اعانه بر اثم از جمله قواعدی است که متکی به دلیل قرآن و روایت و عقل و اجماع است و حجیت آن خدشه ناپذیر است. در حجت بودن آن تقریبا اختلافی نیست اما مفهوم اعانه بر اثم همواره محل بحث و نزاع فقها بوده است. آن چه در این تحقیق مهم انگاشته شده است بررسی سیر تاریخی و تغییر و تحولات آرای فقهای امامیه در این باب از ابتدا تاکنون می باشد که برای نیل به این منظور از روش تحلیلی- توصیفی مبتنی بر اسناد کتابخانه ای بهره گرفته شده است. با نگاهی به آرای فقها، پی به تشتت فراوان آن می بریم که هریک تعریفی متفاوت از اعانه بر اثم ارائه داده اند که قریب به اتفاق این تعاریف، مستند به فهم عرفی است. در رابطه با چگونگی انطباق مفهوم اعانه بر عرف، ملاک های مختلفی ذکر شده است که بازگشت اکثر آن ها به یک ملاک است که شیخ انصاری بهتر از همه آن را بیان نموده است و آن، یاری رساندن در مقدماتی است که فایده اش منحصر در حرام باشد. در پایان با جمع بندی اقوال نتیجه گرفته می شود که در صورت قصور فهم عرفی از مساله، ملاک در صدق عرفی اعانه، قاصد بودن معین است.
Read More »همه مطالب
فتوای مرجعیت عراق دربارۀ غنیمت گرفتن اموال داعش
مرجعیت دینی در عراق بر حرام بودن تعرض به اموال عناصر داعشی فراری در خانههای مناطق آزاد شده تاکید کرد و آن را «ارث» اهالی آنها دانست. به گزارش شبکه اجتهاد از شبکه العالم، عبدالمهدی کربلائی نماینده مرجعیت دینی در کربلا در خطبه نماز جمعه با استناد به یکی از خطبههای امام علی (ع) گفت: برخی اموال خانهها را به …
Read More »حوزه پیشگام تولید ادبیات فقهی رسانه باشد
عضو هیئت مدیره انجمن ارتباطات و تبلیغ حوزه علمیه گفت: اگر حوزه پیشگام تولید ادبیات فقهی رسانه نباشد این ادبیات توسط دیگران با ماهیتی متفاوت تولید خواهد شد. به گزارش شبکه اجتهاد، دکتر کمال اکبری رییس سابق دانشکده صدا و سیما در دیدار اعضای انجمن ارتباطات و تبلیغ حوزه با مدیر حوزه علمیه استان قم گفت: اگر حوزه در موضوعات …
Read More »حجیّت شهرت فتوایی قدما با رویکردی به آرای امام خمینی
بعضی از فقیهان همچون مرحوم خویی شهرت فتوایی را فی نفسه حجت نمیدانند و تنها ادله موافقان حجیّت شهرت فتوایی را رد میکنند و با نفی اعتبار شهرت در موارد زیادی آرای متقدمین را به چالش کشیده و در مقابل، بزرگانی چون آیتالله بروجردی و امام خمینی و آیتالله بجنوردی شهرت فتوایی قدما را حجت میدانند. به گزارش خبرنگار اجتهاد، …
Read More »تدوین «استاندارد غذای حلال» با انطباق ۹۸ درصدی با فقه شیعه
رئیس سازمان ملی استاندارد از تدوین استاندارد غذای حلال در کنفرانس حلال کشورهای اسلامی با انطباق ۹۸ درصدی با فقه شیعه جعفری خبر داد. به گزارش شبکه اجتهاد، رئیس سازمان ملی استاندارد در گردهمایی سراسری مدیران ستادی و استانی سازمان ملی استاندارد که با حضور نماینده ولیفقیه در وزارت جهاد کشاورزی و مسئولان حوزه نمایندگی ادارات جهاد کشاورزی استانها در …
Read More »هنوز اصل ولایت فقیه برای عمده حوزویان جا نیفتاده است
استاد درس خارج حوزه علمیه قم گفت: هنوز اصل ولایت فقیه برای عمده حوزویان حتی حوزه علمیه قم جا نیفتاده است؛ اصل ولایت فقیه به این معنا است که حکم فقیه بر اساس مصلحت اسلام و مسلمین، حکمی الهی برای تضمین سعادت مسلمین و عزت و شکوه اسلام و مذهب تشیع است؛ چرا که حقیقت این اصل مبتنی بر حفظ …
Read More »حکم ممنوعیت رجوع از هبه به خویشاوندان در فقه امامیه
در فقه اسلامی هبه به عنوان یکی از روش های تملیک غیر معاوضی اموال معرفی شده است. هبه از جمله عقودی است که در برخی موارد مانند هبه به خویشاوندان، شارع برای واهب، حق رجوع قرار نداده است. در این تحقیق پس از بیان اهمیت روابط خانوادگی در فقه به بررسی تعریف رحم، قرابت و نَسب در لغت و قرآن و فقه پرداخته شده است. برای تعیین مصادیق خویشاوند در فقه، سه نظر وجود دارد. مشهور فقها تعیین مصادیق را به عرف واگذار نموده اند. ممنوعیت رجوع از هبه به پدر و مادر حکمی اجماعی و تنها مخالف آن سید مرتضی است. مشهور فقیهان در مورد رجوع از هبه به فرزندان نیز قائل به ممنوعیت هستند. البته نظرات دیگری نیز وجود دارد که بیان شده است. رجوع از هبه به سایر خویشاوندان نیز مورد اختلاف فقیهان است. مشهور فقها رجوع به ایشان را هم ممنوع می دانند که ادله آنها قوی تر به نظر میرسد و در مقابل، متقدمین و قانون مدنی، رجوع را در این مورد جایز میدانند. در این مقاله تلاش شده است که انواع بخشش های به خویشاوندان (همسر و غیر همسر) از دیدگاه تاریخی ـ تحلیلی مورد بررسی فقهی قرار گیرد و در پایان نظر قانونگذار آورده شده و مورد ارزیابی قرار گرفته است.
Read More »تأملی در حکم فقهی سرقت از اموال مشارکتی
اگر تعدادی افراد در اموالی شریک باشند، منتها یک یا چند نفر از آنها از این اموال مشارکتی سرقت نمایند، بین فقها در حکم این سرقت اختلاف نظر است. نگارندگان پس از بررسی تفصیلی اقوال و ادله فقها در این زمینه در نهایت به این نتیجه می رسند که اگرچه تفصیل موجود در روایت صحیحه عبدالله بن سنان با توسعه حکم در آن به سرقت از اموال مشارکتی، مقتضی آن است که اگر شریک علم به عدم جواز تصرف در اموال شراکتی را بدون اذن شریکان دیگر داشته باشد و با این حال اموال شرکای دیگر را بردارد به طوری که اموال ربوده شده مازاد بر سهم وی نیز به مقدار حد نصاب قطع(یک چهارم دینار بنابر قول صحیح) برسد، حد قطع بر وی اجرا می شود و در غیر این صورت شریک سارق مستحق اجرای حد قطع نیست، منتها با تأمل در این روایت روشن می شود که این تفصیل با توجه به وجود ملکیت اموال به نحو اشاعه در اموال مشارکتی، مشروط به لحاظ کردن ملکیت به نحو اشاعه و در هر جزیی از اموال، می باشد. و بر فرض وجود شک در اینکه آیا این ملکیت به نحو اشاعه و در هر جزئی از اموال که قبل از سرقت مورد لحاظ قرار گرفته شده بود، آیا بعد سرقت نیز مورد لحاظ قرار می گیرد یا نه؟ مقتضای اصل استصحاب آن است که این ملکیت به نحو اشاعه و در هر جزیی از اموال حتی بعد سرقت شرکاء از یکدیگر نیز در حکم سرقت مورد لحاظ قرار گیرد.
Read More »تأثیر ناهنجاریهای ژنتیکی در حکم سقط جنین در فقه امامیه
جنین انسان، موجود محترمی است که از بین بردن آن به حکم اولی و با استناد به ادلۀ اربعه جایز نخواهد بود. در این پژوهش که با روش تحلیلی ـ توصیفی صورت گرفته است، این مسئله بررسی میشود که آیا با تحقّق حالتهایی چون وجود ناهنجاریهای ژنتیکی در جنین بهگونهای که از منظر پزشکی، امکان حیات او وجود نداشته باشد و خطر جانی هم مادر را تهدید کند، سقط جنین جایز خواهد بود؟ نتیجهای که از پژوهش حاصل شد این است که سقط جنین قبل از دمیده شدن روح با توجه به فتوای اکثر فقها و قانون سقط درمانی جایز است؛ اما پس از دمیده شدن روح، تنها در صورتیکه امکان حیات جنین بعد از وضع حمل وجود داشته باشد و خطر جانی نیز مادر را تهدید نکرده باشد، میتوان قائل به عدم جواز سقط شد. ولی در بقیۀ موارد بر پایۀ قواعد فقهی مانند: نفی ضرر، نفی عسر و حرج، تزاحم و رعایت اهم و مهم و نیز استناد به حیات غیرمستقر، بهعنوان حکم ثانوی، میتوان سقط جنین را جایز دانست.
Read More »سیاستگذاری فرهنگی در دولت دینی
نسبت دولت و فرهنگ، همواره از مهمترین و مناقشهانگیزترین مباحث در سیاستگذاری فرهنگی بوده است. دیدگاههای مختلفی نیز به فراخور مبانی و اصول خود، سعی در پاسخ به این مسأله داشتهاند؛ پاسخهایی که در طیفی از رویکردهای حداکثری و تصدیگرایانه تا رویکردهای حداقلی و حمایتگرایانه قرار میگیرند. اماآنچه که قبل از پاسخ به این سؤال باید روشن نمود، تبیین صورت دقیق مسأله دولت و فرهنگ است. در این مقاله بر اساس مدل ۳مرحلهای سیاستگذاری(تدوین، اجراء و ارزیابی)، مطالعات کتابخانهای و گفتگو با صاحبنظران حوزه فرهنگ و سیاستگذاری فرهنگی، به تبیین صورت مسأله در مرحله اول؛ یعنی مرحله تدوین و سؤالی که باید بدان پاسخ گفت، پرداخته میشود. در پاسخ به سؤال طرحشده، استعاره «شیب اجتماعی» به عنوان راهبرد دولت در سیاستگذاری فرهنگی معرفی میگردد.
Read More »لزوم بررسی توسعه اموال مشمول زکات واجب توسط فقها
امروز در کشور ما ثروت عمده در زمین و ساختمان است و اگر فقه را از زاویه محدود و شخصی نگاه نکنیم، با توجه به اینکه اسلام دینی جهانی است و فقه توان حکومت داری دارد، پس راه وجود دارد که غیر از آن ۹ قلم قید شده، وجوب زکات در اموال دیگر را معین نماییم. به گزارش شبکه اجتهاد، …
Read More »«حبس زدایی و زندان زدایی» جدیدترین اثر آیتالله هاشمی شاهرودی
کتاب «حبس زدایی و زندان زدایی» گزیدهای از بیانات فقیه عالیمقام آیتالله سیدمحمود هاشمی شاهرودی رئیس سابق قوه قضائیه، در نشست علمی تخصصی «سیاست حبس زدایی و نقش آن در برنامههای توسعه قضایی» معرفی و رونمایی میگردد. به گزارش خبرنگار اجتهاد، دانشگاه عدالت با همکاری دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، نشست علمی تخصصی «سیاست حبس زدایی و نقش …
Read More »قداست اجتهاد و دلواپسیهای وحید بهبهانی
از لابهلای نوشتههای وحید پیداست که این استاد مجدد، اگرچه بهدنبال حذف جریان اخباری بوده است، ولی در عین حال دغدغههایی نیز در باب اجتهاد داشته است. سخنانی که حاکی از نگرانیهای وحید در باب اجتهاد و آینده مجتهدان است. شبکه اجتهاد: محمدباقر اصفهانی معروف به وحید بهبهانی، در سال ۱۱۱۷ ق در اصفهان به دنیا آمد. پدرش علامه بزرگ …
Read More »ادله امام خمینی(ره) در نفی شبهه مشروعیت حاکمان جائر
به گفته سیدسجاد ایزدهی، امام خمینی(ره) با ادله خویش شبهه مشروعیت حاکمیت حاکمان جور را نفی میکنند و میفرمایند: «اینها… دو تا روایت از این طرف از آن طرف میگردند پیدا میکنند که خیر «با سلاطین مثلاً بسازید، دعاکنید به سلاطین» این خلاف قرآن است». به گزارش شبکه اجتهاد در دیدگاه شیعه حکومت مشروع تنها حکومت پیامبر(ص) و ائمه اطهار(ع) …
Read More »دفاع دو پایاننامه فقهی در حوزه علمیه مشهد
«بررسی حکم خمس در سهام و اوراق بهادار» و «شمول قاعده درء نسبت به حدود، قصاص، دیات و تعزیرات در متون فقهی فریقین»، با حضور اساتید راهنما و ناقد، در جمع طلاب حوزه علمیه مشهد دفاع میشود. به گزارش خبرنگار اجتهاد، حجتالاسلام مهدی عصمتی در ششمین جلسه دفاع پایان نامه مرکز تخصصی آخوند خراسانی اداره کل آموزش دفتر تبلیغات اسلامی …
Read More »نخستین اجلاس ملی «زکات» آغاز بکارکرد
نخستین اجلاس ملی زکات کشور، با هدف تبیین و ترویج فرهنگ زکات و برکات آن در جامعه، با حضور شخصیت های حوزوی و برخی از مسئولین، در تهران آغاز شد. به گزارش شبکه اجتهاد، نخستین اجلاس ملی زکات کشور، به منظور تبیین و ترویج فرهنگ زکات و برکات آن در جامعه، صبح امروز با حضور شخصیت های حوزوی و برخی …
Read More »اولین شماره دو فصلنامه تخصصی «مطالعات فقه معاصر»
اولین شماره دو فصلنامه تخصصی «مطالعات فقه معاصر» با هدف نشان دادن ظرفیت گسترده دانش فقه و علوم مرتبط در عرصههای گوناگون از سوی موسسه مفتاح کرامت بهتازگی روانه بازار نشر شد. به گزارش خبرنگار اجتهاد، اولین شماره دو فصلنامه تخصصی «مطالعات فقه معاصر» (بهار و تابستان ۱۳۹۵)، با مدیر مسئولی حجتالاسلام والمسلمین سیدجواد ورعی محقق و مدرس سطوح عالی …
Read More »کتاب «البیع» جدیدترین اثر آیتالله موسوی بجنوردی
کتاب «البیع» (مجموعه مباحث بیع و خیارات) اثر آیتالله سید محمدمهدی موسوی بجنوردی از سوی انتشارات صحیفۀ خرد چاپ و منتشر شد. به گزارش شبکه اجتهاد، کتاب «البیع» اثر فقیه محقق آیتالله سید محمدمهدی موسوی بجنوردی، حاصل سالها تدریس درس خارج فقه معظمله به زبان عربی مکتوب و توسط نشر صحیفۀ خرد روانه بازار نشر گردید. این اثر حاوی مجموعه …
Read More »روایت رییس قوه قضاییه از کمبود قاضی در دستگاه قضا
رئیس قوه قضائیه با اشاره به موافقت دولت برای جذب ۴ هزار قاضی در طول برنامه ششم توسعه گفت: متأسفانه به رغم موافقت دولت، مجلس جذب ۸۰۰ قاضی در هر سال را به ۵۰۰ قاضی کاهش داده است. به گزارش شبکه اجتهاد، آیتالله صادق آملی لاریجانی در جلسه مشترک مدیران قضایی و اداری استان تهران که با حضور معاون اول …
Read More »مؤلفههای تأثیرگذار فقه بر سینما
بررسی فقهی نگاه به تصویر و فیلم، تبیین انواع نگاه حلال و حرام، لزوم پژوهش جدی در روایات و تعارضات روابط زن و مرد، ضرورت جاری شدن روح دین در رسانه، ادعای محقق کرکی بر حرمت مجسمهسازی، نگاه به تصویر نامحرم در آیینه از منظر صاحب عروه و صاحب جواهر؛ از جمله موضوعاتی است که حججاسلام سیدکریمی، جباران و شهریار …
Read More »حجیت متعارضان در نفی حکم ثالث
یکی از مواردی که در فقه مطرح می شود این است که دو دلیل در صورت تعارض ساقط می شوند ولی در مورد نفی حکم ثالث که ملازمه با آن دو دلیل دارد، در صورت حجیت آن، رجوع به اطلاقات، عمومات و اصول عملیه امکان پذیر نیست اما در صورت عدم حجیت آن، رجوع به این موارد ممکن می شود. آنچه در این مقاله مورد بررسی قرار می گیرد، مبانی حجیت و عدم حجیت نفی ثالث است تا با برگزیدن هر یک، ثمره ی عملی آن را در مباحث فقهی بیان کنیم. مهم ترین دلیلی که قائلان به حجیت نفی ثالث به آن استناد کرده اند، عدم تبعیت دلالت التزامی از دلالت مطابقی در حجیت است و دلیل قائلان به عدم حجیت آن، تبعیت دلالت التزامی از مطابقی در حجیت و عدم استقلال دلالت التزامی است. ما در این مقاله، قول به عدم حجیت نفی ثالث را قابل خدشه دانسته و در آخر قول به حجیت نفی ثالث را ترجیح داده ایم اما نه از باب دلالت التزامی و عدم تبعیت دلالت التزامی از دلالت مطابقی که اکثر اصولی ها به آن قائل شده اند؛ بلکه به دلیل اشتراک دو دلیل متعارض در نفی ثالث است که این امر تنها در صورتی محقق می شود که تعارض دو دلیل، تعارض ذاتی باشد ولی در تعارض عرضی، دو دلیل متعارض در نفی ثالث متفق نبوده و بنابراین نفی ثالث در آن ها حجت نیست.
Read More »مسئولیت کیفری قاتل در موارد علم اجمالی
در موارد متعددی به علت نامعلوم بودن عامل جنایت، در عین حال وجود علم اجمالی بر انحصار مرتکبان در تعداد معلوم، تحمیل مسئولیت کیفری از جمله دیه بر مرتکب واقعی با مشکل مواجه می شود و راهکارهایی چون قرعه، پرداخت دیه از بیت المال، توسل به قسامه و تنصیف مسئولیت مطرح شده است. این مقاله دو راهکار قرعه و قسامه را با توجه به رویکرد قدیم و جدید قانونگذار، بررسی کرده و به این نتیجه دست می یابد که قرعه، در حقوق کیفری کارایی ندارد و راهکار قسامه نسبت به پرداخت دیه به تساوی مقدم است و در صورت عدم امکان قسامه، تساوی دیه مطرح می گردد.
Read More »معرفی پایاننامه: بررسی فقهی شرکتهای بازاریابی چندسطحی
معرفی پایاننامه: بررسی فقهی شرکتهای بازاریابی چندسطحی
Read More »انتشار جدیدترین شماره فصلنامه نقد کتاب «فقه و حقوق»
سومین و چهارمین شماره از فصلنامه نقد کتاب «فقه و حقوق» با سردبیری حجتالاسلام دکتر سید محمدعلی احمدی ابهری منتشر شد. در مقالهای از این فصلنامه با فقه تربیتی و تبیین مرز آن با اخلاق آشنا میشویم. به گزارش شبکه اجتهاد، سومین و چهارمین شماره از فصلنامه نقد کتاب «فقه و حقوق» ویژه تابستان و زمستان ۱۳۹۴ با سردبیری حجتالاسلام …
Read More »رونمایی از ۴ عنوان کتاب جدید انجمن اصول فقه
همزمان با پنجمین مجمع عمومی انجمن علمی اصول فقه حوزه، از جدیدترین منشورات علمی این انجمن با حضور آیتالله حسینی بوشهری مدیر حوزههای علمیه و آیتالله علوی بروجردی رونمایی شد. به گزارش خبرنگار اجتهاد، همزمان با برگزاری انتخابات پنجمین مجمع عمومی انجمن اصول فقه حوزه علمیه قم، که اعضای جدید هیئت مدیره و بازرسان این انجمن برای دو سال آینده …
Read More »معرفت شناسی، عامل تأثیرگذار در اجتهاد فقیه
مهدی مهریزی: در فلسفه و مبانی فقه، عوامل تأثیرگذار در روند اجتهاد یک فقیه متعدد است و این نتیجه باورها و اعتقاداتی است که در طول زندگی او به وجود آمده و مسأله معرفت شناسی، بخشی از این مبانی تأثیر گذار است. به گزارش شبکه اجتهاد، پنجمین نشست تخصصی اصول و فلسفه فقه با عنوان «مبانی انسانشناسی علم فقه» با …
Read More »چه کنیم تا تکفیر نشویم؟
ادبیات کفریات زبانی، اشاره به نوعی خاص از نگاشتههای فقهی است که میکوشد تمام مکالمات و گفتگوهای روزانه را زیر ذره بین گذاشته و کفریات آنها را استخراج کند. این تخصص، بیش از همه در مذهب حنفی است، به طوری که فقهای حنفی، با دقت بسیار زیاد، گفتههای دیگران را که گاه به طنز و شوخی و گاه از روی …
Read More »بررسی اصل رعایت تساوی رفتار قاضی با طرفین دعوا از دیدگاه فقه شیعه
یکی از ملاک هایی که می توان با آن عادلانه بودن یا نبودن قضاوت را سنجید، شرایط عینی حاکم بر محاکمه است. بر این اساس، ترافع باید به گونه ای صورت گیرد که احتمال جانبداری دادرس از یکی از طرفین را به حداقل برساند. از لوازم این امر می توان به لزوم تساوی طرفین در جایگاه و توجه دادرس به آنان اشاره کرد. با وجود آنکه این ویژگی دادرسی، جایگاه پُررنگی در نصوص دینی و به تبع آن ادبیات فقهی ناظر بر مباحث دادرسی به خود اختصاص داده است؛ ولی تشکیک در اصل وجوب این امر و نیز تصریح به امکان تبعیض در صورت تفاوت طرفین در دین، بر آن سایه انداخته است. این مقاله با بررسی برخی نصوص دینی و کلمات فقیهان، درصدد اثبات لزوم رعایت تساوی در دادرسی میان طرفین دادرسی از دیدگاه شارع مقدس، صرف نظر از هرگونه عنوان و اعتبار است.
Read More »طلاب مانند سابق به مباحث فقه و اصول اهمیت نمیدهند
استاد برجسته خارج فقه و اصول حوزه علمیه قم تصریح کرد: متأسفانه طلاب مانند سابق به مباحث فقه و اصول اهمیت نمیدهند، وجود مراکز و مؤسسات نباید مانع پرداختن به این مهم شوند، بلکه باید تلاش کنید خسارتی در بحث فقه و اصول پیش نیاید. به گزارش شبکه اجتهاد، آیتالله مکارم شیرازی در دیدار اعضای ستاد برگزاری نکوداشت مرحوم آیتالله …
Read More »پیشنهاد تأسیس مدرسه تقریب بین مذاهب با مشارکت مراجع و علما
هفتمین مجمع جهانی اسلام، با حضور نمایندگان اندیشکدهها، پژوهشگران، مقامات سیاسی و نمایندگان مجالس از کشورهای سراسرجهان اسلام به میزبانی دفتر مطالعات سیاسی و بینالمللی وزارت خارجه جمهوری اسلامی ایران و مؤسسه “تاسام” ترکیه در روزهای ۴ و ۵ خرداد ۱۳۹۵ در شهر تاریخی یزد برگزار شد. به گزارش شبکه اجتهاد از تنا، درپایان نشست دو روزه مجمع جهانی اسلام، …
Read More »
شبکه اجتهاد اجتهاد و اصول فقه, حکومت و قانون, اقتصاد و بازار, عبادات و مناسک, فرهنگ و ارتباطات, خانواده و سلامت