قالب وردپرس افزونه وردپرس
خانه / بایگانی برچسب: فقه و اخلاق

بایگانی برچسب: فقه و اخلاق

نواندیشی دینی، اخلاق و فقه: نقدی بر یک پروژه فکری

نواندیشی دینی، اخلاق و فقه: نقدی بر یک پروژه فکری

شبکه اجتهاد: نواندیشی دینی گفتمانی است که با رویکردی غیرسکولار، به اعتبار فقه سیاسی و اجتماعی قائل است؛ و سعی می‌‌کند قرائتی عقل محور، مردم سالار (دموکراتیک) و حقوق بشری از دین به دست دهد. طبق این تعریف، مرزبندی این گفتمان با گفتمان‌های دیگر- همانند گفتمان سنتی، سنت گرایی، بنیادگرایی، اسلام سیاسی، و بالاخص گفتمان روشنفکری دینی- مشخص می‌‌شود. گفتمان نواندیشی دینی در ایران با متفکرانی همچون حجت‌الاسلام‌ والمسلمین دکتر داود فیرحی شناخته می‌‌شود، اندیشمند و نویسنده پرکاری که آثار زیادی را به رشته تحریر درآورده است. هدف این نوشتار رویکردی انتقادی به گفتگوی مجازی ایشان (با انجمن اندیشه و …

توضیحات بیشتر »

فقهِ بدون اخلاق، اصلاح‌گر جامعه نیست

فقهِ بدون اخلاق، اصلاح‌گر جامعه نیست

عضو هیئت علمی پژوهشکده اندیشه دینی معاصر با بیان اینکه جامعه امروز ما با وجود افزایش مناسک دینی به شدت دچار بی‌اخلاقی است، گفت: باید برگردیم و مردم را به اخلاق و صفای باطن به جای کمیت‌گرایی در مناسک دعوت کنیم. به گزارش شبکه اجتهاد، حجت‌الاسلام والمسلمین محمدصادق کاملان، عضو هیئت علمی پژوهشکده اندیشه دینی معاصر، گفت: تعبیری جرج جرداق دارد و می‌گوید که علی بن ابیطالب(ع)، از شدت عدل در مسائل اجتماعی در محراب عبادتش به شهادت رسید. مسئله خوبی عدل و بدی ظلم دو قضیه ضروری در حوزه عقل عملی است و به علت بدیهی بودن، برهان‌بردار نیستند. …

توضیحات بیشتر »

تضادی که روشنفکری دینی بین فقه و اخلاق ایجاد کرده، هر دو را از کار می‌اندازد/ تا به فقه بی‌توجهید، همه نوگرایی‌ها متوقف است/ غفلت از فقه باعث شده روشنفکران در تله ادبیات بدعت بیفتند

تضادی که روشنفکری دینی بین فقه و اخلاق ایجاد کرده، هر دو را از کار می‌اندازد/ تا به فقه بی‌توجهید، همه نوگرایی‌ها متوقف است/ غفلت از فقه باعث شده روشنفکران در تله ادبیات بدعت بیفتند

استاد فیرحی معتقد است: تضادی که روشنفکری دینی بین فقه و اخلاق ایجاد کرده، هر دو را از کار می‌اندازد؛ وقتی فقه را با شمشیر اخلاق زده می‌شود، قسمت‌ مولد فقه را که پایه‌هایی برای قواعد مدنی است شل می‌کند. با اخلاق نمی‌توان هیچ جامعه‌ای را اداره کرد چون اخلاق ضمانت اجرایی ندارد. به گزارش خبرنگار اجتهاد، نشست‌های زنده مجازی «دین و جامعه امروز»، از اول ماه مبارک رمضان به همت بنیاد اندیشه و احسان توحید و انجمن اندیشه و قلم در حال برگزاری است. حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر داود فیرحی استاد دانشگاه تهران که شب گذشته استاد مدعو این نشست …

توضیحات بیشتر »

قائلین به تعارض فقه و اخلاق، نه اخلاق را می‌شناسند و نه فقه را!

قائلین به تعارض فقه و اخلاق، نه اخلاق را می شناسند و نه فقه را!

فقه با توجه به این که بیانگر احکام شرعی است و احکام شرعی در یک تقسیم بندی، به حکم تکلیفی و وضعی و احکام تکلیفی بر ۵ قسم به حرمت، وجوب، استحباب، کراهت، و اباحه تقسیم می‌شود و طبیعتاً تمام رفتارهای انسان را شامل می‌شود. به عبارت دیگر، موضوع فقه عبارت است از افعال مکلفین. فقه یا دین در قالب فقه در صدد است تا برای کلیه رفتار و اعمالی که از انسان صادر می‌شود حکمی را بیان نمایند و طبیعتاً با این نگاه فقه شامل احکام اخلاق و تمام گزاره های اخلاقی و کلیه آنچه که مربوط به تعیین …

توضیحات بیشتر »

قواعد اخلاقی، به دینی و سکولار قابل تقسیم نیست!

مدیر گروه فقه کاربردی پژوهشکده اسلام تمدنی

تعریفی که ما از فقه داریم، خیلی متکفّل آموزه‌های اخلاقی نیست. تعریف فقه اگرچه «العلم بالاحکام الشرعیه الفرعیه من ادلتها التفصیلیۀ» است ولی در عمل، بیشتر به احکام الزامی و غیراخلاقی پرداخته است. به نظر می‎‌رسد دانش فعلی فقه، متکفل اخلاق نیست، ولی در واقعیت خلاف این اتفاق افتاده تا جایی که می‌شود گفت فقه عملا قواعد اخلاق را هم در نوردیده و پاره‌ای از بحث‌های اخلاقی را هم مورد توجه قرار داده است. اختصاصی شبکه اجتهاد: در سال‌های اخیر، دانش اخلاق به عنوان یکی از رقیبان فقه مطرح شده است. اخلاقیون با بیان گزاره‌های اخلاقی، برخی احکام فقهی را …

توضیحات بیشتر »

«فقه و اخلاق» در دومین شماره «حیات معنوی»

«فقه و اخلاق» در دومین شماره فصلنامه «حیات معنوی»

دومین شماره فصلنامه «حیات معنوی» با موضوع «فقه و اخلاق» (زمستان ۹۸) به صاحب امتیازی مؤسّسۀ فرهنگی دین‌پژوهی «بُشرا» در زمینه اخلاق، معنویّت، معنای زندگی، عرفان و سیر و سلوک منتشر شد. به گزارش خبرنگار اجتهاد، در این شماره آثاری از سید محمدعلی ایازی، علی باقری‌فر، حسن بوسلیکی، اکبر ثبوت، کاظم دلیری، محمد سروش محلاتی، احمد شهدادی، ابوالقاسم فنایی، سید ضیاء مرتضوی، حسین واله و محمد هدایتی به چاپ رسیده است. «مناسبات فقه و اخلاق»، «درهم تنیدگی فقه و اخلاق در قرآن»، «ارزش انسان، ملتقای فقه و اخلاق»، «عامل پیوند دهنده میان علم فقه و علم اخلاق»، «پیوند دین و …

توضیحات بیشتر »

تاثیر فقه اخلاق حکومتی در تعالی خانواده فقه محور

ساختارهای ماهوی فقه اخلاق حکومتی

وسعت ابعاد تأثیرگذاری فقه اخلاق را می‌توان به شش قسم ترسیم کرد. نخست؛ تربیت فرزندان در سطح الگوهایی که ارائه می‌شود. دوم؛ عفاف درونی در برابر شره و خمودی. سوم؛ عدالت در برابر ظلم و انظلام در خانواده و جامعه را شکل می‌دهد. چهارم؛ شجاعت در برابر تهور و ترس را شکل می‌دهد. پنجم؛ حق حیوانات و محیط زیست مراعات شود. ششم؛ چتر حکمت را در برابر سفاهت و بلاهت پهن می‌کند. به گزارش شبکه اجتهاد، حجت‌الاسلام مجتبی صانعی مدیر گروه فقه اخلاق حکومتی مؤسسه فتوح اندیشه و استاد سطح عالی حوزه قم در نشست علمی «ابعاد تأثیر فقه اخلاق …

توضیحات بیشتر »

دانش اخلاق، مختص به مکلفان نیست/ فقه اخلاق و فقه تربیت دو حوزه معرفتی جدا از هم هستند/ بایسته‌های اخلاق استنباطی به عنوان روشی جدید در استنباط گزاره‌های اخلاقی

دانش اخلاق، مختص به مکلفان نیست/ فقه اخلاق و فقه تربیت دو حوزه معرفتی جدا از هم هستند/ بایسته‌های اخلاق استنباطی به عنوان روشی جدید در استنباط گزاره‌های اخلاقی

گزاره‌های فقهی دارای جعل و اعتبار شرعی از ناحیۀ پروردگارند و فقیه در عملیات تفقه، این جعل شرعی را کشف می‌کند؛ درحالی‌که گزاره‌های اخلاقی، انشای قانونی الهی و جعل و اعتبار شرعی ندارند، بلکه تنها مبتنی بر خوبی و بدی واقعی هستند. اختصاصی شبکه اجتهاد: یکی از مباحث مهم فلسفه علوم، بررسی رابطه آن‌ها با یکدیگر است، در این میان بررسی رابطه فقه و اخلاق از اهمیتی ویژه‌ای برخوردار است؛ یعنی فقه و اخلاق، با کمک یکدیگر انسان را در رساندن به مدارج عالی و کمالات یاری می‌دهند و چنانچه بین این دو تغایر یا تباینی وجود داشته باشد، انسان …

توضیحات بیشتر »

تقدم احتیاط‌گرایی بر برائت‌گرایی در فقه اخلاق حکومتی

تقدم احتیاط‌گرایی بر برائت‌گرایی در فقه اخلاق حکومتی

حکومت در یک فرآیند می‌تواند، احتیاط خودش را تقسیم کند. در جایی اگر احتیاط مستلزم به هم خوردن نظم جامعه و آسیب به حکومت شود، احتیاط در سهل گیری است در اینجا ولی‌امر اهمّ و مهمّ می‌کند. رتبه احتیاط، رتبه علم اجمالی است و علم اجمالی منجز است و رتبه برائت در زمان شک و عدم دلیل است، آن‌جا که شارع رخصت به برائت داده در این فرض است به گزارش شبکه اجتهاد، در ادامه سلسله جلسات تخصصی گروه فقه اخلاق حکومتی موسسه فتوح اندیشه، نشست علمی «تقدم احتیاط‌گرایی بر برائت‌گرایی در فقه اخلاق حکومتی» با حضور حجت‌الاسلام والمسلمین مجتبی …

توضیحات بیشتر »

در شرایط کنونی، نپذیرفتن مقام مرجعیت، اخلاقی‌تر از پذیرفتن آن است

در شرایط کنونی، نپذیرفتن مقام مرجعیت، اخلاقی‌تر از پذیرفتن آن است

نفس نپذیرفتن مرجعیت در روزگار ما، در شرایطی که برای مؤمنین و متدینین در اثر کثرت رساله‌های عملیه و تعدد به لحاظ تاریخی مشکلاتی را به وجود آورده است و تاکنون  سابقه نداشته تا به این اندازه ما تعدد مراجع داشته باشیم و این به انسجام مؤمنین و به وحدت رفتاری که می‌تواند یک جامعه متدین داشته باشد صدمه زده است، اگر این نکته را در نظر بگیریم، در مجموع باید گفت: بلی. این نپذیرفتن در زمان ما طی شرایطی که به وجود آمده است، از پذیرفتن بهتر است. اختصاصی شبکه اجتهاد: «متدینین بسیاری، رساله‌های عملیه در خانه دارند اما …

توضیحات بیشتر »

فقه ناچار است برای بقا و توسعه به حوزه‌های دیگر بپردازد

فقه ناچار است برای بقا و توسعه به حوزه‌های دیگر بپردازد

مؤلف کتاب «درآمدی به فقه ‌الاخلاق» می‌گوید: فقه ما ناچار است برای بقا و توسعه به حوزه‌های دیگر بپردازد و خودش را گسترده‌تر از حوزه احکام ببیند. پس از حیث روشی اعتقاد داشتم باید فقه را به وادی‌های دیگر بکشانیم. همچنین از حیث نوع کار هم اعتقاد داشتم ما قبل از انقلاب و پس از انقلاب اسلامی ایران، مرتب شعاری را دادیم که به‌جایی نرساندیم و آن بحث نظامات اسلامی است؛ شعارهایی در زمینه نظام اقتصادی و سیاسی اسلام دادیم، ولی ماحصل خیلی درخوری، آن‌هم با تکیه ‌بر روش‌های فقهی نداشتیم. به گزارش شبکه اجتهاد، «چراغ مطالعه»، برنامه جدید نقد …

توضیحات بیشتر »

اخلاق یک پیوند ناگسستنی با فقه دارد/ آنچه آموزش و پرورش به آن مبتلاست توسعه تعلیم است نه تربیت

اخلاق یک پیوند ناگسستنی با فقه دارد/ آنچه آموزش و پرورش به آن مبتلاست توسعه تعلیم است نه تربیت

آیت‌الله جوادی آملی با بیان اینکه توسعه درس و علم، توسعه اخلاق نیست، گفت: آنچه در آموزش و پرورش مطرح است این است که ما تعلیم را توسعه دادیم نه اینکه در کنار تعلیم، تربیت پیدا کنیم. به گزارش شبکه اجتهاد، آیت‌الله عبدالله جوادی آملی چندی قبل در جلسه درس اخلاق خود در نمازخانه بنیاد بین المللی علوم وحیانی اسراء با تاکید بر پیوند ناگسستنی اخلاق با فقه، اظهار داشت: مستحضرید که اخلاق در عین حال که از فقه تا حدودی جداست اما یک پیوند ناگسستنی با فقه دارد؛ در بحث‌های فقهی مثلاً می‌گویند فلان جا وضو واجب است، فلان …

توضیحات بیشتر »

توضیح‌المسائل‌ها نیازمند بازنگری است؛ تبیین ضابطه‌‌های اخلاقی به جای احکام کم‌کاربرد

توضیح‌المسائل‌ها نیازمند بازنگری است؛ تبیین ضابطه‌‌های اخلاقی به جای احکام کم‌کاربرد

عضو مجلس خبرگان رهبری با تأکید بر ضرورت بازنگری مجدد در رساله‌‌های عملیه، اظهار کرد: باید مسائلی را که کاربرد کمتری دارند جدا و در رساله‌‌های سطح بالاتری بیاوریم و به جای آن ضابطه‌‌های اخلاقی را به صورت شفاف به مردم آموزش دهیم. همچنین مسائل مستحدثی را که روزمره به آن نیازمندیم باید در رساله‌‌های عملیه بگنجانیم. به گزارش شبکه اجتهاد، اخلاق و فقه از جمله شاخه‌‌های مهم علوم اسلامی محسوب می‌‌شوند که همواره مورد توجه قرار گرفته‌‌اند و در طول تاریخ علمای اخلاق و فقهایی داشته‌ایم که به تألیف و تدریس در این حوزه پرداخته‌‌اند، اما اگر روی این …

توضیحات بیشتر »

برخی در دایره شریعت جایی برای تعریف اخلاق باقی نمی‌گذارند/ مسائل اخلاقی باید به پشتوانه شریعت وارد قانون شود

دست خدا و آستین پزشکان/ سیدمصطفی محقق‌داماد

ما اگر معتقدیم که پیرو مکتب اهل بیت(ع) هستیم و از نظر کلامی اشعری نیستیم، هم در کلام و هم در فقه باید چنین بگوییم؛ حال با این تعاریف، مشخص می‌شود که ما هم فقه و هم اخلاق را داریم و اخلاق مقدم بر فقه است چرا که اخلاق خوب و بد را به صورت درونی به ما می‌گوید و آن چیزی که از بیرون خوب و بد اعمال را به ما تذکر می‌دهد فقه است. مسائل اخلاقی باید به پشتوانه شریعت وارد قانون شود و در تعارض قانون و شریعت ما باید اصل را اخلاق قرار دهیم. به گزارش …

توضیحات بیشتر »

مدل اخلاقی آیت‌الله مصباح، نسبت به سایر مدل‌ها کامل‌تر است/ در اخلاق اسلامی، رابطه ولایی فراموش شده است/ دستگاه جامع و منسجم اخلاقی نداریم

مدل اخلاقی آیت‌الله مصباح، نسبت به سایر مدل‌ها کامل‌تر است/ در اخلاق اسلامی، رابطه ولایی فراموش شده است/ دستگاه جامع و منسجم اخلاقی نداریم

در کتاب‌های اخلاقی، ساختارهایی پیشنهادشده است. بعضی‌ها به نحو الفبایی فضائل و رذایل را مطرح کردند؛ البته بعضی از کتاب‌ها هستند که مباحث اخلاقی را به نحو کاملاً درهم و آشفته و بدون انسجام مطرح کرده‌اند که با آن‌ها اصلاً کاری نداریم؛ مثل موسوعه اخلاق القرآن احمد شرباسی، کتاب خیلی خوبی است ولی هیچ نظم و ترتیبی ندارد. بعضی‌ها به نحو الفبایی مطرح کردند. ساختار الفبایی نظم دارد ولی نظام ندارد. یک نظم قراردادی است که البته برای دستیابی به محتوا خوب است ولی نظام به معنای روابط منطقی و تکوینی بین موضوعات در ساختار الفبایی مشهود نیست. بعضی‌ها به …

توضیحات بیشتر »

ناکارآمدی «امر به معروف» بدون ملاحظات اخلاقی/ منطقی که پند و بند ندارد

پدیده طب اسلامی/ سید حسن اسلامی

مدیر گروه فلسفه اخلاق دانشگاه ادیان و مذاهب با انتقاد از محدود کردن دایره معروف و منکر به چند موضوع خاص از جمله مسئله حجاب، تصریح کرد: منطق امر به معروف منطق پند و بند نیست، بلکه منطق تربیت و عقلانیت است. به گزارش شبکه اجتهاد، حجت‌الاسلام سیدحسن اسلامی اردکانی، استاد تمام و مدیر گروه فلسفه اخلاق دانشگاه ادیان و مذاهب، گفت: اخیراً اثری را با نام «امر به معروف و نهی از منکر» منتشر کرده است. وی در این اثر پس از تبیین مفهوم، ابعاد آن در قرآن و سنت و جایگاه آن در نظام حسبه و علوم اسلامی، …

توضیحات بیشتر »

فهم ما از کتاب و سنت ناقص و زمین‌گیر است/ عقلانیت دینی چیست؟

فهم ما از کتاب و سنت ناقص و زمین‌گیر است/ عقلانیت دینی چیست؟

حجت‌الاسلام هدایتی گفت: من در نظریه عقلانیت دینی خود معتقدم که ما از عقلی استفاده کردیم که عقل معیوبی است و تابش آن بر کتاب و سنت ناقص و در نتیجه فهم ما از کتاب و سنت ناقص و زمین‌گیر است. به گزارش شبکه اجتهاد، جلسه نقد کتاب «مناسبات فقه و اخلاق» با حضور حجت‌الاسلام و المسلمین محمد هدایتی، عضوهیئت علمی دانشگاه معارف اسلامی، و حجت‌الاسلام والمسلمین محمد عالم‌زاده نوری، عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، در خانه‌ اخلاق‌پژوهان جوان برگزار شد. در ابتدای نشست هدایتی گفت: از بیان کامل نظریه‌ خود با عنوان «عقلانیت دینی» در زمان …

توضیحات بیشتر »

پیش اجلاسیه نظریه پردازی «روش استنباط حکم اخلاقی از منابع نقلی/ اصول لفظی فقه الاخلاق»

پیش اجلاسیه نظریه پردازی «روش استنباط حکم اخلاقی از منابع نقلی/ اصول لفظی فقه الاخلاق»

پیش اجلاسیه نظریه پردازی «روش استنباط حکم اخلاقی از منابع نقلی/ اصول لفظی فقه الاخلاق»، با حضور اساتید و اعضای علمی در پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی برگزار و با استقبال گسترده‌‌ای مواجه شد. به گزارش شبکه اجتهاد، پیش اجلاسیۀ نظریه‌پردازی «روش استنباط حکم اخلاقی از منابع نقلی/ اصول لفظی فقه‌الاخلاق» با حضور اعضای کمیته ناقدان، هیئت داوران و علاقه مندان به این مباحث پنج‌شنبه گذشته در تالار امام مهدی(عج) پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی برگزار و با استقبال خوبی مواجه شد. در این کرسی تخصصی که با همکاری پژوهشکده اخلاق و معنویت و مرکز همکاری‌های علمی و بین الملل …

توضیحات بیشتر »

فقه پویا باید به جنبه‌های اخلاقی و عقلانی بیشتر توجه کند/ اخلاق و عدالت در سلسله علل احکام قرار گیرد

فقه پویا باید به جنبه‌های اخلاقی و عقلانی بیشتر توجه کند/ اخلاق و عدالت در سلسله علل احکام قرار گیرد

یک استاد حوزه و دانشگاه گفت: گزاره‌ها و قضایای اخلاقی عقلایی هستند اما قضایای فقهی ظنی و حداکثر ظن‌آورند؛ با این حساب اگر فقه بخواهد پویا باشد باید به جنبه‌های عقلانی و اخلاقی بیشتر توجه داشته باشد. به گزارش شبکه اجتهاد، فقه و اخلاق دو دانش در تعلیمات اسلامی هستند که یکی از آن‌ها به‌ عنوان علم اخلاق ناظر بر باید و نبایدهای نفسانی، روحی ــ خلقی و دیگری که همان علم فقه است ناظر بر چگونگی و کیفیت انجام اعمال و کارهای انسان در حوزه مسائل عبادی و غیرعبادی است. ایکنا درباره رابطه و نسبت بین این دو دانش …

توضیحات بیشتر »

فقه و اخلاق در تضاد و تعارض با هم نیستند/ امروز شاهد تعارض بین اخلاق و قانون هستیم/ ساز وکار قانونگذاری ما، نه از فقه مدد می‌گیرد و نه از اخلاق

فقه و اخلاق در تضاد و تعارض با هم نیستند/ امروز شاهد تعارض بین اخلاق و قانون هستیم/ ساز وکار قانونگذاری ما، نه از فقه مدد می‌گیرد و نه از اخلاق

کسانی که در مقام قانونگذاری هستند، فقه‌شناس و فقیه نیستند. آنچه در بحث تدوین قانون اساسی اتفاق افتاد این بود که برای تدوین آن همه فقها حضور موثر داشتند و برهمین اساس روح قانون اساسی در همه بخش‌ها با فقه سازگار است. ولی اکنون کسانی که در کرسی مجلس به عنوان قانون‌گذار نشسته‌اند، تمام تلاش‌شان این است که آن قوانین از دیدگاه شورای نگهبان مخالف با شرع نباشد. این چالش اساسی کشور در تعاض اخلاق و قانون است. به گزارش شبکه اجتهاد، فقه و اخلاق دو دانش در تعلیمات اسلامی هستند که یکی از آن‌ها به‌عنوان علم اخلاق، ناظر بر …

توضیحات بیشتر »
Real Time Web Analytics