اهل سنت که در قول الزور دارند را دارد و دنبال یک مصداق دیگری بودند. ایشان مناسبات حاکم بر سؤال و جواب این مدعی را رد میکند؛ چرا …
توضیحات بیشتر »نوآوریهای فقهی در جهاد اسلامی/ عباس کعبی
شبکه اجتهاد: حضرت آیتالله خامنهای بحث «جهاد» را به عنوان موضوع درس خارج فقه خود در سالهای ۶۹ تا ۷۳ شمسی برگزیدند و حاصل آن، در کتاب «ثلاث رسائل فی الجهاد» ذیل سه مقاله «امان»، «الصابئه» و «المهادنه» منتشر شده است. استاد عبّاس کعبی در گفتار پیشرو به تشریح روش اجتهادی آیتالله خامنهای در کتاب «ثلاث رسائل فی الجهاد» پرداخته است. فرهنگ حاکم بر مبحث «جهاد» تقیّه بود، نه مبارزه! در باب موضوع اصلی این نشست که روششناسی رهبر معظّم انقلاب است، ابتدا مروری بر تراث فقهی شیعه در این باب داشته باشیم: فقهای پیشین -تا قبل از پیروزی انقلاب …
توضیحات بیشتر »روششناسی اجتهادی آیتالله خامنهای با حضور استاد مبلغی
دومین نشست پژوهشی «روش شناسی اجتهادی حضرت آیتالله خامنهای» براساس درسنامه «غناء و موسیقی» برگزار میشود. به گزارش شبکه اجتهاد، به همت دفتر قم موسسه پژوهشی فرهنگی انقلاب اسلامی (دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آیتالله خامنهای و همکاری موسسه عالی فقه و علوم اسلامی، دومین نشست پژوهشی روش شناسی اجتهادی حضرت آیتالله خامنهای براساس درسنامه غناء و موسیقی برگزار میشود. این نشست با ارائه حجتالاسلام والمسلمین احمد مبلغی، استاد درس خارج حوزه علمیه قم و عضو مجلس خبرگان رهبری برپا میشود. براساس این گزارش، دبیر علمی این نشست را حجتالاسلام والمسلمین سید مهدی موسوی بر عهده خواهد داشت. نشست …
توضیحات بیشتر »سبک درس مقام معظم رهبری متأثر از نجف است/ کل درس سال را در تابستان مطالعه میکنند/ اعتقادی به تدریس اصول مستقل از فقه ندارند
رهبر معظم انقلاب در بحث قائل به بررسی تمام اقوال یا حتی احصاء مهمترین اقوال در مسئله با طرح تفصیلی ادله آن نیستند لذا سه یا چهار قول مهم در مسئله را مطرح کرده و نقد میکنند در نهایت جمعبندی میفرمایند. لذا برای کسی که کار فراوانی قبل از درس نکرده باشند نیز مطلب کاملاً قابل فهم است و در درس ایشان مطلب گم نمیشود. اختصاصی شبکه اجتهاد: سالروز اعلام مرجعیت مقام معظم رهبری، بهانهای شد تا به ویژگیهای درس خارج فقه ایشان که نزدیک به سی سال از آغاز آن میگذرد بپردازیم. در این خصوص با حجتالاسلام محمد صالح …
توضیحات بیشتر »تمایل مقام معظم رهبری به مکتب قم است/ نظرات رجالی ایشان، قابلتوجه است
درس فقه ایشان و مباحث فقه ایشان یک درس کاملاً استاندارد و بر طبق موازین فقهی ما و موازین فقه شیعه است و از عمق خوبی برخوردار است، مبانی فقهی، مبانی اصولی و مبانی رجالی در درسهای مختلف متفاوت است و این هم چیز پذیرفتهای است ممکن است نظرات متفاوت باشد و لکن از حیث رتبه، رتبه درس فقه ایشان یک رتبه قابلقبول و موفق در بین درسها و بحثهای فقهی ما است. اختصاصی شبکه اجتهاد: یکی از امتیازات درس فقهی مقام معظم رهبری این است که با حوصله و با دقت بسیار خوبی به سراغ منابع اصلی و روایات در …
توضیحات بیشتر »منهج رجالی رهبری، أصالۀالتصحیحی است/ صدور ویزا، مصداق امان به کفار است
نشست پژوهشی روششناسی اجتهادی مقام معظم رهبری در کتاب «ثلاث رسایل فی الجهاد (الامان و الصائبه و المهادنه)» روز یکشنبه، ۲۶ آبان ۹۸ در مدرسه دارالشفاء قم برگزار شد. در این نشست استاد عباس کعبی به ارائه بحث پرداخت و حجتالاسلام سعید صلح میرزائی نیز دبیری جلسه را بر عهده داشت. به گزارش خبرنگار اجتهاد، در ابتدا دبیر علمی جلسه، ضمن بیان مختصری از تحصیلات ابتدایی تا ورود به حوزه علمیه معظم له، گفت: ایشان بعد از اتمام مقدمات و سطوح عالی حوزه، در مدت کوتاهی وارد درس خارج فقه مرحوم میلانی گشتند و مدت کوتاهی نیز به نجف مهاجرت …
توضیحات بیشتر »شاخصهای مهم روشی در مدرسه فقهی قم و نجف/ علامه حلی؛ فقیه الگو و ترازِ مد نظر شیخ انصاری
استاد عشایری با بیان اینکه معمولاً فقها یک نفر را بزرگ خود میدانند و به او اعتماد بیشتری دارند، تأکید کرد: فقیهِ الگو و ترازِ مدّ نظر شیخ انصاری علّامه حلّی است. وی علّامه حلّی را واحد کالألف میداند و وقتی میگوید نص و فتوا فلان مطلب را تأیید میکند، منظور وی فتوای علّامه حلّی است. نقطه عزیمت شیخ انصاری در فقه در غالب موارد، علّامه حلّی است. این نکته را از برخی مطابقتها میان شیخ و علّامه میتوان فهیمد. علامت دیگری که نشاندهندهی اعتقاد زیاد شیخ انصاری به علّامه است جایگاه علّامه در اجماعپژوهیهای شیخ انصاری است. به گزارش …
توضیحات بیشتر »روش اجتهاد «روایت محور و فقاهت مدار» و اهتمام به مسائل مستحدثه/ علی نصیری
شبکه اجتهاد: روش اجتهاد «روایت محور و فقاهت مدار» روشی است که ما طی هفت سال گذشته آن را مبنای کار فقهی خود قرار داده و تدریس خارج فقه را با بازخوانی روایات وسائل الشیعه بر مبنای آن دنبال کردهایم. از جمله برکات این روش توجه به مسائل مستحدثه است. یکی از نمونههای آن حقوق زندانیان است. گرچه زندان پدیده جدیدی نیست و سالیان متمادی قدمت دارد، اما مباحثی همچون حقوق مادی و معنوی زندانیان و چگونگی تعامل حکومت اسلامی با آنان را میتوان از جمله مسائل مستحدثه در این زمینه دانست. رعایت حرمت زندانی، احسان و نیکی نسبت به …
توضیحات بیشتر »کتابشناسی تفصیلی در حوزۀ «روششناسی فقه و اصول»
اختصاصی شبکه اجتهاد: تعمیق دانش روششناسی یکی از ضروریات لازم برای حوزههای علمیه است و در صورتی که این دانش(روششناسی) در حوزههای علمیه شکل بگیرد قدرت ابداع و ابتکار فقهای ما نیز افزایش پیدا خواهد کرد. همچنین روششناسی باعث توسعۀ علم خواهد شد، و بیتردید آنچه که میتواند تولید علم و دانش را به سمت پاسخگویی به مسایل زمانه بکشاند روش علم است. مجموعۀ فرارو، ۲۵ رکورد از کتب (و اندکی مقالۀ) فقهی و اصولی است که در سالیان اخیر در حوزۀ روش نشر یافتهاند. با اهتمام میز توسعه و توانمندسازی علوم اسلامی (وابسته به قطبهای راهبردی دفتر تبلیغات اسلامی) …
توضیحات بیشتر »روش شناسی اجتهاد در حوزه مورد غفلت واقع شده است
رئیس انجمن فقه و حقوق اسلامی حوزه علمیه قم گفت: یکی از موضوعاتی که در حوزه کمتر به آن توجه شده، بحث روش شناسی اجتهاد است، اگر کسی از روش شناسی در بحث اجتهاد بهره برد، توانسته گام موفقی در عرصه اجتهاد بردارد. به گزارش شبکه اجتهاد، حجتالاسلام والمسلمین ابوالقاسم علیدوست در نشست «روش شناسی اجتهاد در مسائل نوپیدا» توسط کمیته هماهنگی برگزاری نشستهای علمی سطوح عالی و خارج حوزه و با همکاری انجمن فقه و حقوق اسلامی حوزه در مدرسه فیضیه برگزار شد، گفت: یکی از موضوعاتی که در حوزه کمتر به آن توجه شده بحثهای روش شناسی اجتهاد …
توضیحات بیشتر »تشخیص مصحلت، به دست ولی امر است/ حکم رهبری در مورد صابئین، از باب تطبیق مقاصدالشریعۀ است
این متن، یک متن کاملاً مقاصدی است. ایشان با این مقاصد، استصحاب را رد کردهاند. البته این مقاصدی که در این متن بهکاررفته است، اوفق بالاحتیاط است. چون مورد از موارد دم است که احتیاط در آن لازم است. ایشان در جای دیگر نیز از همین مقاصد الشریعه استفاده میکنند. به گزارش خبرنگار اجتهاد، سومین نشست علمی مرکز تخصصی امام خامنهای مدظلهالعالی با موضوع «روششناسی اجتهادی آیتاللهالعظمی خامنهای در فقه الجهاد» در پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی واقع در شهر مقدس قم برگزار شد. در این نشست، حجتالاسلام محمدحسین ملکزاده، استاد حوزه علمیه قم، بحث خود را تحت دو عنوان …
توضیحات بیشتر »اگر روششناسی در حوزهها شکل بگیرد، انقلاب آموزشی و پژوهشی در فقه رُخ میدهد
استاد احمد مبلغی معتقد است اگر روششناسی در حوزهها شکل بگیرد، یک انقلاب آموزشی و پژوهشی در فقه رخ میدهد و ما تحولات مثبت بر پایه سنت را میتوانیم رقم بزنیم، نه تحولاتی که به خروج از چارچوبهای فقه و مسیر تاریخی فقه بیانجامد. این انقلاب فقهی، سنت را باروَر میکند و توسعه میدهد و بهروز میکند و یکی از فوایدش این است که فقه ما میتواند بهطور کامل پاسخگو بشود، نه اینکه از حجم مسایل عقب بماند و نتواند مسایل را پوشش دهد. به گزارش خبرنگار اجتهاد، حجتالاسلام والمسلمین احمد مبلغی استاد خارج فقه و اصول حوزه علمیه قم …
توضیحات بیشتر »«روش نظریهپردازی شبکهای» در بوته نقد
در صورت شفافسازی در روش قدمبهقدمِ تولید و ارزیابی یک نظریه، میتوان به جهشی در تولید نظریهها و جهشی در اعتبارسنجی نظریهها امیدوار بود. به گزارش خبرنگار اجتهاد، کرسی علمی ترویجی «روش نظریهپردازی شبکهای» به همت گروه منطق فهم دین پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی و با ارائه حجتالاسلام والمسلمین دکتر عبدالحمید واسطی و با حضور ناقدان حجتالاسلام والمسلمین دکترعلیرضا پیروزمند و حجتالاسلام والمسلمین علیرضا قائمینیا و با دبیری دکتر حمید امیرچخماقی، ۱۵ بهمن ماه ۹۷ با حضور اساتید حوزه و دانشگاه، دانشجویان و دانشپژوهان در سالن فرهنگ پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی قم برگزار شد، در ادامه گزارش این …
توضیحات بیشتر »ظرفیت استخراج فقه نظامات از مکاسب شیخ اعظم/ در فقه نظامات باید سراغ مقاصد و نصوص مبین مقاصد برویم
استاد علیدوست با اشاره به اینکه مکاسب شیخ انصاری را میتوان با دو نگاه متفاوت تحلیل کرد، گفت: یکی نگاه بالفعل و دیگری نگاه ظرفیتی است؛ به نظر ما از مکاسب میتوان فقه نظامات را هم درآورد. به گزارش شبکه اجتهاد، نشست علمی «روش شناسی فقه و اجتهاد» به همت فرهنگستان علوم برگزار شد. آنچه در ادامه میخوانید مشروح مطالب ارائه شده از سوی حجتالاسلام والمسلمین ابوالقاسم علیدوست استاد خارج فقه و اصول و عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم در این نشست است: با بررسیهایی که در مورد استنادهای شیخ اعظم در کتاب مکاسب میکنیم میبینیم شیخ در مکاسب …
توضیحات بیشتر »خارج اصول؛ از آشنایی با مبانی تا نظریهپردازی/ درس خارج اصول برای دو دوره باید طراحی شود
اختصاصی شبکه اجتهاد: استاد درایتی اگر چه ساختاری متفاوت از دانش اصول را در سر میپروراند که مبتنی بر حکم است، اما اقتضای رعایت حال شاگردان در مراجعه به منابع و وابستگیشان به ساختار موجود، تاکنون مانع از ارائه مطلوب درس خارج اصول بر اساس این ساختار ابداعی بوده است. او درس خارج اصول مطلوب را درسی میداند که برای دو دوره طراحی شده باشد؛ دوره اول با هدف آشنایی با مبانی و نقد و نظر آن و دوره دوم با هدف تمرین ارائه نظریه. آنچه پیش روی شماست، گزارشی از سخنان حجتالاسلام والمسلمین حمید درایتی در همنشینی با تعدادی …
توضیحات بیشتر »اولویت دادن به کتاب و سنت، از حرف تا عمل/ استظهار عرفی بدون فاصله از عصر تشریع، در تفکر متقدمین تجلی دارد
اختصاصی شبکه اجتهاد: درس خارج استاد حمید درایتی از دروس خارج فقه متفاوت و متمایز با دیگر دروس است که روشی ابداعی در ارایه محتوا، چینش مطالب و پردازش روایات را در پیش گرفته است. استاد درایتی لزومی در فراگیری تمام ابواب فقهی برای نیل به درجه اجتهاد نمیبیند و بر این باور است که چنانچه سبک و روش مناسبی حتی در یک باب فقهی به طلبه ارائه شود و تمرین مناسبی نیز در استنباط فقهی صورت گیرد، برای اجتهاد کفایت میکند. شاید به همین خاطر است که کتاب صلات استاد ۹ سال به طول انجامیده است. آنچه پیش روی …
توضیحات بیشتر »با «اجتهاد ارتباطی»، جامعهی دینی قابل دفاع خواهد بود
منظور از اجتهاد ارتباطی این است که وقتی مجتهد میخواهد در حوزه قدسی ـ که آموزههای مربوط به آن از قبل، در شریعت بیان شده ـ اجتهاد کند باید با سایر مجتهدان در ارتباط ذهنی باشد و از این رهگذر است که نتیجه آن تبدیل به بخشی از زندگی اجتماعی میشود و محصولش در سطح اجتماعی میتواند مورد فهم قرار گیرد و تبدیل به استانداردهای اجتماعی شود. به گزارش شبکه اجتهاد، دومین نشست از سلسله نشستهای اندیشهورزی سایت تحلیلی ـ فکری مباحثات با عنوان «اجتهاد ارتباطی» و با ارائهی حجتالاسلام والمسلمین محمود شفیعی، دانشیار دانشکدهی علوم سیاسی دانشگاه مفید روز …
توضیحات بیشتر »ظرفیت لازم برای الگوریتم اجتهاد، وجود ندارد!
حجتالاسلام والمسلمین مجتبی الهی خراسانی، رئیس میز توسعه و توانمندسازی علوم اسلامی دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم در سلسله جلسات «گفتمان معرفت» مرکز تحقیقات اسلامی (وابسته به آیتالله شیخ مصطفی اشرفی شاهرودی)، در جمع اساتید، فضلا و طلاب حوزه علمیه مشهد، به بررسی ایده «الگوریتم اجتهاد» پرداخت. به گزارش خبرنگار اجتهاد، استاد خارج فقه و اصول حوزه علمیه در این نشست علمی اظهار کرد: اصرار بر الگوریتمی کردن اجتهاد باعث میشود رقابت متعارف بین مکاتب و سبکهای اجتهادی، دگرگون شود و موازنه به هم بخورد و کسانی که الگوریتم را مبنای آموزش یا تحقیق قرار میدهند، خواسته یا ناخواسته …
توضیحات بیشتر »روش اجتهادی امام موسی صدر، کارآمدی فقاهت در جوامع چند فرهنگی
خسروپناه انتشار مجموعه «گام به گام با امام» را اتفاق مهمی دانست و به محققان توصیه کرد که با پژوهش در این مجموعه به بررسی روش اجتهادی امام موسی صدر بپردازند، چرا که کارآمدی فقاهت در جوامع چند فرهنگی را عیان میکند. به گزارش شبکه اجتهاد، حجتالاسلام والمسلمین عبدالحسین خسروپناه ، درباره اهمیت انتشار مجموعه ۱۲ جلدی «گام به گام با امام» گفت: پیش از هر چیز تشکر میکنم از سروران عزیزی که تدبیر به خرج داده و مجموعه آثار امام موسی صدر را منتشر کردهاند. پس از سالها محرومیت جامعه ما و دیگر جوامع اسلامی از حضور امام موسی …
توضیحات بیشتر »تفاوتهای روش اجتهاد در معاملات و عبادات
هیچ عبادتی صحیح نیست مگر دلیلی از شارع بر صحت آن داشته باشیم؛ یعنی اصل اولی عدم صحت عبادت است مگر دلیلی بر صحت آن داشته باشیم؛ و در معاملات برعکس میباشد یعنی قاعده اولی آن است که معامله عقلایی صحیح است مگر دلیلی از شارع بر عدم اعتبار آن داشته باشیم. به گزارش شبکه اجتهاد، در راستای نشستهای نظریهپردازی دینی، نشست علمی «تفاوتهای روش اجتهاد در معاملات و عبادات» با ارائه حجتالاسلام والسلمین سعید ضیاییفر، عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی در موسسه فرهنگی فهیم با حضور اساتید، فضلا و طلاب حوزه علمیه قم برگزار شد. در …
توضیحات بیشتر »در موضوعات مستنبطه عرفی جای تقلید نیست
به نظر میرسد میشود نظریه اجتهاد متوسط را از مبادی به موضوعات مستنبطه نیز تسری داد که به عنوان یک مبانی روش شناسانه در تلفیق علوم انسانی اسلامی و ساحتهای بینا رشتهای علوم دینی مطرح شود
توضیحات بیشتر »امت اندیشی؛ یک غائب بزرگ در عناصر تشکیلدهنده روش فقه
امروزه خیلی از فتواها هیچ حرمتی برای امت از خود نشان نمیدهند و هیچ رعایتی و تقیدی به چارچوبهای امت و لوازم بقاء امت از خود بروز نمیدهند. بلکه برعکس درهای تفرقه و قتل و اصطکاک و برخورد را به روی مسلمانان گشودهاند. به گزارش شبکه اجتهاد، حجتالاسلام والمسلمین احمد مبلغی رئیس دانشگاه مذاهب اسلامی در کنفرانس «علوم اسلامی و تصفیه و اصلاح آن در جهت مبارزه با افراطگرایی» در کشور عراق، با طرح این سؤال که عوامل نهفته در ورای خشونت در روابط امت اسلامی چیست؟ اظهار داشت: در این زمینه چند عامل مهم در تولید خشونت در روابط …
توضیحات بیشتر »رونمایی از اولین نشریه «روش شناسی اجتهاد»
رئیس مرکز تحقیقات اسلامی مجلس و رئیس موسسه حکمت اسلامی در مراسم رونمایی از اولین نشریه روشی در علوم حوزوی تحت عنوان «روش شناسی اجتهاد»، به ضرورت پرداختن به مباحث روش شناسی در حوزههای علمیه تأکید کردند. به گزارش شبکه اجتهاد، نخستین نشریه روشی در علوم حوزوی تحت عنوان «روش شناسی اجتهاد»، طی مراسمی با حضور اساتید و محققان حوزوی در مرکز تحقیقات اسلامی مجلس شورای اسلامی رونمایی شد. حجتالاسلام والمسلمین احمد مبلغی رئیس دانشگاه مذاهب اسلامی در این نشست گفت: پایه ریزی نظام آموزشی ما بر اساس علم روش شناسی، یک نظام چابک، کارآمد و مفید تر خواهد شد …
توضیحات بیشتر »