قالب وردپرس افزونه وردپرس
خانه / بایگانی برچسب: فقه و فرهنگ

بایگانی برچسب: فقه و فرهنگ

بایستگی نگاه جامع و همه‌سویه فقهی و فرهنگی، در بررسی مصوبه تعطیلی شنبه‌ها/ علی صالحی منش

بایستگی نگاه جامع و همه‌سویه فقهی و فرهنگی، در بررسی مصوبه تعطیلی شنبه‌ها/ علی صالحی منش

شبکه اجتهاد: این ایام و پس از اعلام مصوبه مجلس شورای اسلامی مبتنی بر تعطیل شدن شنبه‌ها، نظرات مخالف و موافق متعددی در این زمینه در رسانه‎‌ها و مجامع علمی بازتاب و مطرح شد. این نوشته نکاتی را از حیث فقهی و حقوقی در خصوص این مصوبه بررسی خواهد کرد، فارغ از این نکته که چنین مصوبه‌ای در چنین برهه زمانی، به خصوص به لحاظ بین‌المللی، چه ضرورت و چه اهمیتی داشته است که مجلس محترم در واپسین ایام کاری خود به عنوان دستور کار بدان پرداخته است. پیش از این بررسی، یادآوری یک نکته‌ی کلان، در مورد این موضوع …

توضیحات بیشتر »

آیت‌الله مکارم: تعطیلی شنبه‌ها تضعیف فرهنگ اسلامی است

آیت‌الله مکارم: تعطیلی شنبه‌ها تضعیف فرهنگ اسلامی است

یکی از مراجع تقلید تاکید کرد: تعطیلی روز شنبه از احکام و رسوم و نمادهای دین یهود است و انجام این کار در بلاد مسلمانان تشبه به یهودیان و تضعیف فرهنگ اسلامی است. به گزارش شبکه اجتهاد، حضرت آیت‌الله ناصر مکارم شیرازی در پاسخ به استفتائی درباره «تعطیلی روز شنبه» آن را از نمادهای دین یهود دانست و گفت: انجام این کار در بلاد مسلمانان تشبه به یهودیان و تضعیف فرهنگ اسلامی است. متن پرسش مطرح شده و پاسخ این مرجع تقلید به شرح زیر است: پرسش: با عرض سلام و احترام؛ چندی پیش طرحی در مجلس شورای اسلامی به …

توضیحات بیشتر »

آیا تعطیلی شنبه مغایر قانون اساسی و شرع است؟

آیا تعطیلی شنبه مغایر قانون اساسی و شرع است؟

شبکه اجتهاد: آنچه از معنای عبارت «تعطیلی رسمی» برمی‌آید، اعلام شدن یک روز غیر کاری به وسیله قانون است. «تعطیل است» یعنی روز کاری نیست. «رسمی است» یعنی به وسیله یک مرجع رسمی اعلام می‌شود که به وسیله قانون گذاری بروز پیدا می‌کند. تعطیلی رسمی می‌تواند به صورت یک یا چند روز خاص در دوره زمانی سالانه باشد یا در یک تناوب مثال هفتگی تکرار شود که در این صورت تعطیلی رسمی هفتگی خواهد بود. در مورد اضافه شدن یک روز به تعطیلات هفتگی کشور، ابعاد مختلفی قابل ملاحظه است. از جمله ابعاد فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی. اما از جهت …

توضیحات بیشتر »

نکاتی درباره دو ‌موضع‌گیری متعارض از اسلام سنتی در مورد تعطیلی شنبه‌ها

نکاتی درباره دو ‌موضع‌گیری متعارض از اسلام سنتی در مورد تعطیلی شنبه‌ها

شبکه اجتهاد: رسانه‌ای شدن یک استفتاء دال بر جواز تعطیلی شنبه‌‌ها و علنی شدن یک اظهارنظر مبنی بر عدم جواز تعطیلی شنبه‌‌ها از سوی دو فقیه طراز اول و بلند پایه از اسلام سنتی (که هر دو نظر محترم و دارای مبانی فقهی متقن هستند) نکاتی مهم درباره ضرورت توجه و شناخت دقیق‌تر از اسلام سنتی و رابطه سنتی‌‌ها با اسلام سیاسی را دو چندان کرده است. همچنین شناخت نقاط افتراق و اشتراک خرده جریانهای اسلام سنتی و رسالت اسلام سیاسی در برابر نظرات متعارض فقهای عظام سنتی اهمیتی مضاعف دارد. به همین مناسبت در یادداشت پیش رو به نکاتی …

توضیحات بیشتر »

نامسئله‌گیِ تعطیلی، کج‌مسئله‌گیِ شنبه!

نامسئله‌گیِ تعطیلی، کج‌مسئله‌گیِ شنبه!

شبکه اجتهاد: مصوبهٔ تعطیلیِ شنبه از یک خاستگاه اقتصادی، و مخالفت با آن از خاستگاهی فرهنگی؛ مثل بسیاری از مسائل دیگر چه‌زود طیف موافق-مخالف اجتماعی را به صف کرد و بر صورت غیردقیقِ معیشت-شریعت صورت‌بندی شد؛ هریک هم مجوّز شرعی از مرجعی گرفتند! چنین بحث‌هایی در جامعه و حتی بین مراجع هیچ اشکالی ندارد، البته اگر موضوعِ مورد مناقشه، واقعاً مسئله باشد! ولی وقتی با نامسئله مواجه باشیم پرداختنِ جانبین به آن، بزرگ‌ترکردنِ نامسئله‌هاست. مسئله» چیست؟! چگونه یافته و صورت‌بندی می‌شود؟! «مشکل عینی»ای در جامعه وقتی منظومهٔ فکری و ارزشی یافته و صورت‌بندیِ خاص شود، «مسئله» متولد می‌شود. اگر مشکل، …

توضیحات بیشتر »

تأملی در تأملات/ سعید فاقدی

تأملی در تأملات/ سعید فاقدی

اختصاصی شبکه اجتهاد: شکی نیست بهبود وضعیت اقتصادی مردم و جلوگیری ضرر، از وظایف شرعی و حقوقی حاکمان است و شارع نسبت به آن اهتمام ویژه دارد (شیخ حر عاملی، وسائل الشیعه، ج۱۷، ص۱۰، ح ۳، ۶، ۸ و…) و از طرفی از مجموع ادله شرعی می‌توان استفاده کرد، که روز جمعه در شریعت اسلامی، روز مهمی است و با سایر روزهای هفته متفاوت است. و به لحاظ شرعی تعطیلی آن می‌تواند از مصادیق تعظیم این روز و اعمال آن، به خصوص نماز جمعه باشد. همچنین نماز جمعه، از شعائر اسلامی و  به ادبیات جامعه شناسی جزء نمادها محسوب می‌شود. …

توضیحات بیشتر »

تعطیلی روز شنبه/ اسماعیل پرور

تعطیلی روز شنبه/ اسماعیل پرور

اختصاصی شبکه اجتهاد: یکی از مهم ترین وظایف حکومت اسلامی «اقامه صلاه» یعنی برپایی نماز در بهترین شکل و بالاترین سطح آن است. «نماز جمعه» از برترین مصادیق نماز است که در منابع دینی آثار و برکات فوق العاده‌ای برای آن بیان شده است. از جمله پیامبر گرامی اسلام(ص) می‌فرمایند: «منْ أَتَی الْجُمُعَهَ إِیماناً وَ احْتِساباً اسْتَأْنَفَ الْعَمَلَ» کسی که از روی ایمان و برای خدا در نماز جمعه شرکت کند، گناهان او بخشوده خواهد شد، و برنامه عملش را از نو آغاز می‌کند. (بحارالأنوار، ج ۸۶، ص ۱۹۲) و در کلامی دیگر به فردی که توفیق درک حج را …

توضیحات بیشتر »

به بهانه تعطیلی شنبه/ حسین نیک

به بهانه تعطیلی شنبه/ حسین نیک

شبکه اجتهاد: دو موضع‌گیری متفاوت و متقابل از سوی دو فقیه و مرجع عالیقدر در برابر موضوع امروزه کشور پیرامون تعطیلی شنبه، نشان دهنده نیاز مبرم و فوری دستگاه فقاهت و مرجعیت به بروزرسانی روشی در مواجهه با مسائل نوپدید است. فارغ از اینکه کدام یک از این دو دیدگاه صحیح‌تر و با مجموعه ادله اجتهادی و فقاهتی سازگارتر باشد، نشان دهنده این مسئله است که اصولا در مسائل اجتماعی که مملو از پیچیدگی‌ها و ترابط‌های فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی و … است، نمی‌توان به سبک منهجی فقاهت سنتی، به روشنی به نتیجه و اصطلاحا به فتوای مستقر رسید. این نکته …

توضیحات بیشتر »

درنگی در مبانی فقهی فتوای تعطیلی روز شنبه/ علی راد

درنگی در مبانی فقهی فتوای تعطیلی روز شنبه/ علی راد

شبکه اجتهاد: در فرهنگ پیروان ادیان ابراهیمی، روزهای خاصی از هفته و سال برای امور معنوی و عبادی اختصاص یافته است از این رو مسئله نظم برای سفر در این ادیان مورد توجه است تا بهره وری بیشتری از مراسم‌ها‌ی مذهبی داشته باشند. به ویژه در فرهنگ زیارت امکان مقدسه جهان اسلام روز از اهمیت خاصی برخوردار است. در اسلام روز جمعه اهمیت ویژه ای برای عبادت و نماز جمعه دارد از این رو تاکید شده است از این رو فقیهان بر پایه احادیث تاکید دارند که آغاز سفر بعد از حضور در نماز جمعه باشد و پیش از آن …

توضیحات بیشتر »

مخالفت قاطع و صریح آیت‌الله سبحانی با تعطیلی شنبه

مخالفت قاطع و صریح آیت‌الله سبحانی با تعطیلی شنبه

آیت‌الله جعفر سبحانی طی بیانیه‌ای نظر خود را اعلام کرد و گفت: استدلال آقایان بر تعطیلی روز شنبه با منطق آنان همخوان نیست می‌گویند: «اقتصاد ایران با اقتصاد جهان پیوند ناگسستنی دارد باید کاری کرد که بیشترین روزهای هفته، این پیوند برقرار باشد» این سخن بسیار منطقی است ولی دلیل بر تعطیلی روز شنبه نمی‌شود، چون در چنین روزی دنیای خارج نیز تعطیل است. این منطق ایجاب می‌کند که روزهای پنجشنبه که روز کاری بوده، بیشترین فعالیت را داشته باشد که دنیای خارج نیز فعال است. آقایان به جای اصلاح علت سراغ معلول رفته‌اند و سبب آن این است که …

توضیحات بیشتر »

تأملی در پاسخ استفتاء/ صالح رحمتی

تأملی در پاسخ استفتاء/ صالح رحمتی

شبکه اجتهاد: درباره مسئله «تعطیلی روز شنبه» و استفتائی که از آیت‌الله جوادی آملی انجام گردیده است، نکات چندی قابل طرح است که تقدیم ‌می‌شود. در این یادداشت، به عناوینی که می‌توانند خلاف شرع بودن «تعطیلی روز شنبه» را اثبات نماید، استدلال ‌می‌شود. تشبّه به یهود اولین عنوانی که به ذهن ‌می‌رسد و در کتب فقهی نیز موضوع احکام قرار گرفته است، عنوان «تشبّه به یهود» است. ابتدائاً به اخباری اشاره ‌می‌شود که، در منابع معتبر روایی با مضمون «نهی از تشبّه به یهود و مجوس» و «نهی از تزیّی به زی جاهلیت و یهود» وارد شده است: قَالَ رَسُولُ …

توضیحات بیشتر »

طرح تعطیلی شنبه؛ پروژه یهودی سازی سبک زندگی مسلمانان

طرح تعطیلی شنبه؛ پروژه یهودی سازی سبک زندگی مسلمانان

شبکه اجتهاد: قرآن کریم دو دین یهود و نصارا را به عنوان ادیان وحیانی تایید کرده است؛ لکن به دلیل تحریفاتی که در آن دو پدید آمده است مسلمانان را از تبعیت و دوستی گزیدن اهل کتاب نهی کرده است. چون آنان نسبت به اهل ایمان خصومت و کینه‌ می‌ورزند. البته عداوت و دشمنی یهود شدت بیشتری دارد. زیرا در میان نصارا دانشمندانی که منصف باشند و تکبر نورزند وجود دارند: “لَتَجِدَنَّ أَشَدَّ النَّاسِ عَدَاوَهً لِلَّذِینَ آمَنُوا الْیَهُودَ وَالَّذِینَ أَشْرَکُوا وَلَتَجِدَنَّ أَقْرَبَهُمْ مَوَدَّهً لِلَّذِینَ آمَنُوا الَّذِینَ قَالُوا إِنَّا نَصَارَى ذَلِکَ بِأَنَّ مِنْهُمْ قِسِّیسِینَ وَرُهْبَانًا وَأَنَّهُمْ لَا یَسْتَکْبِرُونَ” (المائده : ٨٢). …

توضیحات بیشتر »

شنبه تعطیل!/ علی مهدیان

شنبه تعطیل!/ علی مهدیان

شبکه اجتهاد: «پنج شنبه و شنبه جابجا شد». این جمله احتمالا عده‌ای را بخنداند، نه حاج آقا، روزهای هفته که جابجا نمی‌شود. منظور “تغییر تعطیلی” است یا  “تغییر روز غیر کاری”. چه می‌شود کرد، اینها فرهنگ نمی‌فهمند. از معنای روزها سر در نمی‌آورند. اگر بهشان بگویید هر روز هفته یک روحی دارد، بر و بر نگاهت می‌کنند. اگر بگویی دین، هر روز را با یک محتوا و با شخصیت‌های متفاوتی گره زده، گیج می‌شوند، اگر بگویی هویت یک جامعه، سبک زندگی‌اش، فرهنگش به روزها معنا می‌دهد، رد می‌دهند. مشکل این است. مشکل این است که این جماعت هیچ وقت نمی‌توانند …

توضیحات بیشتر »

درباره جابجایی تعطیلات هفته در فقه اهل سنت 

درباره جابجایی تعطیلات هفته در فقه اهل سنت 

شبکه اجتهاد: نضج فقه عقل گرایانه تیسیری، ترویج مقاصد الشریعه و توجه به مصلحت گرایی در فقه الاجتماع باعث بوجود آمدن فتواهای راهگشا در فقه سنتی اهل سنت بویژه در تعامل جامعه اسلامی با تازه مسلمانان و غرب شده است. مهمترین بستر فتواهای مصلحت گرایانه فقهای سنتی در مواجه با مسائل اجتماعی نوپدید جوامع مسلمان با غرب خود را نمایان کرده است و مسایل عبادی فردی، کمتر در دایره این فتواها قرار دارند. امروزه فقهای سنتی با توجه به «فقه النوازل للأقلیات المسلمه» بسیاری از چالش‌های پیش روی مسلمانان در جوامع غرب را حل و از این رو فقهای سنتی …

توضیحات بیشتر »

تعطیلی شنبه با فرهنگ اسلامی در بلندمدت چه می‌کند؟/ حسین ایزدی

تعطیلی شنبه با فرهنگ اسلامی در بلندمدت چه می‌کند؟/ حسین ایزدی

اختصاصی شبکه اجتهاد: دین برای زمان اهمیت ویژه قائل است. اسلام به برخی زمان‌ها نگاه ارزشی دارد که توضیح آن در قالب چند مقاله تفصیلی از زوایای مختلف قابل بحث است. عناوینی چون «شب قدر، روز مبعث، عید غدیر، روز عاشورا، عید فطر، شب جمعه، روز جمعه، و…» نشان از نگاه خاص اسلام به برخی از زمان‌ها و جانمایی خاص آن در زندگی انسان مسلمان دارد. در اسلام نسبت به هریک ازاین زمان‌های خاص روایات فراوان درباره ارزش‌گذاری، اهمیت، اعمال، جایگاه و آداب و ادعیه آن وارد شده است. اساساً اسلام یکی از عناصر تنظیم‌گر در سبک زندگی اسلامی را …

توضیحات بیشتر »

هویت زمانی، روز هفته و تأملات در فقه فرهنگی/ سید محمد طباطبائی

آیا تعطیلی شنبه مغایر قانون اساسی و شرع است؟

اختصاصی شبکه اجتهاد: در بررسی‌های فقه فرهنگی، از جمله مسائل، آداب و سنت‌هایی است که موضوع آن‌ها زمان است و در حقیقت، زمان موضوع حکم شده است. مناقشات جاری در تعطیلات هفته در این چارچوب ملاحظاتی دارد که کوتاه و گذرا اشاره می‌شود: اوّلاً بر اساس تصریح قرآن کریم، زمان اتصاف دینی دارد. آیه شریفه عبارت است از: «إنّ عده الشهور عند الله إثنا عشر شهراً فی کتاب الله یوم خلق السماوات و الأرض منها أربعه حرم ذلک الدین القیّم» (توبه، ۳۶) در این آیه، از یک سوی، تعداد ماه‌های سال به «عند الله» مقید شده است. یعنی سال شرعی …

توضیحات بیشتر »

فقه و ممیزی فرهنگی

فقه و ممیزی فرهنگی

کتاب «فقه و ممیزی فرهنگی؛ تجزیه و تحلیل گفتگوها و تدوین مضامین اصلی دیدگاه‌های مطرح‌شده» به همت موسسه پژوهشی فرهنگی فهیم، ازسوی پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات منتشر شد. به گزارش شبکه اجتهاد، این کتاب حاصل تجمیع و گردآوری مجموعه جلسات برگزارشده با این موضوع در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ذیل کلان‌برنامه «گفتگوهای فرهنگی» می‌باشد که این گفتگوها در سه سطح گفتگوی وزیر، معاونت‌ها و سازمان‌ها و ادارت کل استانی وزارتخانه با اصحاب فرهنگ و هنر تدوین شده است. این اثر با پرداختن به موضوع «پالایش فرهنگی» یا «ممیزی»، ضمن اشاره به وجود سابقه دیرینه ممیزی در دنیا و …

توضیحات بیشتر »

فقه و چالش‌های اجتماعی و فرهنگی نظام اسلامی

فقه و چالش‌های اجتماعی و فرهنگی نظام اسلامی

اختصاصی شبکه اجتهاد: متن پیش‌رو نمایه مقالات «فقه و چالش‌های اجتماعی  و فرهنگی نظام اسلامی» است که به معرفی ۱۹ مقاله چالشی می‌پردازد. ۱- عنوان مقاله: چالش‌های اجتماعی انقلاب اسلامی در ایران: بررسی تغییرات جمعیتی بعد از انقلاب و پیامدهای آن بر مشروعیت نظام سیاسی نویسنده: یحیی فوزی منبع: مجله جامعه‌شناسی ایران، دوره ۵، شماره ۳، ۱۳۸۳ چکیده: میزان مشروعیت نظام‌های سیاسی را بر اساس همگونی بین باورها و ارزش‌های اکثریت مردم جامعه با مبانی نظری که بر اساس آن‌ها حاکمان سیاسی سلطه خود را توجیه می‌کنند ، مورد ارزیابی قرار می‌دهند و هر عاملی که بتواند ارزش‌ها و باورهای …

توضیحات بیشتر »

فقه می‌تواند الگویی عینی و جهانی برای مصرف فناوری‌های ارتباطی ارائه دهد/ نیازمندیم مفهوم «اراده» و «آزادی» در فقه و فرهنگ بازخوانی شود

فقه می‌تواند الگویی عینی و جهانی برای مصرف فناوری‌های ارتباطی ارائه دهد/ نیازمندیم مفهوم «اراده» و «آزادی» در فقه و فرهنگ بازخوانی شود

فقه می‌تواند تلاش کند الگوی جهانی مطلوبی را ارائه دهد. مثلاً ما ایرانی‌ها شهوداً می‌دانیم که استفاده ما از شبکه‌های اجتماعی معیوب است. فقه می‌تواند الگویی عینی و جهانی برای مصرف فناوری‌های ارتباطی ارائه دهد. بسیار اهمیت دارد که این الگو، عینی و قابل اجرا باشد. به گزارش خبرنگار اجتهاد، نشست علمی «فقه مصرف فرهنگی» با سخنرانی حجت‌الاسلام علی الهی خراسانی، مدرس حوزه علمیه مشهد و پژوهشگر فقه اجتماعی و دکتر حامد بخشی، جامعه‌شناس و دانشیار پژوهشی جهاد دانشگاهی، با مشارکت مرکز تخصصی آخوند خراسانی و مرکز آموزشی شیخ بهایی دفتر تبلیغات اسلامی خراسان رضوی در روزهای پایانی اسفندماه در …

توضیحات بیشتر »
Real Time Web Analytics