خانه / بایگانی برچسب: فقه اجتماعی

بایگانی برچسب: فقه اجتماعی

ضرورت ورود فقه در تکامل نظام اجتماعی

ضرورت ورود فقه در تکامل نظام اجتماعی

شبکه اجتهاد: «فقه اجتماعی» از موضوعاتی است که با این عنوان، سابقه تاریخی زیادی ندارد؛ گرچه بسیاری از تعریف‌هایی که از فقه اجتماعی می‌شود؛ ناظر به مسائلی است که در حوزه فقهی ما سابقه بیش از هزار ساله دارد، ولی با این عنوان، امر جدیدی است که باید مورد دقت قرار گیرد. من پیش از ورود، به نکاتی اشاره‌‌‌‌‌ می‌کنم. ۱ـ اگر بنا است حوزه جدیدی از فقه پذیرفته شود، باید پژوهش در آن بر اساس روشی باشد که فقه برآن استوار بوده است. اساس این روش، بر استفراغ وسع در رسیدن به احکام الهی و تلاش در تعبدِ کامل …

توضیحات بیشتر »

فقه؛ از فردمحوری تا جامعه‌محوری/ محمدجواد ارسطا

فقه؛ از فردمحوری تا جامعه‌محوری/ محمدجواد ارسطا

شبکه اجتهاد: احکام شرعی، قوانین دینی هستند که خواست و اراده خداوند را نشان داده و وظیفه عملی انسان را مشخص می‌کنند و فقه، علم به احکام شرعی از رهگذر ادله تفصیلی است. این تعریف به آن‌چه (عملیه الاستنباط) نامیده شده، نظر دارد. عملیات استنباط، به دست فقیه برای دست‌یابی به حکم شرعی انجام می‌گیرد؛ عملیاتی که در آن با استفاده از علوم مختلفی همچون اصول فقه، رجال، ادبیات عرب ادله شرعیه مورد بررسی دقیق قرار می‌گیرد تا حکم شرعی از آن‌ها استنباط شود. همان‌گونه که گفته شد، عمل استنباط، کوششی برای فهمیدن کتاب و سنت است. به تعبیر بهتر …

توضیحات بیشتر »

قرن‌ها است که ساختار فقه دچار رکود و ایستایی شده است/ ساختار فقه باید بازسازی شود/ راهکارهای تحقق فقه الاجتماع

آفاق قواعد فقه اصطیادی در فقه معاصر اهل سنّت/ قواعد فقهی مصرف نظریه‌ پردازانه پیدا کرده است

مدت‌ها و قرن‌ها است که ساختار فقه دچار رکود و ایستایی شده است. ساختار چیزی نیست که از نصوص شریعت به‌دست‌آمده باشد. بلکه امری است که در یک شرایطی و در یک قرنی ایجادشده است؛ کاری که باید صورت بگیرد این است که ساختار فقه باید بازسازی شود. من اخیراً یک ساختاری را عرضه کردم که قابل‌توجه است. این ساختار عبارت است از: فقه وجودها، فقه پدیده‌ها، فقه نهادها و فقه ساحت‌ها. به گزارش خبرنگار اجتهاد، پنجمین نشست «هم‌اندیشی فقه حکومتی» به همت دبیرخانه نشست هم‌اندیشی فقه حکومتی و با همکاری انجمن علمی مطالعات اجتماعی حوزه، با حضور حجت‌الاسلام ‌والمسلمین …

توضیحات بیشتر »

ضرورت تبیین ساختاری از فقه بر مبنای جامعیت توحیدی، برای مصون ماندن از افراطِ یکسونگری و تفریطِ سکولاریسم

ضرورت تبیین ساختاری از فقه بر مبنای جامعیت توحیدی، برای مصون ماندن از افراطِ یکسونگری و تفریطِ سکولاریسم

امروزه همانطور که مُثله کردن دین و حذف بخش‌های اجتماعی و سیاسی آن به بروز آفت سکولاریسم منجر شده، افراط در تمرکز بر یک وجه از دین نیز موجب بروز و ظهور بسیاری از جریان‌های افراطی در دنیای اسلام معاصر شده است. به گزارش شبکه اجتهاد، حجت‌الاسلام والمسلمین علی‌اکبر صافی اصفهانی رییس مؤسسه آموزش عالی حوزوی علامه مجلسی(ره) با اشاره به برگزاری سمینار فقه الاجتماع، دومین سمینار راهبردی فقه مضاف در دفتر تبلیغات اسلامی اصفهان اظهار کرد: دین مجموعه‌ای از اجزای پاسخگو و ناظر به همه نیازهای انسان است که اجزای آن در نسبتِ هماهنگ با هم معنا و هویت …

توضیحات بیشتر »

تمییز دادن موضوعات فردی و اجتماعی؛ پیش‌نیاز فهم فقه حکومتی/ دیدگاه علامه طباطبایی و امام خمینی درباره فقه حکومتی

تمییز دادن موضوعات فردی و اجتماعی؛ پیش‌نیاز فهم فقه حکومتی/ دیدگاه علامه طباطبایی و امام خمینی درباره فقه حکومتی

قائم مقام فرهنگستان علوم اسلامی ضمن تأکید بر تفاوت‌های فقه حکومتی با حکم حکومتی، گفت: یکی از پیش‌نیازهای لازم برای فهم فقه حکومتی، تفاوت قائل شدن بین موضوعات فردی و اجتماعی است و همچنین باید بپذیریم که موضوعات اجتماعی بر فرض متفاوت بودن، می‌تواند دارای حکم فقهی باشند. به گزارش شبکه اجتهاد، نخستین نشست علمی«کارآمدی فقه حکومتی» با حضور حجت‌‌‌‌الاسلام علیرضا پیروزمند قائم مقام فرهنگستان علوم اسلامی و دکتر عطاء الله رفیعی آتانی مدیر بنیاد پژوهشی الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت، ۳۰ فروردین ۹۷ به همت پایگاه تخصصی فقه حکومتی وسائل در سالن کنفرانس خبرگزاری رسا برگزار شد. در ابتدا …

توضیحات بیشتر »

رونق تولید و حمایت از کالای جامعه اسلامی، واجب شرعی است/ فقه فردی نمی‌تواند حمایت از تولید کالای ایرانی را تئوریزه کند!

رونق تولید و حمایت از کالای جامعه اسلامی، واجب شرعی است/ فقه فردی نمی‌تواند حمایت از تولید کالای ایرانی را تئوریزه کند!

اختصاصی شبکه اجتهاد: شعار حمایت از کالای ایرانی را رهبر انقلاب در پیام نوروزی برای سال ۹۷ اعلام کردند. پیش‌ازاین و در سال‌های قبل نیز رهبر انقلاب بر حمایت از تولید و کار و سرمایه ایرانی تأکید کرده بودند، اما آن نتیجه مطلوب حاصل نشد. حالا با فراخوان «حمایت از کالای ایرانی»، آحاد ملت هم خطاب قرارگرفته‌اند تا با حمایت از تولیدات فرزندان خودشان، چرخ اقتصاد وزندگی خانواده ایرانی را به حرکت درآورند. با توجه به اهمیت این بحث در خودکفایی اقتصاد کشور و حل مشکلات آحاد مردم، سؤالاتی در گفتگو با حجت‌الاسلام امین‌رضا عابدی نژاد، استاد فقه و فلسفه …

توضیحات بیشتر »

چرایی خرید کالای ایرانی از منظر فقه اجتماعی

چرایی خرید کالای ایرانی از منظر فقه اجتماعی

استاد خسروپناه معتقد است از نظر فقه اجتماعی، خرید کالای ایرانی ولو با کیفیت پایین‌تر به دلیل صیانت از نظام اقتصادی حکومت اسلامی واجب است. به گزارش شبکه اجتهاد، با توجه به نام‌گذاری امسال به عنوان سال «حمایت از کالای ایرانی» از سوی رهبر معظم انقلاب اسلامی، برخی سوالات و چالش‌های فقهی جدید در خصوص احکام خرید و فروش کالا شکل گرفته است. یکی از شبهاتی که ممکن است در این زمینه مطرح شود این است که در قرآن کریم و روایات اسلامی به نفی ضرر توصیه شده است. با توجه به اینکه برخی کالاهای ایرانی از کیفیت پایینی برخورد …

توضیحات بیشتر »

فقه احکام اجتماعی نمی‌تواند به تنهایی مبنای تحول باشد

فقه احکام اجتماعی نمی‌تواند به تنهایی مبنای تحول باشد

حجت‌الاسلام آکوچکیان با بیان اینکه در ادبیات دینی ما تفقه در دین منجر به رشد و مبنای تدبیر رشد و پیشرفت است، تاکید کرد: فراخوان از فقه فردی به فقه اجتماعی کار پسندیده‌ای است ولی فقه احکام اجتماعی نیز نمی‌تواند به تنهایی مبنای تحول باشد. به گزارش شبکه اجتهاد، حجت‌الاسلام والمسلمین احمد آکوچکیان، رئیس مرکز تحقیقات استراتژیک توسعه (رشد) در نشستی اظهار داشت: نزدیک به یک دهه است که بحث فقه نظام در اولویت تدریجی گفتگوهای سطوح عالی حوزه‌های فکری و اندیشه‌ای قرار گرفته است. وی افزود: مسئله مشترک آن است که دانش مبنای مرجع در مدیریت تحول کدام است …

توضیحات بیشتر »

مکتب قم؛ هجرت از فقه فردی به فقه اجتماعی

مکتب قم؛ هجرت از فقه فردی به فقه اجتماعی

تا قبل از انقلاب شکوهمند اسلامی عمدتا عالمان و بزرگان حوزه بر پایه فقه فردی جلو می‌رفتند و هرچه پژوهش و تولید علم بود بر این مبنا استوار می‌ساختند. اما در این میان عده‌ای نیز بودند که قائل به فقه حکومتی بوده و هم در نظریات و هم در تولید علم بر پایه فقه حاکمیتی تکیه داشتند. علاوه بر صاحب مکتب یعنی امام خمینی و بزرگانی همچون رهبرمعظم انقلاب، شهید مطهری، شهید بهشتی و شهید مفتح و دانش آموختگان حوزه علمیه قم بودند که صاحب نظران و منتشرکنندگان این نوع فقه بودند.

توضیحات بیشتر »

فقه رسالتی؛ پایانی بر فقه رساله‌ای

رابطه احکام حقوقی و مکارم اخلاق/ محمد صادقیان

شبکه اجتهاد: فقه را دانشی معرفی کرده‌اند، که احکام فرعی و تفصیلی را از منابع آن استخراج می‌‌کند، که خروجی آن در رساله عملیه یا توضیح المسائل نمایان است. تفکری که سایه بر حوزه فقاهت افکنده، چنین می‌نماید که تمام تلاش فقیه برای صدور فتواست. جهان این فقاهت، دارای ابعادی است که گاه از رسالتِ حقیقی فقه دور شده و به تار و پود ذهنیت‌های تاریخی گره خورده است. چنین فقاهتی، که فقه رساله‌ای بر آن می‌نامیم، فرد را موضوع تلاش خویش قرار می‌دهد، آن هم فردی که در زمان صدور نصوص و در قرون اولیه تاریخ اسلام زیست می‌کند.

توضیحات بیشتر »

گذر از فقه شدنی نیست/ دانش فقه پتانسیل‌های عظیمی دارد

چرا «گذر از فقه» شدنی نیست!

سروش از بیرون به فقه نگاه می‌کند. از نتایج دانش فقه که خود را نشان می‌دهد، راجع به ماهیت فقه قضاوت می‌کند. شاید یک قیاس منطقی درست می‌کند که درخت را باید از میوه اش شناخت و میوه‌ی خراب، نشان از درخت مرده می‌دهد اما این گونه نیست. دانش فقه، دانشی که ۱۴۰۰ سال در تار و پود فرهنگ رفته، پتانسیل‌های عظیمی دارد؛ چه رهایی بخش و چه ویرانگر.

توضیحات بیشتر »

حوزه‌ در مقابل اجتماعی شدن فقه، مقاومت می‌کند!/ «فقه مدنیّت» کجا باید نوشته شود؟/ انگار راضی هستند فقه در حد احکام طهارت باقی بماند!

حوزه‌ در مقابل اجتماعی شدن فقه، مقاومت می‌کند!/ «فقه مدنیّت» کجا باید نوشته شود؟/ انگار راضی هستند فقه در حد احکام طهارت باقی بماند!

متأسفانه امروز ضعف بزرگی را در حوزه‌های علمیه شاهد هستیم. اینکه حوزه‌ها از جامعه عقب مانده‌اند و به مسائل مستحدثه ورودی اثرگذار ندارند. مسائلی همچون امربه معروف و عدالت اجتماعی، از بحران خیزترین مسائل امروز جامعه و تمدّن اسلامی پیش روی ماست که مورد غفلت شدید نهاد متوّلی امر فرهنگ دینی و فقه و شریعت است.

توضیحات بیشتر »

برنامه اجتهادی برای استنباط فقه اجتماعی نداریم/ ملاک را رها کرده و به ظاهر چسبیده‌ایم

برنامه اجتهادی برای استنباط فقه اجتماعی نداریم/ ملاک را رها کرده و به ظاهر چسبیده‌ایم

شبکه اجتهاد: حجت‌الاسلام والمسلمین سید حسین موسوی زنجانی از محققان حوزه علمیه قم می‌گوید: در فقه موجود شاید بیش از ۴۹۹ آیه از قرآن جریان ندارد؛ بقیه ۶۰۰۰ آیه‌ای ‌که می‌‌ماند، وظیفه کیست که به مردم یاد دهد؟ او می‌‌افزاید: تاریخ هجرت، ربطی به تولد اسلام ندارد؛ هجرت، هیچ ربطی به تولد خود دین ندارد. تاریخ هجرت برای ثبت حوادث است که فلانی کی متولد شد و چه زمانی از دنیا رفت و بس! هیچ دین و کتاب آسما نی ایی نسخ نشده بلکه به شکل قرآن و جامع‌ترنازل شده ‌اند. قرآن فرموده (مصدق لمابین یدیه و عندهم التورات)، نفرموده ناسخا.

توضیحات بیشتر »

زنان باید مسئولیت خود در قبال جامعه اسلامی را بشناسند

نباید به شیعه انگلیسی میدان قدرت نمایی و حضور داد/ دفاتر مراجع تقلید نسبت به تهدیدهای دشمنان اسلام هوشیار باشند

آیت‌الله اراکی، تلاش برای ارتقای سطح فرهنگی در حوزه زنان را بسیار با اهمیت دانست و خاطرنشان کرد: بانوان باید دوره‌های فقهی فردی و اجتماعی را ببینند. آموختن فقه فردی برای انجام احکام فردی و آموختن فقه اجتماعی برای حضور بانوان در جامعه است.

توضیحات بیشتر »

فقه الاجتماع، انسجام دهنده همه فقه‌های اجتماعی است

فقه الاجتماع، انسجام دهنده همه فقه‌های اجتماعی است

تا حیات اجتماعی و ابعاد آن به درستی تحلیل نشود، سایر عرصه‌های اجتماعی نمی‌تواند سامان پیدا کند. اینکه فقه حکومتی داریم یا نه؟ نتیجه فقه اجتماعی است، آنجا باید تعیین کنیم که آیا حاکم برای جامعه ضروری است؟ آنگاه به حکومت بپردازیم. فقه حکومتی در عرض فقه اجتماعی اما تغذیه کننده از فقه الاجتماع است.

توضیحات بیشتر »

مروری بر پرونده «سیاست خارجی دولت اسلامی»

مروری بر پرونده «سیاست خارجی دولت اسلامی»

امروز برای مراکز علمی ما و مراکز علمی جهان روشن نیست که نظریه صلح در اسلام دقیقاً چیست؟ یعنی به شکل یک بسته علمی ارائه نشده است. همچنین مشخص نیست که از دیدگاه اسلامی جنگ چگونه تبیین می‌شود؟ ریشه‌های جنگ چیست؟

توضیحات بیشتر »

فقه اجتماعی و نقص‌های روش تفقه/ در تفقه فقه اجتماعی در جایگاه مطلوبی نیستیم

فقه اجتماعی و نقص‌های روش تفقه

«فقه اجتماعی» از موضوعاتی است که با این عنوان، سابقه تاریخی زیادی ندارد و قطعا بدون درک صحیح جامعه و شرایط زمان و مکان امکان‌پذیر نیست لذا فقیه باید درک صحیح از جامعه داشته باشد و مسایل اجتماعی را به خوبی بشناسد تا بتواند فتوایی مطابق شرایط جامعه صادر کند. به گزارش شبکه اجتهاد، رییس سابق مرکز اسلامی‌ هامبورگ و استاد حوزه و دانشگاه می‌گوید: صورت صحیح فقه اجتماعی به معنای فقه الاجتماع است یعنی فقه همانطور که باید به جنبه‌های مختلف رفتار و عمل انسان بپردازد، باید به بُعد اجتماعی و سیاسی و رفتار سیاسی انسان هم بپردازد، اگر …

توضیحات بیشتر »

فقیه در مقام استنباط باید کل جامعه اسلامی را مورد نظر قرار دهد

فقیه در مقام استنباط باید کل جامعه اسلامی را مورد نظر قرار دهد

فقیه در مقام استنباط باید کل جامعه اسلامی را افزون به فرد مورد نظر قرار دهد، امروز جریمه دیرکرد بانک‌ها که مراجع نیز نسبت به آنها حساسیت نشان دادند شاید در فقه فردی مباح باشد اما به نوعی روح ربا را در جامعه زنده می‌کند. به گزارش شبکه اجتهاد، در ادامه برگزاری سلسله نشست‌ها و میزگردهای علمی در دانشگاه عدالت، به همت معاونت علمی دانشگاه دوازدهمین نشست علمی با موضوع «اندیشه اسلامی» در پرتو نظریات آیت‌الله‌ هاشمی شاهرودی با حضور اساتید و دانشجویان و با سخنرانی حجت‌الاسلام والمسلمین محمدحسین بیاتی، ریاست دانشگاه و حجت‌الاسلام اکبر فلاح نژاد برگزار شد. رئیس …

توضیحات بیشتر »
Real Time Web Analytics Google Analytics Alternative