شبکه اجتهاد اجتهاد و اصول فقه, حکومت و قانون, اقتصاد و بازار, عبادات و مناسک, فرهنگ و ارتباطات, خانواده و سلامت
شبکه اجتهاد: در گذرگاه پرنشیبوفراز تاریخ، و بر صحیفهٔ ایام، نجف را اینک سوگ مردی است که خود فصلی بود از تاریخ آن دیار. آیتالله العظمی شیخ محمد اسحاق فیاض، سرانجام رخ در نقاب خاک کشید و به رحمت الهى پیوست. حیات او، که یکسره در ساحت قدسی فقه و اصول و در مصاحبت با معارف اهل بیت (ع) گذشت، آنچنان با ادوار درخشان حوزه علمیه نجف گره خورده است که روایت یکی بیدیگری، روایتی ناتمام خواهد بود. او نه فقط فقیهی در زمان، که خود بخشی از زمانهٔ خویش بود؛ زمانهای که در آن چراغ اجتهاد، به همت چنین بزرگانی، در کوران حوادث روشن ماند.
در سلسله تلامذه آیتالله العظمی خویی (قدس سره)، او از آن شمار بود که حق صحبت استاد را به کمال ادا کرد و میراث فکری او را با سعیی بلیغ و امانتی کممانند، بر اوراق تاریخ علم اصول نشاند. حاصل این همت، کتاب «المحاضرات» شد؛ یادگاری که نه فقط تقریر دقیق یک درس، که به واقع تدوین یک مکتب فکری است. در این اثر، دقایق استدلال و جوهر اندیشه اصولی استاد، برای آیندگان به ودیعت نهاده شد تا سندی معتبر و منبعی ماندگار در میان کتب اصول فقه باشد.
حیات علمی او نیز، حکایت مداومت در تدریس و استغراق در تحقیق بود. مجلس درس او، محفل تأمل و تعمق بود. آرامشی که در بیان او موج میزد، از طمأنینهٔ علمی و ژرفنگری او حکایت داشت. شاگردان در محضر او نه فقط فقه، که طریقت اجتهاد میآموختند و با سیرت علمی عالمی آشنا میشدند که از آن زمره بود که تأثیرشان نه در کثرت قال، که در رسوخ اندیشه و اتقان مبناست.
در تلاقی با مسائل عصر و حوادث نوپدید، رویکرد او نه عدول از مبانی، که تعمق در همان بنیادها بود. او بر آن بود تا پاسخ پرسشهای فراروى فقه را از دل همان میراث کهن اجتهادى برآورد؛ میراثی که در طول قرنها آزموده و پالوده شده بود. از این رو، نوآوری در اندیشه او، به معنی خروج از حصار استوار فقاهت نبود؛ بلکه تلاشی بود برای آنکه بنیادهای این قلعه رفیع، در برابر نیازهای متحول دوران، استوارتر گردد. آثار او، خاصه آنچه در باب معاملات جدید و مسائل پولی و بانکی نگاشت، خود گواه صادقی است بر این مجاهدت فکری فقیهانه است.
رحمت ایزدی بر او باد؛ که آنچه از او بر دفتر روزگار نقش بست، نه سطوری چند در فقه و اصول، که فصلی گویا از تاریخ مجاهدت هاى فقهى، فکرى و معنوی نجف بود و میراثی ماندگار در کارنامهٔ بلند اجتهاد شیعی است.
