دیدگاه و گزارش

کتاب «فقه آغاز ارتباطات اجتماعی» نوشته حجت‌الاسلام والمسلمین مصطفی همدانی (استاد سطوح عالی حوزه و دکترای علوم ارتباطات) در دو جلد توسط پژوهشگاه فقه معاصر در بهار ۱۴۰۵ منتشر شده است. به گزارش شبکه اجتهاد، نقطه آغاز ارتباط عبارت است از اولین فراگرد ارتباطی که میان دو نفر برگزار می‌شود و این نقطه به عنوان مقدمه برای ادامه ارتباط و …

اختصاصی شبکه اجتهاد: بحث از هوش مصنوعی در سال‌های اخیر از حوزه مسائل صرفاً فنی فراتر رفته و به یکی از موضوعات مؤثر در مباحث معرفت‌شناسی، فلسفه ذهن، فلسفه علم و حتی اجتهاد و استنباط تبدیل شده است. با این حال، به نظر می‌رسد بخش قابل توجهی از مباحث موجود، مبتلا به نوعی خلط میان سطوح مختلف مسئله است؛ به‌گونه‌ای …

مدیر حوزه‌های علمیه ایران اسلامی با توجه به جنایت‌های اخیر آمریکایی- صهیونی علیه ملت مظلوم ایران و ترور و به شهادت رساندن مقام معظم رهبری و جمعی از فرماندهان کشورمان، نامه مهمی را خطاب به پاپ لئو چهاردهم رهبر کاتولیک‌های جهان ارسال کرد. به گزارش شبکه اجتهاد، آیت‌الله علیرضا اعرافی، مدیرحوزه‌های علمیه جمهوری اسلامی ایران با توجه به جنایت‌های اخیر …

در پی حمله متجاوزانه آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران و شهادت رهبر معظم انقلاب و بمباران مراکز غیرنظامی و به خاک و خون کشیدن مردم بی‌گناه ایران عزیز، دو تن از استادان حوزه و دانشگاه در نامه‌هایی جداگانه به پاپ لیون چهاردهم رهبر کاتولیک‌های جهان خواستار محکومیت این اقدامات شدند. استاد فقیهی در نامه خود از پاپ خواست «این …

اختصاصی شبکه اجتهاد: قرآن کریم در آیه شریفه ششم سوره حجرات «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِنْ جَاءَکُمْ فَاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَیَّنُوا أَنْ تُصِیبُوا قَوْمًا بِجَهَالَهٍ فَتُصْبِحُوا عَلَىٰ مَا فَعَلْتُمْ نَادِمِینَ» قاعده‌ای کلی را درباره خبر قاسق بیان می‌کند. اصولیون در باب حجیت خبر واحد به مفهوم شرط و مفهوم وصف آیه برای فبول خبر عادل واحد استدلال کرده‌اند که البته نزاع …

در دیدار حجت‌الاسلام والمسلمین محمدحسین مختاری، با آیات عظام ناصر مکارم شیرازی و حسین نوری همدانی، بر «گسترش تعاملات فرهنگی و دینی»، «ایجاد رفت‌وآمدهای فرهنگی و شناخت متقابل»، «افزایش تبادلات علمی و فرهنگی»، «سفر اندیشمندان و جوانان مسیحی به ایران و اعزام طلاب ایرانی به واتیکان»، «برگزاری برنامه‌های مشترک علمی و نگارش کتاب‌های مشترک»، «بهره‌برداری رسانه‌ای از دیدار رهبران ادیان»، …

اختصاصی شبکه اجتهاد: در تاریخ معاصر حوزه‌های علمیه، شماری از عالمان دینی کوشیده‌اند میان فقاهت حوزوی، آموزش دانشگاهی و حضور اجتماعی پیوندی فعال برقرار کنند. آیت‌الله دکتر محمدهادی عبدخدایی (ره) از جمله این شخصیت‌ها بود که مسیر علمی و عملی او، بازتابی از تلاش برای تداوم سنت اجتهادی خراسان در مواجهه با مسائل فکری و اجتماعی جهان معاصر به شمار …

آیت‌الله عبدخدایی(ره): ما در اولین قدم بایستی یک وحدتی مابین ملل ایجاد کنیم. کسانی که انسانیت دارند در راه دفاع از انسانیت و حقوق انسانیت با هم اشتراک مساعی داشته باشند، کسانی که وحدت دینی دارند و خدا را پرستش می‌کنند، در این راه اشتراک مساعی داشته باشند، کسانی که وحدت اسلامی دارند در راه اسلام اشتراک مساعی داشته باشند. …

شبکه اجتهاد: از هفده سال پیش (۲۰۰۹ میلادی) تا امسال فهرست سالانه «پانصد مسلمان تأثیرگذار جهان» توسط «مرکز سلطنتی مطالعات راهبردی اسلامی» در اَمان پایتخت اُردن‌هاشمی منتشر‌ و به عنوان یک ابزار تحلیلی برای رصد کانون‌های نفوذ در اقصی نقاط جهان اسلام عمل کرده است. نسخه سال ۲۰۲۶ (ناظر به اقدامات سال ۲۰۲۵) با سر ویراستاری دکتر طارق الجوهری (فارغ …

دستگاه فقاهت، در هیچ‌ یک از دستگاه‌های کشور حتی در صداوسیما حضور پر­رنگی نداشته و مجبور نبوده است که پاسخ دهد، ولی با قسمت قضا، مقداری پیوند اساسی پیدا کرده و بعد از انقلاب، مباحث قضا و شهادات ما رشد بسیاری یافته است. یک دلیل آن، مطالبه دستگاه قضا با ورود سریع فقها به دستگاه قضاوت است. این ورود در …

 در نشست تحلیلی با حضور سرپرست پژوهشگاه ملی فضای مجازی و رئیس مرکز تحقیقات اسلامی مجلس شورای اسلامی اولین نتیجه افکارسنجی زیست مجازی ایرانیان مورد بررسی قرار گرفت. استاد علی نهاوندی در سخنانی تأکید کرد: فضای مجازی امروز بدون چارچوب‌گذاری فقهی و حکمرانی روشن، می‌تواند به بروز بحران‌های اخلاقی، امنیتی، سیاسی و اجتماعی منجر شود. به گزارش شبکه اجتهاد، سرپرست …

رئیس مرکز تحقیقات اسلامی مجلس، در نشست علمی ابعاد فقهی متاورس تأکید کرد: فناوری متاورس فراتر از فضای مجازی است و برای مدیریت حضور، غوطه‌وری و تعاملات کاربران در این جهان نوظهور، تدوین یک نظام‌نامه فقهی جامع ضروری است. به گزارش شبکه اجتهاد، حجت‌الاسلام و المسلمین علی نهاوندی رئیس مرکز تحقیقات اسلامی مجلس شورای اسلامی، در نشست علمی «ابعاد فقهی …

مسئول کرسی‌های نظریه پردازی حوزه علمیه قم گفت: آزادی بیان در زمینه مقدسات باید به گونه‌ای باشد که مصالح کشور و وحدت امت را برهم نزند ضمن اینکه این مباحث در محیط‌های علمی و آکادمیک از جمله کرسی‌های نظریه پردازی بیان شود. به گزارش شبکه اجتهاد، استاد ابوالقاسم علیدوست، عضو جامعه مدرسین و مدرس خارج فقه و اصول حوزه علمیه …

کتاب «روش‌شناسی مطالعات اسلامی در غرب» حاصل کوشش‌های علمی و فکری دکتر عبدالعزیز ساچادینا، اسلام‌پژوه و استاد دانشگاه ویرجینیا است؛ اثری که از حیث روش‌شناختی شایان توجه ویژه می‌باشد. این کتاب از شش فصل تشکیل شده است: نویسنده در پنج فصل نخست به تبیین و تحلیل دوره‌های گوناگون اسلام‌شناسی در غرب می‌پردازد و در فصل ششم، روش پیشنهادی خود را …

دکتر عبدالعزیز ساچادینا، اسلام‌پژوه و استاد مطرح مطالعات اسلامی در دانشگاه‌های آمریکا، در سن ۸۳ سالگی درگذشت. او که شیعه‌ای هندی‌تبار بود، کارشناسی مطالعات اسلامی را در دانشگاه علیگر هند گذراند و در سال ۱۹۶۷ برای تحصیل در رشته زبان و ادبیات فارسی وارد دانشگاه فردوسی مشهد شد. ساچادینا در این دوران از مرحوم علی شریعتی بهره برد و بخشی …

اختصاصی شبکه اجتهاد: نوشتار پیش‌رو، نقدی روش‌شناختی بر مبانی معرفت‌شناختی آقای عبدالرحیم سلیمانی اردستانی در مواجهه با روایات تاریخی، به‌ویژه واقعه‌ی شهادت حضرت زهرا علیها‌السلام است. استدلال اصلی این است که معیار سخت‌گیرانه‌ی ایشان برای پذیرش گزاره‌ها، ریشه در نوعی «یقین‌گرایی خام» و «مبناگرایی دکارتی» دارد که با اصول پذیرفته‌شده در «فلسفه علم» و عقلانیت مدرن در تضاد است. نوشتار …

حجت‌الاسلام والمسلمین محمدتقی سبحانی و حجت‌الاسلام والمسلمین حمید شهریاری تأکید کردند که غدیر به دلیل برخورداری از ویژگی‌های بی‌نظیرِ «رویداد تاریخی مسلّم و بی‌اختلاف در اصل وقوع»، «اجتماع استثنایی به اراده مستقیم پیامبر(ص) در حساس‌ترین مقطع تاریخی»، «نمایش واقعی و مستند هدایت‌گر (نه صرف حدیث)» و «دغدغه مشترک پیامبر(ص) برای آینده امت و جلوگیری از بازگشت به جاهلیت»، بزرگ‌ترین ظرفیت …

شبکه اجتهاد: ماجرای درجِ عکسِ شهیده «نیلوفر قلعه‌وند» در رسانه وابستهٔ به رهبری و حواشیِ آن، بهانه‌ای شد برای بازکاوی در نسبت شهادت با دو چیز: یکی پیشینهٔ گفتار و کردارِ شهدا، دیگری هم روایت‌های رسمیِ پسینی یا روتوش‌های رسانه‌ای از ایشان. مسئله فقط «حجاب» نیست؛ برخی شهدا ممکن است دارای شغل یا سبکِ زیستِ شبهه‌دار هم بوده باشند! بلکه …

استاد عبدالهادی مسعودی معتقد است: هوش مصنوعی صرفاً یک ابزار فناورانه نیست، بلکه یک فناوری است که در ابتدا باید آموخته شود و سپس در کاربردهای تخصصی مورد بهره‌برداری قرار گیرد. به گزارش شبکه اجتهاد، حجت‌الاسلام والمسلمین عبدالهادی مسعودی رئیس دانشگاه قرآن و حدیث در سخنانی به تشریح رویکرد ساختارمند مجموعه دارالحدیث در مواجهه با هوش مصنوعی پرداخت. وی تأکید …

شبکه اجتهاد: عنوان «حجت‌الاسلام» (به‌معنای لغوی: دلیل و برهان اسلام) عنوانی است که به علمای شیعه اعطا می‌شود. این عنوان در آغاز، صرفاً جنبه‌ی تشریفاتی داشت، اما به‌تدریج به عنوان نشانه‌ای از جایگاه علمی و مرتبه‌ی آنان در سلسله‌مراتب روحانیت شیعه به کار رفت. نخستین کاربرد ثبت‌شده‌ی این عنوان در بافتی سنّی دیده می‌شود، زمانی که آن را در مورد …

شبهه‌ای فقهی در خصوص موتورسواری بانوان مطرح است؛ مبنی بر اینکه روایات، سوار شدن زنان بر زین اسب را ممنوع کرده است و این نهی ممکن است با القای خصوصیت، شامل زین موتور هم بشود. اما تعمیم این مسئله بر موتورسواری و دوچرخه‌سواری با اشکالات جدی روبه‌رو است. محققان تاکید می‌کنند که یقین نمی‌کنند که منظور از آن “زین”، آنقدر …

حجت‌الاسلام والمسلمین علی رحمانی با بیان اینکه حوزه کهن خراسان، مکتبی ریشه‌دار در فقه، فلسفه، حدیث و تفسیر است که امروز در کنار دانشگاه‌ها و پژوهشگاه‌های برجسته، بستری پویا برای رشد و تعالی علمی فراهم آورده است؛ توسعه روابط پایدار با مراکز علمی و اندیشمندان کشور را از اولویت‌های اصلی دفتر تبلیغات اسلامی خراسان رضوی دانست و با اشاره به …

شبکه اجتهاد: در روزگاری که گفت‌وگوهای فکری گاه به میدان داوری‌های شتاب‌زده و برچسب‌زنی بدل می‌شود، دفاع از آزادی اندیشه خود مهم‌ترین وظیفه‌ی اندیشه است. آن‌چه در مناظره‌ی اخیر درباره‌ی نزدیکی دولت به جامعه و مسئله‌ی قانون حجاب گفته شد، نه تلاشی برای تضعیف دین، بلکه دعوتی بود به بازاندیشی در نسبت میان «حکم الهی»، «قانون سیاسی» و «عقلانیت اجتماعی». …

شورای اجرایی سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو) در نشست ۲۲۲ خود، با درخواستی بین‌المللی برای بزرگداشت پنجاهمین سالگرد انتشار کتاب «الأسس المنطقیه للاستقراء»، اثر ماندگار متفکر فقید جهان اسلام، آیت‌الله شهید سید محمدباقر الصدر، موافقت کرد. به گزارش شبکه اجتهاد، این تصمیم تاریخی، که به پیشنهاد کشور عراق و با حمایت ۱۹ کشور از قاره‌های مختلف، از …

تصور می‌کنیم احادیث مشترک صرفاً یک امر تشریفاتی است که در ویترین بگذاریم تا کمی دل‌ها نرم شود. اما امام کاظم(ع) کارکرد این اخبار را به فضای اجتماعی و حل مسائل امت ارتقا داده است. حادثه برای امت رخ می‌دهد. امام(ع) می‌فرمایند شما شیعه و سنی، بیایید این اخبار مورد قبول طرفین را مبنای استنباط خودتان برای مواجهه با حوادثی …

اختصاصی شبکه اجتهاد: در عصر حاضر که دگرگونی‌های پرشتاب فرهنگی و رسانه‌ای، چالش‌های بی‌سابقه‌ای را پیش روی نظام‌های دینی قرار داده است، ضرورت بازخوانی و بازسازی اجتهاد فقهی برای پاسخگویی به مسئله موسیقی بیش از هر زمان دیگری احساس می‌شود. سخنان حجت‌الاسلام والمسلمین استاد ابوالقاسم علیدوست، از فقیهان معاصر، در خصوص فقه فرهنگ و رسانه، در زمره جسورانه‌ترین و پیشروترین …

موسیقی می‌تواند به عنوان «مخدر» یا «اسباب عقب نگه داشتن» عمل کند که این «یک موضوع جدید است» و در زمان فقهایی چون شیخ انصاری، صاحب جواهر و مرحوم نراقی چنین موضوعی مطرح نبوده است. در مقابل، موسیقی می‌تواند «یک ابزاری در خدمت تبلیغ» و «امواج هدایت» باشد که این نیز «یک موضوع جدید است». دومین عنصر جدید، مسئله «دفع …

روایت معروفه‌ای است که هم در منابع اهل‌سنت ذکر شده و هم در منابع شیعه آمده است که از نظر ما سندش معتبر است. از عجائب این روایت این است که متن آن، هم در نقل اهل‌سنت و هم در نقل اهل‌تشیع، یکی است؛ یعنی بدون تفاوت متنی، از هر رو طریق روایت شده است. آن روایت این است که …

دو نظر و فضا برای نگارش تاریخ داریم؛ یکی اینکه اصل وقایع را بدون هیچ گرایشی تقریبا بنویسیم که واقع‌گرا به آن گفته می‌شود و نویسنده کمترین مطلبی از خود به آن می‌افزاید اما گاهی تاریخ تفسیری می‌گوییم یعنی حوادثی را انتخاب و گزینش کرده و پیوند آن را تحلیل می‌کنیم. برخی معتقدند ما هر چه داریم روایت است و …

سفیر جمهوری اسلامی ایران در واتیکان، در نامه‌ای رسمی به پاپ لئوی چهاردهم، تهدید و اهانت بی‌سابقه رئیس‌جمهور آمریکا به رهبر معظم انقلاب اسلامی را توهین آشکار به ساحت مرجعیت دینی و ارزش‌های الهی توصیف کرد و از پاپ خواست تا با اتخاذ موضعی قاطع، از شأن معنوی رهبران دینی دفاع و جلوی تضعیف همبستگی بین‌الادیانی را بگیرد. به گزارش …