شبکه اجتهاد اجتهاد و اصول فقه, حکومت و قانون, اقتصاد و بازار, عبادات و مناسک, فرهنگ و ارتباطات, خانواده و سلامت
اختصاصی شبکه اجتهاد: امروز بیانیه دانشگاه الأزهر در محکومیت ایران در حمله به پایگاههای آمریکا و صهیونیزم در کشورهای عربی منطقه خلیج فارس و حتی فراتر از آن در آذربایجان و ترکیه منتشر شد. هر چند دانشگاه الأزهر در شش دهه پیش با تلاشهای بزرگان حوزه علمیه شیعه همانند آیتالله بروجردی، رویکرد تقریبی به مذهب تشیع پیدا کرد و مذهب فقهی شیعه را به عنوان یکی از مذاهب فقه اسلامی به رسمیت شناخت لکن امروزه شاهد یک تغییر در رویکرد الازهر به ایران و تشیع هستیم که جنگ رمضان آن را آشکار ساخت. آنچه امروزه اهمیت دارد بازشناسی رویکرد دانشگاه الازهر به تشیّع پس از انقلاب اسلامی ایران به ویژه در مقطع تاریخی جنگ رمضان است؛ اینک این پرسشها شایسته درنگ و پاسخ است: جنگ رمضان ایران در رویکرد تقریبی پیشین دانشگاه الأزهر نسبت به تشیّع چه تاثیراتی گذاشت؟ با توجه به شواهد ذیل ما شاهد شکلگیری یک تغییر راهبردی در نگرش الأزهر به مذهب تشیّع هستیم.
یک. بیانیه امروز الازهر جدای از سویهها و اهداف سیاسی آن، واقعیت پنهان و نهفتهای را در تاروپود اندیشه برخی از مشایخ این دانشگاه آشکار ساخت. این واقعیت که در اندیشه سیاسی این دانشگاه ریشه دارد، هراس الأزهر از گرایش به اندیشه سیاسی تشیّع در سطح جهان اسلام است که به شکل فزایندهای در حال توسعه است. ظرفیتهای متمایز اسلام شیعی در عرصه سیاست و حکومت در مقایسه با اسلام سنّی، جایگاه برتر مبارزه با ظلم و گسترش عدالت و نفی نظری و عملی سلطه کفر و استکبار در اندیشه سیاسی شیعه و اهتمام به تحقق عملی آن، همانند واقعه انقلاب اسلامی ایران و جنگ رمضان، برتری مذهب تشیع در عمل را آشکار ساخت. البته شیعه هراسی توسط مشایخ الازهر دلایلی دیگری چون نقد صحیح بخاری توسط نویسندگان شیعه نیز دارد.(۱)
دو. مشایخ الازهر به خوبی آگاه هستند که دفاع در برابر ظالم و ظلم، حق مشروع ملت ایران است و این حق ریشه در مبانی و اصول فقه اسلامی دارد لذا هرگونه اقدام ایران در جنگ رمضان مشمول حق دفاع مشروع بوده و خارج از ضوابط مذاهب فقهی نیست؛ هیچ یک از مذاهب فقهی این حق را نامشروع نمیدانند. انکار حق دفاع ایران نفی اصول و موازین فقه اسلامی است.
محکومیت دفاع ایران در مقابله با حملات آمریکا و اسرائیل چیزی جز تغییر رویکرد تقریبی دانشگاه الازهر به تشیّع نیست. نباید چنین پنداشت که دانشگاه الأزهر همانند مشایخ پیشین آن بر همگرایی با تشیّع پایبند است. این بیانیه نفی تقریب است و روح آن تهدید تشیع است؛ هر چند نباید این بیانیه را دیدگاه همه مشایخ الازهر یا بزرگان جهان اهل سنّت تلقی کرد لکن نباید از این نکته مهم نیز غفلت ورزید که الازهر از جایگاه اثرگذار خود در تضعیف و تهدید ایران سوء استفاده میکند. سهم و تاثیر دانشگاه الأزهر مصر در نوع نگرش جهان اهل سنّت به تشیّع انکار ناپذیر است. این بیانیه نشان داد که چگونه سیاست میتواند مذهب را در مسلخ خود قربانی کند، حقیقت را وارونه نشان دهد و تقریب را به تهدید بدل سازد!
——————————
۱- درنگی در شیعه هراسی الأزهر به جرم نقد بخاری: کتاب عادل عزّازی با نام طعون و شبهات الشیعه الأمامیه حول صحیح البخاری و الرد علیها ماموریت و کارکرد ویژه ای را در شیعه هراسی سلفی ایفا میکند، عزّازی در امتداد اندیشه سلفیان افراطی مذهب تشیّع را به جرم نقد بخاری در شمار دشمنان اسلام قرار داده است، ناقدان بخاری در شیعه را تکفیر میکند، بنیادها و آموزههای اعتقادی تشیّع را به سخره میگیرد، گسست و انقطاع تشیّع از قرآن و سنّـت را ادعا میکند، شیعه را در تقابل با دیگر مذاهب اسلامی قرار میدهد، تصویری وارونه، گزینش شده و ناصواب از تشیّع ارائه میکند تا نشان دهد که نقدهای شیعیان علیه بخاری برخاسته از افراط گرایی مذهبی آنان است.
کتاب عزّازی با عنوان پژوهش ممتاز حدیثی به تایید جامعه الأزهر مصر رسیده است. این مرکز مهم ترین نهاد دین پژوهی جهان اهل سنّت از آغاز تاسیس آن تا کنون بوده است، فتواها و بیانیههای آن مبنای عمل مسلمانان اهل سنّـت است، در فرهنگ عمومی و حتی نهاد قدرت در کشورهای اهل سنّـت نفوذ دارد.
پروژه پژوهشی اسطوره بخارا: نقد تصویر غلو آمیز از بخاری در نگاشتههای سلفیان مسئله تصویر بخاری در نگاشتههای سلفیان معاصر را با نقد کتاب عزّازی که در مقام نقد نقدهای نویسندگان شیعه علیه بخاری است، کاویده است. نقد تصویر غلوآمیز از جایگاه علمی بخاری در نگرش سلفیان از مسائل مغفول در گفتمان حدیث پژوهی معاصر است و با رویکرد نقد نقد نقد نیز کتابی درباره آن منتشر نشده است. بنا بر این پروژه اسطوره بخارا بر پایه شاخصههای سنجش اهمیت در پژوهشهای حدیثی، از امتیاز لازم برخوردار است، همین مقدار برای توجیه ضرورت تالیف آن کافی بود لکن آنچه بیش از این، نگارش کتاب اسطوره بخارا را ضرورت دو چندان بخشید تلاش جدی الأزهر و سلفیان معاصر در کتاب عزّازی برای تشدید بحران علیه تشیع از طریق گسترش شعلههای سوزان شیعه هراسی در جهان اسلام بود.
پروژه پژوهشی اسطوره بخارا پس از چهار سال تحقیق و نگارش در حال اتمام است و امید است به لطف خداوند از سوی انتشارات کتابخانه تخصصی علوم حدیث قم منتشر شود.
