مرحوم آیتالله مؤمن مثال خوبی میزدند. میفرمودند: وقتی قانونی جعل میشود که پسر ۱۸ ساله باید به سربازی برود بحث عجز و قدرت و … توسط قانونگذار لحاظ نشده است. قانونگذار فقط قانون را بر عنوان کلی پسر ۱۸ ساله بار میکند و اصلاً حالات شخصی مکلف را لحاظ نمیکند. مجلس خود را مکلف نمیبیند که تمام افراد را در …
Read More »دیدگاه و گزارش
فقه اسلامی و اقتباس از قانوننامههای پیش از اسلام، از ادّعا تا واقعیت
شبکه اجتهاد: یکی از مسائلی که اسلام پژوهان غربی در مسیر مطالعات خود همواره به آن توجه داشتهاند همانا «مشابهتهای میان فقه اسلامی با قوانین سایر ادیان و سرزمینها» است. البته اینگونه به نظر میرسد که گرایش «خاستگاه یابی» برای تعالیم دینی و خصوصاً آموزههای اسلامی، جزئی جدایی ناپذیر از مطالعات اسلامی در مغرب زمین است و حتّی برخی همچون …
Read More »درس خارج اصول ۱۵ ساله! این خبر خوبی نیست/ هر چه میتوانید در زمینههای فقهی کار کنید/ طلبه، استاد و مرجعی که معتقد به انقلاب نباشد به درد کشور نمیخورد
میشود اصول را پنج سال گفت، میشود شش سال گفت. متوسّط که پانزده سال است، یعنی مثلاً تا بیست سال هم دارد! چقدر بخوانند؟ چرا بخوانند؟ به چه دردشان میخورد؟ کجای فقه استفاده میشود از این اصول؟ نه، به نظر من یک مقداری در مورد اصول بایستی جمع و جورتر و بهاصطلاح مُضیَّقترحرکت کرد، مواظبت کرد؛ غیر از فقه است؛ …
Read More »فقهی به غیر از «فقه نظامات» وجود ندارد/ فقه فردی، در حقیقت «قرائت» فردی از فقه نظام است
تعبیر من راجع به فقه اسلامی این است که فقه موجود ما با همه موجودیت و کلیت خودش، در حقیقت فقه نظام است و قابلتقسیم به فقه فردی و فقه حکومتی نیست. همین فقه موجود، فقه نظام است؛ اما قرائتهای آن، فردی است. از این قرائتهای فردی تعبیر به فقه فردی میشود که یک تعبیر مسامحی است و الا معنا …
Read More »اگر روششناسی در حوزهها شکل بگیرد، انقلاب آموزشی و پژوهشی در فقه رُخ میدهد
استاد احمد مبلغی معتقد است اگر روششناسی در حوزهها شکل بگیرد، یک انقلاب آموزشی و پژوهشی در فقه رخ میدهد و ما تحولات مثبت بر پایه سنت را میتوانیم رقم بزنیم، نه تحولاتی که به خروج از چارچوبهای فقه و مسیر تاریخی فقه بیانجامد. این انقلاب فقهی، سنت را باروَر میکند و توسعه میدهد و بهروز میکند و یکی از …
Read More »فقه حداقلی ظرفیت ارائه نظام بایسته را ندارد
یک وقتی محضر رهبری رسیدیم، ایشان در بحث مدلهای متصور برای نظام اسلامی فرمودند: به این مدل موجود اکتفا نکنید، مدلهای بدیل کنار این را هم لحاظ کنید و بگویید؛ ما نمیگوییم این است و لاغیر، امکان دارد در مورد بعضی از کشورهای اسلامی ساختاری غیر از ساختار نظام اسلامی ایران راهگشا باشد؛ چه بسا خود این هم امکان دستکاری …
Read More »از «عناصر تکویندهنده مفهوم نظام» تا «تقریر مختلف از فقه نظام» و «تئوریهای سهگانه نظام وارگی فقه»
استاد مبلغی «نظام وارگی مستتر در فقه»، «نظام وارگی نهفته در شریعت ولی قابل استنباط و اکتشاف فقهی» و «لزوم تأسیس نظامهای اجتماعی در چارچوب رعایت خطوط فقه»، تئوریهای سهگانه نظام وارگی فقهی دانست و گفت: اهمیت ارائه این سه تئوری و توجه به آن، این است که میتواند نسبت اختلافها و دیدگاههای کنونی بر سر نظام فقهی را بهسوی …
Read More »تمدنسازی حداقلی؛ خروجی فقه احتیاط محور/ فقه شیعه بر خلاف فقه اهل تسنن و یهود ظرفیت تمدنسازی دارد
حجتالاسلام رهدار گفت: فقه تمدنی بسته به این است که اجتهاد و غایت آن چگونه تعریف شود که اگر حرکت ما در اجتهاد از ادله به سمت موضوعات باشد با یک فقه مواجه هستیم و اگر حرکت ما از موضوعات به سمت ادله باشد با فقه دیگر روبرو هستیم و در فقه تمدنی بر خلاف فقه موجود ما که از …
Read More »سیاست حوزه خواهران، تربیت مجتهد نیست/ مجتهد نشدنِ خواهران طلبه، به جهت وظایف آنها در منزل نیست
مسیر رسیدن به درجه اجتهاد، خیلی طولانیمدت است و نباید انتظار داشت که از این قریب یک دههای که دورههای تخصصی سطح سه و سطح چهار در حوزههای خواهران شکلگرفته است، خروجی مجتهده هم داشته باشد. البته نظر شخصی بنده این است که اصلاً حوزه خواهران نباید به آن سمتوسو حرکت کند. الآن در حوزههای برادران هم یک تقارن و …
Read More »ویژگیها و شاخصهای بیانیه گام دوم انقلاب/ تمدنها بدون وجود کانون تفکر کارآمد در عرصه مدیریت، پا نمیگیرند/ فقه تمدنی نیازمند مختصات خاصی است که نمیتوان آن را صرفاً با شعار ایجاد کرد
رئیس اتاق فکر جامعهالمصطفی العالمیه، زمان شناسی را از ملزومات برخورداری از قدرت تولید علم و دانش تمدن ساز عنوان کرد و یادآور شد: همانطور که رهبر معظم انقلاب در بیانیه گام دوم انقلاب فرمودند؛ فقه تمدنی نیازمند مختصات خاصی است که آن را نمیتوان صرفاً با شعار ایجاد کرد؛ بایستی فقیه آگاه به زمان و زمانه و نیز آشنا …
Read More »شیخ انصاری در بیع مکاسب، «ید بیضاء» بیرون میآورد!/ خواندن رسائل و مکاسب مثل خواندن قرآن، ثواب دارد/ رسائل و مکاسب، حکم ادعیه و اذکار و اوراد را داراست!/ اگر کسی عمرش را بر روی رسائل و مکاسب بگذارد، ضرر نکرده است
مرحوم شیخ ابوالحسن مازندرانی که از تلامذه مرحوم شیخ زینالعابدین مازندرانی بود نقل کرده است که ما در مرض وفات و بیماری جناب شیخ انصاری، همراه با استادمان شیخ زینالعابدین، از کربلا به نجف رفتیم. شیخ مرحوم در بستر بیماری خوابیده بود و وقتیکه بالین او رسیدیم، شیخ انصاری فرمود من از مال دنیا، غیرازاین انگشتر و پوستین، چیزی ندارم …
Read More »شرایط برای اجتهاد خواهران، دشوار شده است/ مباحثی مثل بیع و خیارات، برای بانوان ضروری نیست
مدیر گروه فقه جامعه المصطفی بانوان با اشاره به اینکه سرفصلهای دروس خواهران با توجه به نیازهای آنان تنظیم گردد و از مطالب غیرضروری پرهیز شود، گفت: درعینحالی که رشتههای تخصصی مانند تبلیغ، کلام و اصول در حوزه ایجادشده است، اما حوزه باید تخصص و شاخصتر در علوم مخصوص بانوان ورود پیدا کند. اختصاصی شبکه اجتهاد: بعد از انقلاب اسلامی، …
Read More »از نقش آیتالله شاهرودی در دایره المعارف فقه اسلامی تا تلاشش برای حل معضلهای حقوقی بدون تخطی از قواعد قاطع اجتهاد
ایشان بنا به طبع خود، مایل بودند موضوعاتی را انتخاب کنند که در جمهوری اسلامی ایران، چالشی حقوقی به شمار میآید. از این رو ایشان برای دستیابی به راهحلهای فقهی برای حل معضلهای حقوقی که تجربهی اسلامی با آن مواجه است، بدون تخطی از قواعد قاطع اجتهاد، تلاش میکرد. به گزارش شبکه اجتهاد، یکی از فعالیتهای بزرگ علمی مرحوم آیتالله …
Read More »آینده ایران در افق تحولات روش شناختی فقه
اگر حوزه علمیه مقدسه قم که امید شیعه و انقلاب و نظام جمهوری اسلامی است مدیریتی روش مند و عالمانه را به انجام برساند و گذشته پر از تحولات متنوع و منتشر را در یک تحلیل دقیق، شناسایی کند و یک برنامه ریزی مناسب و هدفمند بر اساس این اطلاعات داشته باشد میتواند مشکلات جامعه را حل کند و برای …
Read More »اثباتناپذیری عرضه «کافی» بر امام زمان(عج)/ تقسیمبندی علامه مجلسی در تعارض روایات است
برگزیده کتاب سال حوزه با بیان اینکه عرضه کتاب کافی به امام زمان(عج) قابل اثبات نیست، گفت: نخستین کسی که کافی را به ضعیف و قوی تقسیمبندی کرد علامه مجلسی بود. ایشان در مقدمه مرآه بیان میکند که این تقسیمبندی صرفاً در روایات متعارض قابل کاربرد و تأثیر است، ولی برخی به این مقدمه بیتوجه هستند. به گزارش شبکه اجتهاد، …
Read More »تعظیمیفر: اینکه برای استصحاب تعلیقی، یک مثال زده می شود دلیل دارد/ شمس: ثمره یک مسأله، لازم نیست بنا بر همه مبانی صادق باشد/ محمدی: انجمن اصول فقه، با کسی حاشیهای ندارد!
نشست علمی «کاربرد استصحاب تعلیقی در احکام فقهی» روز چهارشنبه، اول اسفند ۱۳۹۷، در سالن همایشهای جامعه مدرسین حوزه علمیه قم برگزار شد. در این جلسه که به همت انجمن اصول فقه حوزه علمیه قم برگزار شد، حججاسلام قدیرعلی شمس و محمد تعظیمیفر، به ارائه پرداختند. به گزارش خبرنگار اجتهاد، در ابتدای جلسه، حجتالاسلام سید صادق محمدی ریاست انجمن اصول …
Read More »اثرگذارترین مجتهد نظام جمهوری اسلامی
شبکه اجتهاد: نوجوانی که از شدت فقر پدرش نمیتوانست طلبه شود[۱]، به کمک برخی اقوام و افراد خیّر و با توسل و نذر و نیاز توانست پدر تنگدستش را قانع کند تا درس طلبگی بخواند. آیتالله محمد مؤمن در حالی در سن ۸۱ سالگی درگذشت که جزو اثرگذارترین مجتهدان تاریخ چهل ساله جمهوری اسلامی بود. آقای مؤمن که متولد سال ۱۳۱۶ …
Read More »دانشنامه اندرویدی «احادیث شیعه» تولید شد
اپلیکیشن بانک جامع و دقیق احادیث شیعه، شامل آموزش سندشناسی و شناخت راویان حدیث با عنوان «دانشنامه احادیث شیعه» تولید شد. به گزارش شبکه اجتهاد، بانک جامع و دقیق احادیث شیعه، آموزش سند شناسی و شناخت راویان حدیث به صورت دستهبندی شده با ذکر نام معصوم، متن حدیث، ترجمه و منبع حدیث شامل بیش از ۱۸۰۰۰ حدیثریال در قالب اپلیکیشن تلفن …
Read More »امتیازات موسوعه مؤلفی الامامیه/ موسوعه به بیش از ۱۰۰ هزار مدخل خواهد رسید
نشست علمی بررسی و ارزیابی «موسوعه علمی مؤلفی الامامیه» با حضور مدیر و اعضای هیأت علمی این پروژه و همین طور محققان و پژوهشگران در مؤسسه مجمع الفکر الاسلامی قم برگزار شد. به گزارش شبکه اجتهاد، در ابتدای این نشست حجتالاسلام «نورالدین علی لو» مدیر موسوعه، در تشریح تاریخچه نگارش «موسوعه علمی مؤلفی الامامیه» گفت: در سال ۱۳۷۲ کارهای ابتدایی …
Read More »سبکشناسی مرحوم نجاشی در کتاب فهرست أسماء مُصنّفی الشیعه
استاد حوزه علمیه خراسان در ادامه نشستهای رجال پژوهی حوزه علمیه خراسان به تبیین سبک شناسی مرحوم نجاشی در کتاب فهرست اسماء مصنفی الشیعه پرداخت. به گزارش شبکه اجتهاد، حجتالاسلام والمسلمین محمدحسن ربانی بیرجندی، در چهل و پنجمین نشست رجال پژوهی که به مناسبت سالگرد وفات مرحوم نجاشی با ویژه موضوع بررسی «واژگان توصیفی مرحوم نجاشی در کتاب فهرست» به …
Read More »پژوهشهای در حال انجام در قم، برابر با تمام پژوهشهای تاریخ فقه است!/ روزی هزار اختراع در آمریکا ثبت میشود، نمیشود به راحتی، ابعاد فقهی همه اینها را بررسی کرد/ باید به جای پاسخدهی به تک تک مسائل، به سوی «فقه قواعدی» حرکت کنیم
پژوشهایی که الان در حال انجام است از لحاظ تعداد صفحات برابری میکند با تاریخ چاپ دانش فقه که واقعا کم نیست. الآن در همین شهر قم صدها پژوهشکده، دهها پژوهشگاه و نزدیک به بیش از هزار گروه فقه و اصول در حال تلاش هستند و در زمینههای مختلف پاسخدهی میکنند. این طور نیست که تعداد پژوهشهای فعلی کم باشد، …
Read More »الگوریتم اجتهاد فقیهیار است و مانع خلاقیت فقیه نمیشود
الگوریتم اجتهاد مانع خلاقیت فقیه نمیشود؛ چون فقیه مبنای اصلی خود و خرده مبناها را بر اساس ابتکارات خود ارائه میکند و الگوریتم اجتهاد برای او یک سیستم و فرآیند کشف حکم است و نهایتا باز هم این فقیه است که حکم را کشف میکند نه سیستم. به گزارش شبکه اجتهاد، حجتالاسلام والمسلمین عبدالحمید واسطی در پنجمین کارگاه آموزشی پژوهشی …
Read More »تألیف «موسوعه مؤلفین امامیه» در ۵۰ جلد/ تحقیق رجالی تمامی روایات بحارالانوار
حجتالاسلام رفیعی با تشریح فعالیتهای مجمعالفکر گفت: در این مؤسسه موسوعه مؤلفین امامیه، موسوعه فقهی امامیه و مجموعه سنت شریفه که به تحقیق رجالی روایات بحارالانوار اختصاص دارد در حال تألیف است. به گزارش شبکه اجتهاد، حجتالاسلام والمسلمین غلامعباس رفیعی، مدیر مؤسسه مجمعالفکر الاسلامی، به ایکنا گفت: مجمعالفکر دارای سه گروه علمی فعال است که یکی از آنها گروه تراجم …
Read More »زمینههای جعل حدیث و پیدایش علم جرح و تعدیل
ربانی بیرجندی با بیان این که عمر بن عبد العزیز مردم را تشویق و افرادی را ارسال کرد که نزد مردم بروید و هر کس از رسول الله(ص) حدیثی حفظ داشت نقل کنند، تصریح کرد: بدین ترتیب احادیث رسول الله(ص) را میگرفت و هدیه میداد که اینجا زمینه جعل احادیث به وجود آمد که به تدریج احادیث دروغین و بدعتها …
Read More »برخی کتب رشته قرآن و حدیث برای ۴۰ سال قبل است/ تولید جامع حدیثی عصر جمهوری اسلامی
نشست نقد کتاب «جوامع حدیثی شیعه» در انجمنهای علمی حوزه برگزار و در آن بیان شد که هنوز برخی از کتب رشته قرآن و حدیث برای ۴۰ سال قبل است و گاهی خود نویسنده هم به ضعفهای آن معترف است ولی همچنان تدریس میشود. به گزارش شبکه اجتهاد، هادی حجت، دانشیار دانشگاه قرآن و حدیث و نویسنده کتاب جوامع حدیثی …
Read More »فقه اجتماعی؛ چیستی، بایستگی و کاربردها
از جمله آسیب هایی که برخی از فقهاء مطرح می کنند این است که فقهاء به علل مختلفی دغدغه و داعی بر تقنین برای احکام جامعه را ندارند. چون در صدد تشکیل جامعه و تاسیس دولت نبودند به جهت اینکه تشکیل حکومت مختص دوران حضور امام معصوم و مختص امام زمان علیهم السلام است. به هر دلیل و به هر …
Read More »نفی ولایت مطلقه فقیه، ناشی از تأثیرات اجتماعی است/ فتوا به عدم وجوب تعیینی نماز جمعه، به خاطر در نظرنداشتن شرایط اجتماعی است/ قواعد دلالت غیرقابل تغییرند
امام از اول فرمودند که شاه باید برود. ما در یک جلسهای در همین قم بودیم که عده زیادی از علما و بزرگان و شخصیتهای سیاسی، حضور داشتند. در این جلسه از این دو نوع رویه صحبت به میان آمد و اکثر حضار جلسه، روش آقای شریعتمدار را قبول داشتند و میگفتند مگر میشود رژیم شاه را ساقط کرد؟ بهاصطلاح …
Read More »عرفی شدن برآیند اجتهاد و پاسخگویی به نیاز مسلمانان است/ سه تفسیر از عرفی شدن دین/ بین نواندیشان دینی و روشنفکران دینی تفاوت قائل میشوم
مدرس حوزه و دانشگاه گفت: عرفی شدن برآیند اجتهاد و پاسخگویی به نیاز یک مسلمان به تحولات و نیازهای بشر و شناخت مناسبات اجتماعی در تحولات انسانی است. به گزارش شبکه اجتهاد، عرفیشدن دین یکی از موضوعاتی است که اخیراً در حوزه دینپژوهی مطرح شده و درباره آن مقالات و کتابهای متعددی نگاشته شده است. برخی عرفی شدن را همچون …
Read More »بعد از اخباریها بحث از ملاکات احکام کم شد/ پس از پیروزی انقلاب لازم است به بحث ملاکها، فلسفهها و حکمتهای احکام پرداخته شود
عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی گفت: در اصول فقه قدیمی شیعه، روشهای کشف ملاک در علم اصول بررسی میشد اما با هجمه اخباریها و متهم کردن شیعه به سنیگری در اصول فقه این بحث به تدریج از اصول فقه شیعه حذف شد و پس از اخباریها هم به آن پرداخته نشد به گزارش شبکه اجتهاد، حجتالاسلام والمسلمین …
Read More »نکاتی پیرامون مطالعات تاریخ حدیث و پژوهشهای پیراحدیثی
مدیر گروه حدیث و رجال موسسه امامهادی(ع)، در چهل و چهارمین نشست گروه رجال پژوهی حوزه علمیه خراسان، به تبیین جریانات حدیثی در طول تاریخ حدیثی و پژوهشهای پیراحدیثی شیعه پرداخت. به گزارش شبکه اجتهاد، استاد سید علیرضا حسینی شیرازی، در نشست «اهمیت توجه به تاریخ حدیث امامیه در اعتبارسنجی و فهم آن»، در مشهد با بیان این که حدیث …
Read More »