شبکه اجتهاد اجتهاد و اصول فقه, حکومت و قانون, اقتصاد و بازار, عبادات و مناسک, فرهنگ و ارتباطات, خانواده و سلامت
شبکه اجتهاد: امام جواد علیهالسلام، در اخلاق كریمه و صفات پسندیده و علم، معرفت، دانش، زهد و تقوا، وارث اجداد بزرگوار و در عظمت و جلالت، زبانزد خاصّ و عام بود و شخصیتهای بزرگ علمی و دینی در برابر او خاضع و فروتن بودند.
محدّثان بزرگ و علمای عالیقدر، افتخار كسب علوم از آن حضرت را داشته و در دشوارترین مسایل علمی، او را حلاّل مشكلات مییافتند.
روایات بسیار در فضایل و كرامات، و نصوصی كه دلالت بر امامت آن حضرت میكند، وجود دارد. با اینكه مدّت زندگی امام جواد علیهالسّلام دیری نپایید و عمر شریفش به بیست و شش سال نرسید، علوم بسیاری از آن بزرگوار صادر شد و مجالس بحث و مناظراتی بین آن حضرت و علمای بزرگ آن زمان صورت میگرفت؛ مانند مناظره علمی و مباحثهای كه با «یحیی بن اكثم» قاضی القضاة، در حضور مأمون ـ خلیفه عباسی ـ و جمعی از بنیعبّاس و دیگران فرمود؛ و در پاسخ به مسأله او، شقوق آن را چنان بیان كرد كه قاضی القضاة، حیران و خجل گشت و حكم تمام آن شقوق را بیان فرموده؛ سپس از یحیی ـ طبق پیشنهاد مأمون ـ مسألهای پرسید كه از جواب آن عاجز گردید و حلّ آن مسأله را از شخص امام علیهالسّلام در خواست كرد و حضرت پاسخ فرمود و بر همه بنیعبّاس واضع شد كه طبق گفته مأمون، آن حضرت با وجود كمی سن، افضل و اعلم از همه علما است؛ و خداوند متعال او را به این فضیلت و كمال مزین كرده است.
و از جمله مناظرات و مباحثات آن حضرت، مباحثهای است كه بر حسب روایت « ابن شهر آشوب » از كتاب «الجلاء والشفاء» در سنّ هشت سالگی با جمعی از دانشمندان فرمود و مسایل مشكل آنها را به طور علمی پاسخ داد.
امامت در صباوت و صغر سن
دست یافتن بر امامت، پیش از سن بلوغ، گر چه تا آن زمان به طور رسمی سابقه نداشت؛ و در بین امامان، هیچیك در این سن بر مسند امامت ننشسته بود، ولی در بین سایر انبیاء و پیامبران سابقهدار است؛ و حضرت عیسی و یحیی در كودكی به مقام نبوّت رسیدند و قرآن درباره حضرت عیسی میفرماید:
«اِنّی عَبْدُ اللهِ آتانِی الْكِتابُ وَ جَعَلنی نَبِیاً»؛ منم بنده خدا، به من كتاب داده و مرا پیامبر قرار داده است.
و درباره حضرت یحیی میفرماید: وَ آتَیناهُ الْحُكْم صَبِیاً؛ و از كودكی به او نبوت دادیم.
این مسأله كه علوم و دانشهای امامان و قّوت فهم و كثرت معارف آنان به واسطه آموزش و گذشت زمان و رشد جسمانی نیست، همواره مقبول خواصّ و عوام بوده است.
از دوران كودكی هر یك از ایشان، حكایات و داستانهای شگفتانگیز بسیاری كه حاكی از نبوغ فوقالعاده و فعلیت كمالات و فضایل آنهاست، نقل شده است؛ حتّی معاویه و یزید و عبدالله بن عمر نیز از علم لدنّی آنها سخن میگفتند؛ چون ابوحنیفه كه وقتی حضرت موسی بن جعفر علیهالسّلام در سن هفت سالگی به سر میبرد، از ایشان مسایل فقهی میپرسید و پاسخ میشنید.
هر كس در حالات آن بزرگواران مطالعه بنماید و علومی را كه در دوران كودكی و بعد از بلوغ از آنها صادر شده را ملاحظه كند، میفهمد كه این همه علم و معرفت از راه تحصیل فراهم نمیشود.
علوم بیپایان امیرالمؤمنین علیهالسّلام را در همه رشتههای علوم اسلامی، و حقوق و معارف والهیات و …، چگونه میتوان با تحصیل، به دست آورد و كدام مكتب و مدرسه غیر از مكتب خاصّ حضرت خاتم الأنبیاء صلّی الله علیه وآله وسلّم میتوانست در آن زمان چنین فارغ التّحصیل داشته باشد و كدام استاد میتوانست این شاگرد بینظیر را تربیت كند و غیر از علی علیهالسّلام چه كسی میتوانست علوم نبوّت را حمل كند و باب مدینه علوم نبی شود؟
علوم تمام اصحاب و شاگردان مكتب پیامبر صلّی الله علیه وآله وسلّم در برابر علوم علی علیهالسّلام قطرهای در مقابل دریا بود.
این علوم از فضل خدا و میراث آنان از رسول خدا صلّی الله علیه وآله وسلّم است و صدور این علوم اگر از خردسالان تعصّب داشته باشد، از سالمندان نیز متعصّب كننده است. مگر سالمندان دیگر ظرفیت این همه علم را دارند؟ و مگر دانشمندان سالمند، اینگونه بدون سابقه و بالبداهه به مسایل مردم پاسخ دادهاند؟
در این باب فرقی ما بین كودك هفت ساله و مرد هفتاد ساله نیست؛ هر دو باید استوار خاص و صلاحیت تمام و كمال داشته باشند كه بتوانند این علوم را اخذ كرده و مُلْهَمْ وَمُفَهَّمْ و محّدث به آن شوند.
همانگونه كه منصور، (خلیفه) در مورد امام جعفر صادق علیهالسّلام گواهی داد كه آن حضرت، از كسانی بود كه خدا در شأن آن میفرماید: «ثُمَّ اَوْرَثْنَا الْكِتابَ الَّذینَ اصْطَفَینا مِنْ عِبادِنا…»
هر یك از امامان نیز بنده برگزیده خدا بودند كه خدا كتاب و علم كتاب را برایشان عطا فرمود و هیچگاه امّت، از چنین شخصیتی از اهلبیت، محروم نخواهد شد.
احادیث «ثقلین»، «سفینة»، «امان» و حدیث «فی كّل خلف من امتی» و روایات دیگر، همه مبین و مؤید این موضوع است و مرور زمان نیز ثابت كرد، غیر از این ذوات مقدّسه، فرد دیگری مصداق این احادیث نیست و ایشان هستنند كه علمشان از علم خدا و بصیرتشان، موهبت خاصّ خدا است. و مسلمانان به شرق بروند یا به غرب، علم صحیح را جز در نزد آنها نخواهد یافت.
