Tag Archives: فقه اجتماعی

درآمدی بر فقه اجتماعی

درآمدی بر فقه اجتماعی

کتاب «درآمدی بر فقه اجتماعی» اثر حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر محمدباقر ربانی، مدیر گروه فقه اجتماعی مرکز فقهی ائمه اطهار(ع) به زیور طبع آراسته شد. به گزارش خبرنگار اجتهاد، «درآمدی بر فقه اجتماعی» در دو فصل «کلیات فقه اجتماعی» و «تعامل فقه و جامعه» به قلم حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر محمدباقر ربانی و همکاران در ۲۷۸ صفحه به‌تازگی از سوی انتشارات مرکز …

Read More »

باید فقه رفتار اجتماعی انسان را استنباط کنیم/ عذری برای غفلت از فقه اجتماعی پذیرفته نیست/ مجتهدان جوان کار علمی کنند تا به التقاط منتهی نشوند

باید فقه رفتار اجتماعی انسان را استنباط کنیم/ عذری برای غفلت از فقه اجتماعی پذیرفته نیست/ مجتهدان جوان باید کار علمی کنند تا به التقاط منتهی نشوند

استاد خارج فقه و اصول حوزه علمیه قم گفت: امروز فقیهان ما به‌ویژه فقهای جوان ما باید کار کنند، اینکه یک کسی انتظار داشته باشد که چند سالی، تند چیزی بخواند و بعد هم ادعای اجتهاد کند و بعد هم برود و بر اساس آنچه به ذهنش می‌رسد حکمی به خدا و رسول نسبت دهد، این همان چیزی است که …

Read More »

توجه به بازخورد فتوا از شاخصه‌های مهم فقه اجتماعی است

بررسی حکم فقهی اعتراضات خیابانی/ کاظم قاضی‌زاده

رئیس مؤسسه فهیم با تأکید بر اینکه برداشت‌های فقهی با نگاه اجتماعی به فقه متفاوت می‌شوند، گفت: توجه به بازخورد فتاوا یکی از مهم‌ترین شاخصه‌های فقه اجتماعی است، زیرا در موارد قابل توجهی سبب تغییر در فتاوا شده است. به گزارش شبکه اجتهاد، حجت‌الاسلام والمسلمین کاظم قاضی‌زاده، استاد حوزه علمیه و رئیس مؤسسه فهیم، در نشست علمی «فقه فردی؛ فقه …

Read More »

قانون گذرنامه و نیاز سنجی تقنینی؛ محور قرار دادن فقه اجتماعی به‌جای فقه فردی/ سیداحمد حبیب‌نژاد

قانون گذرنامه و نیاز سنجی تقنینی؛ محور قرار دادن فقه اجتماعی به جای فقه فردی/ سیداحمد حبیب‌نژاد

شبکه اجتهاد: قانون گذرنامه در سال ۱۳۵۱ تصویب شد (حدود پنجاه سال پیش!) و بعد از انقلاب هم مورد بازبینی قرار نگرفته است. در سال ۱۳۶۳ شورای نگهبان شرط اذن شوهر را در ماده هجدهم قانون گذرنامه برای بانوانی که حج واجب بر ذمه آنها بود غیر شرعی دانست؛ پس مشخص است که حداقل اطلاق این ماده نمی‌تواند از نگاه …

Read More »

گستره فقهِ اجتماعی در عصر غیبت

گستره فقهِ اجتماعی در عصر غیبت

شبکه اجتهاد: احکام اجتماعیِ فقه تفاوتهایی با احکام فردیِ فقه دارد از اینرو اقامه حکومتی بر اساسِ آموزه‌های دینی و فقهی دقّت‌هایی مضاعف می‌خواهد. نگارنده با نفیِ اندیشه سکولار و نیز با نفیِ اندیشه تعطیلیِ احکام اجتماعی در دوران غیبت، تلاش دارد تا راهی سوم ارائه دهد و آن لزوم ابتنایِ احکام اجتماعی بر یقینیات است به عبارتی دیگر با …

Read More »

به‌جای فقه اجتماعی، فقه فردی معیار مدیریت کشور شده است

مخالفت با شورای نگهبان مخالفت با جمهوریت و اسلامیت نظام است/ معیارهای انتخاب رئیس جمهور

استاد سطح عالی حوزه علمیه با بیان اینکه بسیاری از مشکلات کشور از حاکمیت فقه فردی و نبود فقه اجتماعی است، گفت: ما فقه نظام اجتماعی را معیار مدیریت کشور قرار نداده‌ایم. به گزارش شبکه اجتهاد، آیت‌الله محسن اراکی، استاد سطوح عالی حوزه علمیه، در نشست دولت اسلامی که در فضای مجازی برگزار شد، گفت: با گذشت ۴۱ سال از …

Read More »

فقه اجتماعی عقیم مانده است/ احکام فقه اجتماعی در سنجه نیازهای روز

فقه اجتماعی عقیم مانده است/ احکام فقه اجتماعی در سنجه نیازهای روز

استاد دانشگاه مفید در نشست «کارکرد فقه اجتماعی پس از انقلاب» تأکید کرد: مهمترین علت نبود عدالت اجتماعی، وجود مشکلات تئوریک و نظریه‌پردازی است؛ چون فقه ما در این بخش عقیم بوده و نظریه‌پردازی نداشته است. به گزارش شبکه اجتهاد، حجت‌الاسلام والمسلمین محمد فاضل میبدی، استاد دانشگاه مفید، در نشست «کارکرد فقه اجتماعی پس از انقلاب» در پژوهشکده اندیشه دینی …

Read More »

نگاه جزیره‌ای به مسائل دینی موجب می‌شود در زمین غربی‌ها بازی کنیم/ لزوم توسعه اصول فقه با توجه مقاصد الشریعه، مذاق شارع و حکمت/ فقیه باید در موضوع‌شناسی دخالت کند

نگاه جزیره‎ای به مسائل دینی موجب می‎شود در زمین غربی‎ها بازی کنیم/ لزوم توسعه اصول فقه با توجه مقاصد الشریعه، مذاق شارع و حکمت/ فقیه باید در موضوع‎شناسی دخالت کند

حجت‌الاسلام دکتر ارسطا معتقد است: فقیه باید در موضوع‌شناسی الزاماً خود دخالت کند. به دلیل اینکه فهمی که فقیه از موضوع به دست می‌‎آورد، در تشخیص حکم دخالت دارد. لازمه حرف من تخصصی کردن حوزه فقاهت است. دیگر نمی‌توان از فقیهی صحبت کینم که در همه مسائل اعلم است. بنابراین گروهی از فقها باید به فقه اجتماعی بپردازند. اختصاصی شبکه …

Read More »

ارائه نظریه «فقه اجتماعی» در دهمین هم‌اندیشی فقه حکومتی

ارائه نظریه «فقه اجتماعی» در دهمین هم‌اندیشی فقه حکومتی

حجت‌الاسلام والمسلمین محمدجواد ارسطا (استاد حوزه علمیه و دانشیار دانشگاه فارابی قم) در دهمین نشست هم‌اندیشی فقه حکومتی به ارائه نظریه «فقه اجتماعی» می‌پردازد. به گزارش خبرنگار اجتهاد، دهمین نشست هم‌اندیشی فقه حکومتی با ارائه نظریه «فقه اجتماعی» از سوی حجت‌الاسلام دکتر محمدجواد ارسطا استاد خارج فقه و اصول حوزه علمیه قم، روز ۵شنبه ۱۲تیرماه ۹۹ تیرماه برگزار می‌شود. بنابراین …

Read More »

فقه الاجتماع و درهای بسته؛ نمونه‏‌هایی از تشریفاتی بودن رابطه حوزه و دولت/ حوزه قم در قم دفن شده است!

فقه سکولار یا سکولاریسم فقهی

درهای بسته در سیستم اداری ما از یک طرف باعث شده است که اگر تعدادی از فقهای ما نیز با امام (ره) نسبتی برقرار کردند و به لحاظ علمی حسی گرفتند و دغدغه‌ای پیدا کردند که امام فرمود: فقه، علم اداره اجتماع است و به این فکر افتادند که به واسطه فقه باید اجتماع را اداره کنند، با درهای بسته …

Read More »

جای خالی کتاب «فقه روابط عام اجتماعی» در حوزه

جای خالی کتاب «فقه روابط عام اجتماعی» در حوزه

استاد علیرضا اعرافی، در درس خارج فقه روابط اجتماعی گفت: کتابی که در فقه جای آن خالی است، «فقه روابط عام اجتماعی» است. این فقه و این کتاب در حقیقت متکفل بیان اصول و ضوابط و قواعد و احکام حاکم بر روابط یک انسان با انسان‌های دیگر با قطع‌نظر از این عناوین خاص است. به گزارش شبکه اجتهاد، آیت‌الله علیرضا …

Read More »

مشکلات ناشی از نگاه فردی به فقه را با رویکرد فقه اجتماعی می‌توان حل کرد

مشکلات ناشی از نگاه فردی به فقه را با رویکرد فقه اجتماعی می‌توان حل کرد

شبکه اجتهاد: حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر محمدجواد ارسطا با بیان اینکه فقه اجتماعی در کنار شخص، سه مکلف دیگر را نیز در نظر می‌گیرد، گفت: دولت، جامعه، اشخاص حقوقی نیز مکلف هستند؛ بنابراین مشکلاتی که در «فقه فردی» بروز پیدا می‌کند را می‌توان با نگاه «فقه اجتماعی» حل کرد.

Read More »

اصول فقه استظهاری داریم اما هنوز اصول فقه استنطاقی نداریم/ سیر تکاملی فقه فردی تا فقه نظام‌مند اجتماعی/ اهل سنت می‌گویند شما بعد از چندین قرن به نظریه ما رسیده‌اید

اصول فقه استظهاری داریم اما هنوز اصول فقه استنطاقی نداریم/ سیر تکاملی فقه فردی تا فقه نظام‌مند اجتماعی/ اهل سنت می‌گویند شما بعد از چندین قرن به نظریه ما رسیده‌اید

استاد سید منذر حکیم در یکی دیگر از سلسله نشست‌های «گفتمان معرفت» بحث «فقه و نظام‌مندی» را ارائه نمود و فقه فتوایی رساله‌های عملیه را فقه فردی خواند و نبود فقه اجتماعی نظام‌مند را از چالش‌های معاصر و حکومت اسلامی دانست. او جامعیت دین اسلام را نشانه وجود نظام‌های مختلف زندگی انسان در دین معرفی نمود و بر لزوم استنباط …

Read More »

حوزه نجف در فقه اجتماعی صد گام از قم عقب است/ تاکید آیت‌الله سیستانی بر تدریس فقه حکومتی و فقه اجتماعی در حوزه‌ها

حوزه نجف در فقه اجتماعی صد گام از قم عقب است/ تاکید آیت‌الله سیستانی بر تدریس فقه حکومتی و فقه اجتماعی در حوزه‌ها

حجت‌الاسلام رهدار گفت: مشخصا آیت‌الله سیستانی به عنوان سمبل نجف وقتی می‌پرسد که در قم چه درس می‌دهید و می‌گویند همین چیزهایی که در نجف تدریس می‌شود، ایشان نهیب می‌زند که در ایران انقلاب شده است پس کِی می‌خواهید فقه حکومتی و مسائل سیاسی و اجتماعی تدریس کنید؟! به گزارش شبکه اجتهاد، قسمت هفتم برنامه تلویزیونی اندیشه محور چهارسو با …

Read More »

اگر فقه تخصصی شکل نگیرد مسائل و گره‌های بسیاری باز نمی‌شود/ لزوم تاسیس رشته‌های تخصصی فقه اجتماعی

اگر فقه تخصصی شکل نگیرد مسائل و گره‌های بسیاری باز نمی‌شود/ لزوم تاسیس رشته‌های تخصصی فقه اجتماعی

رئیس مرکز تحقیقات اسلامی مجلس بر لزوم تاسیس رشته‌های جدید تخصصی فقهی تاکید کرد و ورود بدون دانش و سراسیمه به امور اجتماعی را پر هزینه خواند و افزود: اگر فقه تخصصی شکل نگیرد مسائل و گره‌های بسیاری باز نمی‌شود که نه تنها مجموعه از مسائل بلکه نسلهایی از مسائل مهم و جدیدی بی پاسخ می‌ماند. به گزارش شبکه اجتهاد، …

Read More »

پاسخ به سروش پیرامون شبهه ناکارآمدی مدیریت فقهی

مفاهیم جدید فقهی در جهت پاسخگویی به مسائل حقوق عمومی

حجت‌الاسلام والمسلمین ارسطا با اشاره به شبه‌های که سروش درباره ناکارآمدی مدیریت فقهی مطرح کرده است، گفت: این اشکال زمانی وارد است که نگاه ما به فقه فردی باشد اما فقه اجتماعی در مواجهه با چنین مشکلاتی پاسخگو است. به گزارش شبکه اجتهاد، حجت‌الاسلام والمسلمین محمدجواد ارسطا استاد درس خارج حوزه علمیه قم در نخستین جلسه فقه اجتماعی از سلسله …

Read More »

فقه اجتماعی؛ چیستی، بایستگی و کاربردها

اصول فقه استظهاری داریم اما هنوز اصول فقه استنطاقی نداریم/ سیر تکاملی فقه فردی تا فقه نظام‌مند اجتماعی/ اهل سنت می‌گویند شما بعد از چندین قرن به نظریه ما رسیده‌اید

از جمله آسیب هایی که برخی از فقهاء مطرح می کنند این است که فقهاء به علل مختلفی دغدغه و داعی بر تقنین برای احکام جامعه را ندارند. چون در صدد تشکیل جامعه و تاسیس دولت نبودند به جهت اینکه تشکیل حکومت مختص دوران حضور امام معصوم و مختص امام زمان علیهم السلام است. به هر دلیل و به هر …

Read More »

نفی ولایت مطلقه فقیه، ناشی از تأثیرات اجتماعی است/ فتوا به عدم وجوب تعیینی نماز جمعه، به خاطر در نظرنداشتن شرایط اجتماعی است/ قواعد دلالت غیرقابل تغییرند

نفی ولایت مطلقه فقیه، ناشی از تأثیرات اجتماعی است/ فتوا به عدم وجوب تعیینی نماز جمعه، به خاطر در نظرنداشتن شرایط اجتماعی است/ قواعد دلالت غیرقابل تغییرند

امام از اول فرمودند که شاه باید برود. ما در یک جلسه‌ای در همین قم بودیم که عده زیادی از علما و بزرگان و شخصیت‌های سیاسی، حضور داشتند. در این جلسه از این دو نوع رویه صحبت به میان آمد و اکثر حضار جلسه، روش آقای شریعتمدار را قبول داشتند و می‌گفتند مگر می‌شود رژیم شاه را ساقط کرد؟ به‌اصطلاح …

Read More »

انتشار یک اثر پژوهشی در حوزه «فقه اجتماعی»

انتشار یک اثر پژوهشی در حوزه «فقه اجتماعی»

کتاب «فقه و جامعه» تألیف محمدباقر ربانی و محمدصادق ربانی، در دو بخش و در پنج فصل به «تعامل فقه و جامعه» و «نظام سازی در فقه اجتماعی» می‌پردازد. به گزارش خبرنگار اجتهاد، کتاب «فقه و جامعه» یک اثر پژوهشی در حوزه فقه اجتماعی است که شامل دو بخش است. در بخش اول به مفهوم شناسی، سیر تطور علم فقه …

Read More »

جنجال فقه نظام دعوای لفظی است/ نگاه اجتماعی؛ لازمه پویایی فقه

جنجال فقه نظام دعوای لفظی است/ نگاه اجتماعی؛ لازمه پویایی فقه

رئیس پژوهشکده فقه اجتماعی با بیان اینکه فقه شیعه پویاست و نگاه اجتماعی لازمه نشان‌ دادن این پویایی است، تأکید کرد: جنجال علمی که اخیراً درباره نظام‌سازی فقه شکل گرفته عمدتاً لفظی است، زیرا روشن است که اسلام نظام و قواعدی در زمینه‌های مختلف دارد. به گزارش شبکه اجتهاد، حجت‌الاسلام والمسلمین سیدمهدی بحرالعلوم، رئیس پژوهشکده فقه اجتماعی، با بیان اینکه …

Read More »

زیرساخت‌های تحقق فقه اجتماعی فراهم نشده است

زیرساخت‌های تحقق فقه اجتماعی فراهم نشده است

عضو هیئت علمی دانشگاه مفید با بیان اینکه فقه فردی جوابگوی نیازهای کشور نیست، تصریح کرد: متأسفانه ۴۰ سال است که در مورد فقه اجتماعی بحث می‌شود و همواره هم تضاد میان دو طرف وجود دارد؛ یکی قائل به دور ریختن تجربه بشری و دیگری اکتفا به تجارب بشری است و هنوز در خم یک کوچه هستیم. به گزارش شبکه اجتهاد، …

Read More »

یک درس خارج متفاوت در حوزه علیمه قم؛ «درس خارج آسیب‌های اجتماعی»

درس خارج و گام‌های اجتهاد

مدتی است که درس «خارج آسیب‌های اجتماعی» در قم راه‌اندازی شده است. آیت‌الله محمدحسین احمدی فقیه یزدی مدرس این دوره است و در این کلاس‌ها قرار است ماهیت و احکام آسیب‌های اجتماعی از نظر فقهی بررسی و درباره آن‌ها فتوا صادر شود. به گزارش شبکه اجتهاد، حجت‌الاسلام احسان رنجبر عیسی‌آبادی، عضو هیأت‌ امنای تشکل گروه‌های تبلیغی کشور که مبتکر راه‌اندازی …

Read More »

اجتهاد بدور از تحولات جامعه و قضاوت بدور از اجتهاد برای آینده فقه و قضا سهمناک است

اجتهاد بدور از تحولات جامعه و قضاوت بدور از اجتهاد برای آینده فقه و قضا سهمناک است

استاد دانشکده فرهنگ و ارتباطات دانشگاه امام صادق (ع) با بیان اینکه تبادل نظرات میان دستگاه قضا و مراجع منجر به افزایش کیفیت فقاهت و قضاوت می‌شود، گفت: اجتهاد بدور از تحولات جامعه و قضاوت بدور از اجتهاد برای آینده فقه و قضا سهمناک است به گزارش خبرنگار اجتهاد، دکتر حسام‌الدین آشنا، دانش‌آموخته حوزه علمیه و دانشگاه امام صادق(ع) به …

Read More »

فقها برای اجرایی کردن نظریات فقهی، ساختار ارایه دهند/ سه‌گانه حکم شرعی، راهبرد و ساختار

فقها برای اجرایی کردن نظریات فقهی، ساختار ارایه دهند/ سه‌گانه حکم شرعی، راهبرد و ساختار

اختصاصی شبکه اجتهاد: عبدالحسین خسروپناه استاد و پژوهشگر فلسفه دین و رئیس مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران، در بخش اول گفتگوی خود به تشریح دیدگاه‌های خود درباره «فقه اجتماعی» و برخی مسائل روز جامعه پرداخت. او با تأکید بر اینکه فقه باید و حتماً با توجه به مسائلی که مبتلا‌به جامعه است ساختارمند شود، گفته است: امروزه علوم انسانی …

Read More »

لزوم شکل‌گیری «فقه سرپرستی» برای حضور اجتماعی فقه/ گفتمان‌سازی فقه حکومتی و علم دینی

لزوم شکل‌گیری «فقه سرپرستی» برای حضور اجتماعی فقه/ گفتمان‌سازی فقه حکومتی و علم دینی

پژوهشگر فرهنگستان علوم اسلامی و استاد حوزه تاکید کرد: فقه اگر می‌خواهد حضور اجتماعی داشته باشد، باید فقه سرپرستی شکل بگیرد و معادله کلان به عنوان سرچشمه علوم ارائه دهد. به گزارش شبکه اجتهاد، حجت‌الاسلام و المسلمین مصطفی جمالی، محقق و پژوهشگر فرهنگستان علوم اسلامی در نشست «مدخلی بر نظریه پیشرفت‌شناخت» در مرکز تحقیقات استراتژیک توسعه (رشد) برگزار شد، گفت: …

Read More »

اگر در این زمان محقق حلی بود، «ساختار جدید فقه» را ارائه می‌کرد/ با بهره از میراث فقهی «نظام اجتماعی» ساخته و تدوین شود

فقها برای اجرایی کردن نظریات فقهی، ساختار ارایه دهند/ سه‌گانه حکم شرعی، راهبرد و ساختار

ما نباید به ساختار تصلب داشته باشیم. با توجه به مسائلی که مبتلا‌به جامعه است، فقه باید ساختارمند شود. امروزه علوم انسانی در جامعه ما رشد کرده، پس باید فقه اقتصاد، فقه تربیت، فقه سیاست، فقه امنیت، فقه دفاع و … را داشته باشیم و با همین میراث فقهی هم باید یک نظام اجتماعی ساخته و تدوین شود. اختصاصی شبکه اجتهاد: …

Read More »

محدوده دخالت فقه در عرصه نظام‌سازی اجتماعی

محدوده دخالت فقه در عرصه نظام‌سازی اجتماعی

کرسی آزاداندیشی «محدوده دخالت فقه در عرصه نظام‌سازی اجتماعی (با تکیه بر حوزه مباحات و ما لا نص فیه)» با ارائه حجت‌‌الاسلام پیروزمند و نقد و داوری حجت‌الاسلام عبدالامیر خطاط برگزار شد. به گزارش خبرنگار اجتهاد، از مهم‌ترین چالش‌‌های اندیشه‌‌ای فقیهان مسلمان، محدوده دخالت فقه در امور اجتماعی انسان‌هاست، برخی از فقیهان بر این باورند که حوزه نظری و مدیریت …

Read More »

ضرورت ورود فقه در تکامل نظام اجتماعی

ضرورت ورود فقه در تکامل نظام اجتماعی

شبکه اجتهاد: «فقه اجتماعی» از موضوعاتی است که با این عنوان، سابقه تاریخی زیادی ندارد؛ گرچه بسیاری از تعریف‌هایی که از فقه اجتماعی می‌شود؛ ناظر به مسائلی است که در حوزه فقهی ما سابقه بیش از هزار ساله دارد، ولی با این عنوان، امر جدیدی است که باید مورد دقت قرار گیرد. من پیش از ورود، به نکاتی اشاره‌‌‌‌‌ می‌کنم. …

Read More »

فقه؛ از فردمحوری تا جامعه‌محوری/ محمدجواد ارسطا

فقه؛ از فردمحوری تا جامعه‌محوری/ محمدجواد ارسطا

شبکه اجتهاد: احکام شرعی، قوانین دینی هستند که خواست و اراده خداوند را نشان داده و وظیفه عملی انسان را مشخص می‌کنند و فقه، علم به احکام شرعی از رهگذر ادله تفصیلی است. این تعریف به آن‌چه (عملیه الاستنباط) نامیده شده، نظر دارد. عملیات استنباط، به دست فقیه برای دست‌یابی به حکم شرعی انجام می‌گیرد؛ عملیاتی که در آن با …

Read More »

قرن‌ها است که ساختار فقه دچار رکود و ایستایی شده است/ ساختار فقه باید بازسازی شود/ راهکارهای تحقق فقه الاجتماع

امکان تولید نظریه فقهی هنر و میزان حجیّت آن

مدت‌ها و قرن‌ها است که ساختار فقه دچار رکود و ایستایی شده است. ساختار چیزی نیست که از نصوص شریعت به‌دست‌آمده باشد. بلکه امری است که در یک شرایطی و در یک قرنی ایجادشده است؛ کاری که باید صورت بگیرد این است که ساختار فقه باید بازسازی شود. من اخیراً یک ساختاری را عرضه کردم که قابل‌توجه است. این ساختار …

Read More »
Real Time Web Analytics