دیدگاه (گفت‌وگو/یاداشت)

اختصاصی شبکه اجتهاد: استفاده ارتش ایالات متحده از پایگاه‌های مستقر در کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس برای تهاجم به ایران، این پرسش را در اذهان عمومی برانگیخته است که نقش این کشورها در حمله به ایران اسلامی چیست؟ آیا هنوز هم می‌توانند به اصل بی‌طرفی استناد کنند؟ در این میان، اعتراض دولت کویت به آمریکا درباره استفاده از حریم هوایی …

شبکه اجتهاد: همیشه فکر می‌کردیم که قانون را فقط حقوقدانان می‌دانند و پارلمان‌ها می‌نویسند، ولی جنگ رمضان نشان داد که مجاهدان فی سبیل‌ الله مقرر و مفسر خوبی برای تنظیم، طراحی و دیکته کردن قانون هستند. پیامبر اکرم فرمودند: اَلْخَیْرُ کُلُّهُ فِی اَلسَّیْفِ وَ تَحْتَ اَلسَّیْفِ وَ فِی ظِلِّ اَلسَّیْفِ(کافی، ج5، ح8)، خیر و برکت در شمشیر (قدرت) و زیر سایه …

شبکه اجتهاد: از نظر فقهی، بازدارندگی تحت چه عنوانی تحلیل می‌شود؟ پس از آنکه متجاوز عقب نشست، تنبیه او جهت بازدارندگی تحت کدام عنوان فقهی قرار می‌گیرد؟ حدود ناشی از بازدارندگی متکی به سطح تجاوز دشمن است یا خیر؟ دشمن آمریکایی-اسرائیلی در حال تخریب تأسیسات نفتی و شریان‌های حیاتی کشور است، آیا می‌توان مقابله به مثل نمود؟ حد این مقابله …

اختصاصی شبکه اجتهاد: در مطالعات جامعه‌شناختی و فلسفه‌ی تاریخ، هیچ تمدن یا ملت مستقلی بدون عبور از کورانِ فشارهای حداکثری به بلوغ و ثبات نرسیده است. همان‌گونه که در نظام طبیعت، یک دانه برای تبدیل شدن به یک سروِ راست‌قامت و نفوذناپذیر، ناگزیر است تاریکی و فشار سهمگینِ خاک را تحمل کند، در نظام اجتماعی نیز شکل‌گیریِ یک هژمونیِ مستقل، …

اختصاصی شبکه اجتهاد: امروز بیانیه دانشگاه الأزهر در محکومیت ایران در حمله به پایگاه‌های آمریکا و صهیونیزم در کشورهای عربی منطقه خلیج فارس و حتی فراتر از آن در آذربایجان و ترکیه منتشر شد. هر چند دانشگاه الأزهر در شش دهه پیش با تلا‌ش‌های بزرگان حوزه علمیه شیعه همانند آیت‌الله بروجردی، رویکرد تقریبی به مذهب تشیع پیدا کرد و مذهب …

اختصاصی شبکه اجتهاد: این نوشتار با رویکردی میان‌رشته‌ای و با بهره‌گیری از ابزارهای تحلیل در روابط بین‌الملل، علوم سیاسی و فقه کلان راهبردی، به تبیین وضعیت میدانی جنگ فعلی و ضرورت تغییر پارادایم از «مدیریت درگیری» به «پایان‌دهی مطلق» می‌پردازد. نگارنده استدلال می‌کند که با گذشت پانزده روز از نبرد رمضان و با توجه به توازن قوا به نفع جمهوری …

شبکه اجتهاد: حضرات آیات، اساتید معظم و نخبگان گران‌قدر حوزوی و دانشگاهی؛ امروز که صدای غرشِ جنگ نه از دوردست، بلکه از نزدیکیِ «شاهرگ‌های حیاتی» میهن به گوش می‌رسد، سکوت یا استمرارِ فضایِ عادیِ علمی، به معنایِ عقب‌ماندگی از تاریخ است. زمانی که نظامیان، مسئولان و آحاد مردم آرایشِ جنگی گرفته‌اند، پذیرفتنی نیست که سنگرهایِ تئوریک و کرسی‌هایِ نخبگانی در …

اختصاصی شبکه اجتهاد: گاهی در مسیر دفاع از حق، گردبادهایی می‌وزد که چشم‌انداز را تیره و تار می‌کند. روزهایی که اخبار تلخ بمبارانِ ناجوانمردانه، ترور فرماندهان و فقدان رهبران شجاع، به صورت پیاپی مخابره می‌شود. در چنین شرایطی، ماشین جنگ روانی دشمن با تمام قوا به میدان می‌آید تا با تولید کلیدواژه‌هایی چون «شکست»، «اجماع جهانی علیه شما» و «قدرت …

اختصاصی شبکه اجتهاد: شهادت و مبارزه با ظالمان حاکم بر مقدرات جهان پدیده ایست که با تاریخ تشیع گره خورده است. امامان شیعه هر یک به وسیله حکام ظلم و جور به شهادت رسیده‌اند به طوری که در روایتی از امام رضا(ع) نقل شده است که ما منا الّا مقتول هیچ کس از ما نمی‌میرد مگر آنکه کشته می‌شود. و …

شبکه اجتهاد: تصویر جنگ، که قرن‌ها در ذهنیت جمعی بشر به مثابه تلاقی خونین سپاهیان در دشتی غبارآلود یا تسخیر قلعه‌های سنگی حک شده بود، در سپیده‌دم قرن بیست‌ویکم به یک دیرینه‌نگاریِ خطرناک و گمراه‌کننده بدل شده است. پارادایم حاکم بر منازعات امروز، بر فرسایش و فروپاشی نظام‌مندِ توانِ زیستِ ملی دشمن استوار است؛ جنگی تمام‌عیار که در آن، خط …

شبکه اجتهاد: روانشناسان گونه‌های مختلفی برای تفکر (از قبیل: تفکر کل‌نگر، خلاق، واقع‌گرا، تفکر متمرکز، تفکر عمیق و غیره) برشمرده‌اند که گاهی با هم جمع می‌شوند. آنها معمولاً میان دو گونه تفکر فرق گذاشته‌اند: استراتژی (راهبردی) و غیراستراتژیک (غیرراهبردی). تفکر استراتژیک تفکری است که مدام برنامه‌ریزی می‌کند، آینده‌نگری می‌کند و امکانات خود را نسبت به تحقق اهدافش می‌سنجد. به سخن …

اختصاصی شبکه اجتهاد: تحلیل حقوقی امکان هدف قرار دادن پایگاه‌های نظامی مورد استفاده برای حمله در قلمرو کشورهای ثالث، در چارچوب حقوق بین‌الملل عمومی و به‌ویژه قواعد حاکم بر «توسل به زور» (Jus ad Bellum) صورت می‌گیرد. نقطه آغاز این بحث، ماده ۵۱ منشور ملل متحد است که حق ذاتی دفاع مشروع را برای دولت‌ها در صورت وقوع «حمله مسلحانه» …

اختصاصی شبکه اجتهاد: با توجه به معرفی حضرت آیت‌الله سید مجتبی خامنه‌ای (مدظله) به عنوان مقام معظم رهبری جمهوری اسلامی، بدخواهان انقلاب اسلامی و البته برخی افراد ناآگاه، شبهه موروثی شدنِ ولایت فقیه و رهبری در جمهوری اسلامی را مطرح کرده‌اند. در پاسخ به شبهه مذکور، پاسخ‌های هفت‌گانه زیر که مبتنی بر «مبانی فقهی کشفِ ولی‌فقیه»، «حقوق اساسی نظام‌های موروثی»، …

اختصاصی شبکه اجتهاد: رهبر شهید و کبیر انقلاب اسلامی حضرت آیت‌الله‌ العظمی خامنه‌ای (قدس سره) یکی از بزرگ‌ترین شخصیت‌های برجسته و تأثیرگذار در تاریخ معاصر ایران است که در ترسیم فقه عزت و فقاهت غیرتمندانه و غرورآمیز در ابعاد ملی و بین المللی ایفای نقش کرده است. ایشان نه تنها به عنوان یک رهبر و الگوی اخلاقی و سیاسی، بلکه …

اختصاصی شبکه اجتهاد: جمهوری اسلامی در طی دوران زعامت امام شهید حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای با بحران‌های بسیاری دست و پنجه نرم کرده و فتنه‌های بسیاری را از سر گذرانده قاعدتا برخی از این فتنه‌ها به تنهایی کافی است برای اینکه ملتی را زمین‌گیر نموده و آن کشور را میدان تاخت و تاز اجنبی و بیگانه قرار دهد. در ولایت …

شبکه اجتهاد: اگر امیرالمؤمنین (ع) با جاهیلت سنتی رو به رو بود رهبر انقلاب با جاهلیت مدرن دست و پنچه نرم می‌کرد. تلاش می‌کنم در این یادداشت کوتاه تفاوت عصری را که رهبر انقلاب در آن می‌زیست و رهبری جامعه اسلامی را بر عهده داشت با عصر امیرالمؤمنین (ع) بسنجم. چرا که همان طوری که از بیانات رهبر فقید استفاده …

اختصاصی شبکه اجتهاد: در ادبیات روابط بین‌الملل و مطالعات استراتژیک، یکی از پیچیده‌ترین حالت‌های درگیری، «جنگ نامتقارن» است؛ تقابلی که در آن، یک طرفِ میدان از برتری چشمگیر نظامی، رسانه‌ای و اقتصادی برخوردار است و تلاش می‌کند با تکیه بر این هیمنه، اراده‌ی رقیب را پیش از آغاز نبرد فیزیکی در هم بشکند. در روزهای تقابل جبهه مقاومت با ائتلاف …

شبکه اجتهاد: اذن جهاد، توصیه به جهاد، ترغیب به جهاد و فتوای جهاد فرق دارند و هر کدام، دارای موازین و ادبیات فقهی خاصی هستند. در آیات متعددی از قرآن به اصل جهاد اشاره شده است: وَ جاهِدُوا فِی اللَّهِ حَقَّ جِهادِهِ… وَ قاتِلُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ الَّذِینَ یُقاتِلُونَکُمْ و… اما فتوای جهاد در عصر غیبت، به‌معنای دستور حاکم شرع …

شبکه اجتهاد: اکنون که ناو ایرانی خارج از منطقه مورد اصابت قرار گرفته، جنگ دیگر منطقه‌ای نیست و دارایی‌های آمریکا و اسرائیل، اهداف مشروع ایران در سرتاسر جهان می‌تواند تلقی شود. در عین حال مبدأ حملات باید دقیقا شناسایی شود و به مردم معرفی شود که حمله کننده آمریکا بوده یا اسرائیل؟ و به منافع همان مبدأ در سایر نقاط …

شبکه اجتهاد: حکومت که در دیدگاه اسلامی، دستگاه اجرای دین در جامعه است، در عصر غیبت بر عهده فقیه عادل، توانا و زمان شناس گذاشته شده است، بر این اساس فقیهی که صلاحیت برتری از دیگر فقیهان عصر خود در این زمینه داشته باشد از طرف امام زمان (عج) به عنوان نائب عام مطرح می‌گردد. این حقیقت نشان دهنده آن …

اختصاصی شبکه اجتهاد: در مطالعات ژئوپلیتیک و روابط بین‌الملل، مفهوم «صلح پایدار» همواره به عنوان غایت نهایی متون نظری در نظر گرفته می‌شود. با این حال، در پارادایم فقه کلان مقاومت و دفاع مقدّس، صلحِ بدون عدالت و بدون رفع عوامل تهدید، نه تنها یک آرمانشهر نیست، بلکه یک «تله راهبردی» محسوب می‌شود. بر این اساس، توقف درگیری‌های نظامی در …

شبکه اجتهاد: شنبه نهم اسفند ۱۴۰۴ (دهم ماه مبارک رمضان ۱۴۴۷ ق.) بزرگترین رویداد تاریخ معاصر جهان پس از پیروزی انقلاب اسلامی در زمینی از تبار کربلا رخ داد و بزرگ‌مردی از  تبار سیدالشهداء به دست نامردانی از تبار یزید در نهایت مظلومیت به شهادت رسید. این رویداد که خود نیز از تبار عاشورا بود، از یک سو غم‌بارترین رویداد …

شبکه اجتهاد: شوک مصیبت تمام شد و افراط و تفریط ها سر باز کرد! به اندازه برادری کوچک دو رویکرد نادرست و ۴ عملکرد نادرست را می‌شمارم! رویکرد اول: دخالت به جای نظارت! شهید بهشتی طراح جمهوریت، برای مردم نقش نظارتی حداکثری قائل بود؛ اما «نظارت» را غیر از «دخالت» می‌دید. عملکردهای نادرست این رویکرد ۱. معرفی کردن کاندیدا برای …

شبکه اجتهاد: تاریخ شیعه و بلکه تاریخ انسانیتِ توأم با کرامت و فضیلت، همواره دو چهره‌ی نمایان داشته: چهره‌ای تراژیک و غمبار که با اشک و خون نگارگری شده و چهره‌ای مقتدر و ظفرمند که راه عزت و کرامت را به همه نشان می‌دهد، دودمان ظالمان را به باد می‌دهد و اصالت و حقانیت راه فطرت و فضیلت را تثبیت …

شبکه اجتهاد: در سال‌های اخیر، یکی از سوء‌تفاهم‌های پرتکرار درباره نظریه ولایت فقیه این است که گفته می‌شود: «رهبر قطعاً انتصابی و از طرف خداست.» همین تعبیرِ نادقیق، برای بخشی از نسل جوان این ذهنیت را ایجاد می‌کند که گویی حاکم سیاسی خود را «سایه خدا» معرفی می‌کند و هیچ سازوکار عقلایی و نظارتی در کار نیست. اما واقعیت نظریه‌ای …

اختصاصی شبکه اجتهاد: قرآن کریم در آیه شریفه ششم سوره حجرات «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِنْ جَاءَکُمْ فَاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَیَّنُوا أَنْ تُصِیبُوا قَوْمًا بِجَهَالَهٍ فَتُصْبِحُوا عَلَىٰ مَا فَعَلْتُمْ نَادِمِینَ» قاعده‌ای کلی را درباره خبر قاسق بیان می‌کند. اصولیون در باب حجیت خبر واحد به مفهوم شرط و مفهوم وصف آیه برای فبول خبر عادل واحد استدلال کرده‌اند که البته نزاع …

اختصاصی شبکه اجتهاد: در پهنه علم و عمل، گاه انسان‌هایی پدیدار می‌شوند که نه تنها مظهر دانش‌اند، بلکه تجسم اخلاق، مدیریت و خدمت خالصانه به جامعه حوزوی و دانشگاهی نیز هستند. حجت‌الاسلام والمسلمین حاج سید مهدی نقیبی (رضوان‌الله‌علیه) یکی از همین چهره‌های برجسته بود؛ عالمی فرهیخته که بیش از چهار دهه با تدریس و مدیریت مدرسه علمیه امام حسن عسکری …

شبکه اجتهاد: چهل و هفت سال است که خیابان‌های بهمن‌ماه، گواهی بر یک حضورِ مستمر و پر شور است. اما فراتر از این جلوه‌های باشکوه، یک پرسشِ مهم همواره در سایه انقلاب ما قرار گرفته است: در مهندسیِ قدرتِ دینی، جایگاه مردم کجاست؟ آیا حضورِ اکثریت، صرفاً نردبانی برای عبور از مقاطعِ بحرانی است، یا بخشی از نظام حقوقیِ لاینفکِ …

اختصاصی شبکه اجتهاد: مسأله‌ی «تورّم علم اصول» و نسبتِ میانِ حجم مباحث آموزشی با کارآمدیِ استنباطی، یکی از چالش‌های نه‌چندان نوپدید در حوزه‌های علمیه شیعه است. نوشتار حاضر با روی‌کردی تحلیلی-انتقادی، نخست به بازخوانیِ نقدِ تاریخیِ سیّدمحسن امین در کتاب «أعیان الشیعه» می‌پردازد؛ نقدی که بر پارادوکسِ روشیِ شیخ انصاری (میانِ ستایشِ ایجازِ کاشف‌الغطاء و نگارشِ مبسوطِ رسائل) تمرکز دارد. …

اختصاصی شبکه اجتهاد: مقاله «نقد و بررسی نظریه پولطلا» که توسط جمعی از پژوهشگران حوزوی در عرصه بانکداری نگاشته شده است، می‌کوشد نشان دهد که نظام پولطلا، فاقد قابلیت اجرا در اقتصاد مدرن است و مشکلاتی همچون تورم، بدهی دولت و نابرابری، ذاتی پول اعتباری نیستند. این مکتوب با رویکردی تحلیلی ـ انتقادی نشان می‌دهد که نقد مذکور مبتنی بر خطاهای …